Riskli alan kararlarının geri alınabildiği az bilinir. Resmî Gazete arşivi bunun kaç kez olduğunu tam olarak söylüyor: dokuz kez. Ve bunların dördü aynı gün yayımlanmıştır.
Aşağıdaki liste Resmî Gazete kayıtlarının tamamı taranarak çıkarılmıştır; tarih damgası 8 Eylül 2026'dır.
Dokuz kararın tam listesi
| Tarih | RG sayısı | Karar | İl / ilçe | Geri alınan karar |
|---|---|---|---|---|
| 28.07.2020 | 31199 | 2807 | Trabzon, Merkez (Güzelyalı) | 14/1/2013 tarihli 2013/4228 |
| 26.09.2020 | 31256 | 3028 | Niğde, Merkez | 22/5/2013 tarihli 2013/4829 |
| 05.02.2022 | 31741 | 5175 | Hatay, İskenderun (6 mahalle) | 16/9/2013 tarihli 2013/5382 |
| 02.11.2023 | 32357 | 7758 | Artvin, Merkez (Çayağzı) | 19/8/2013 tarihli 2013/5299 |
| 14.07.2025 | 32956 | 10078 | Çorum, Osmancık (Yazı) | 5/9/2022 tarihli 6007 (acele kamulaştırma) |
| 27.02.2026 | 33181 | 10956 | Burdur, Merkez | 21/10/2013 tarihli 2013/5513 |
| 27.02.2026 | 33181 | 10957 | İstanbul, Esenler | 3/4/2013 tarihli 2013/4577 |
| 27.02.2026 | 33181 | 10958 | İstanbul, Esenler (Havaalanı) | 24/9/2012 tarihli 2012/3791 — kapsamdan çıkarma |
| 27.02.2026 | 33181 | 10959 | Kocaeli, İzmit (Veliahmet, Hacıhızır) | 10/12/2018 tarihli 455 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı |
Kararların tam metinlerine Resmî Gazete'den ulaşılabilir: Burdur (10956), Kocaeli (10959), Hatay İskenderun (5175), Niğde (3028).
Üç örüntü
Birincisi: hedef 2013'tür. Dokuz kararın altısı 2013 tarihli bir kararı geri alır; biri 2012, biri 2018, biri 2022 tarihlidir. Riskli alan ilanlarının %39'unun 2013'te yayımlandığı düşünülürse bu şaşırtıcı değildir — ancak arada on üç yıl geçtiğini gösterir. Bir alan kararı, uygulanmadan on yılı aşkın süre ayakta kalabiliyor.
İkincisi: 27 Şubat 2026 bir dalgadır. Aynı Resmî Gazete sayısında dört ayrı geri alma kararı yayımlanmıştır ve bunlar üç farklı ili kapsar: Burdur, İstanbul (iki karar) ve Kocaeli. Tek bir sayıda bu yoğunlukta geri alma daha önce görülmemiştir.
Üçüncüsü: iki farklı işlem türü kullanılır. Sekiz kararda yürürlükten kaldırma, birinde (10958) kapsamdan çıkarma yolu seçilmiştir. Fark hukuken belirleyicidir: kaldırma kararın kendisini ortadan kaldırır, kapsamdan çıkarma kararı ayakta bırakıp yalnız belirli bir alanı çıkarır. Ayrıntısı ve İstanbul örneği için riskli alan kararı kalkınca ne olur: Esenler örneği yazısına bakılabilir.
🔴 Cumhurbaşkanı kararı, Bakanlar Kurulu kararını kaldırıyor
Listedeki kararların çoğu teknik olarak dikkat çekici bir işlem yapar: 2018 sonrası bir Cumhurbaşkanı Kararı, 2013 tarihli bir Bakanlar Kurulu Kararını yürürlükten kaldırır.
Bunun dayanağı yetkinin devrinde yatar. 6306 m.2/ç'de riskli alanı belirleme yetkisi başlangıçta Bakanlar Kuruluna aitti; 2 Temmuz 2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 196 ncı maddesiyle bentteki ibare "Cumhurbaşkanınca" olarak değiştirilmiştir. Bir işlemi tesis etme yetkisi hangi makama geçmişse, o işlemi geri alma yetkisi de aynı makamdadır.
Kocaeli örneği bunun aynadaki görüntüsüdür: 10959 sayılı Karar, 2018 tarihli 455 sayılı Cumhurbaşkanı Kararını kaldırır. Yani listede hem BKK'yı kaldıran CB kararı hem CB kararını kaldıran CB kararı vardır.
Pratik sonucu arama yönteminde görünür: bir alanın statüsünü sorgularken kararın kendi numarası ile onu kaldıran kararın numarası ayrı ayrı aranmalıdır ve eski kararlar "Bakanlar Kurulu Kararı", yenileri "Karar Sayısı: …" biçimindedir.
İki rejim tek kararda: Niğde örneği
26 Eylül 2020 tarihli 3028 sayılı Karar, başlığıyla önemli bir şeyi gösterir. Kaldırdığı 2013/4829 sayılı Karar, Niğde Merkez İlçede hem bazı alanların "kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı" ilan edilmesini hem de bazı alanların "riskli alan" ilan edilmesini birlikte düzenliyordu.
Yani tek bir kararda iki ayrı kanunun rejimi yan yana kurulmuştu: 5393 m.73 ve 6306 m.2/ç. Geri alma da ikisini birlikte ortadan kaldırmıştır.
Bunun incelemede karşılığı şudur: bir kararın başlığındaki ilk ibare, kararın tamamının rejimini göstermez. Aynı belge iki farklı statü üretebilir ve bunların tapu, imar ve vergi sonuçları farklıdır. İki rejimin karşılaştırması için kentsel dönüşüm ve gelişim alanı: 5393 madde 73 yazısına bakılabilir.
Çorum örneği: geri alma ve yeniden karar aynı belgede
14 Temmuz 2025 tarihli 10078 sayılı Karar listedeki en karmaşık işlemdir. Başlığı iki şeyi birden yapar: Osmancık Yazı Mahallesinde ilan edilen riskli alanda bulunan bazı taşınmazların, 5/9/2022 tarihli ve 6007 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamından çıkarılması ve aynı riskli alanda bulunan taşınmazın Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılması.
Buradaki kurumsal değişim de görünür hâle gelir: 2022'de acele kamulaştırma başka bir yapı üzerinden yürürken, 2025 kararında işlemi yapan Kentsel Dönüşüm Başkanlığıdır. Başkanlık, 7471 sayılı Kanunla getirilen düzenlemelerle 6306 uygulamasının merkezine yerleşmiştir; Kanun metnindeki "Bakanlık" ibareleri de büyük ölçüde "Başkanlık" olarak değiştirilmiştir.
Eski kararları okurken bu ikame akılda tutulmalıdır: 2023 öncesi metinlerdeki "Bakanlık" bugün çoğunlukla "Başkanlık" olarak işlemektedir.
Kararın gerekçesi Resmî Gazete'de yok
Bu listeyi okuyan herkesin ilk sorusu "neden geri alındı?" olur. Dürüst cevap şudur: Resmî Gazete bu soruyu cevaplamaz.
Cumhurbaşkanı kararları Resmî Gazete'de karar başlığı, karar sayısı ve ekli kroki ile yayımlanır; gerekçe metni yayımlanmaz. Üstelik bu kararların Resmî Gazete'deki PDF nüshalarında karar gövdesi çoğu zaman taranmış görüntü olarak yer alır ve metin katmanı taşımaz.
Dolayısıyla bir geri alma kararının sebebi — idarenin talebi mi, yargı kararı mı, planın değişmesi mi, uygulamanın fiilen yürümemesi mi — ancak idari dosyadan ve ilgili belediyeden öğrenilebilir. Bu yazıdaki tespitler kararların başlıkları, tarihleri, sayıları ve hedef aldıkları kararlar ile sınırlıdır; sebep konusunda çıkarım yapılmamıştır.
Bir kronoloji notu, çıkarım değil. Hatay İskenderun'un altı mahallesini kapsayan 2013/5382 sayılı Karar, 5 Şubat 2022'de yürürlükten kaldırılmıştır; 6 Şubat 2023 depremlerinden yaklaşık bir yıl önce. Bu, kayıtlardan okunabilen bir tarih ilişkisidir; kararın gerekçesi yayımlanmadığı için bundan bir sonuç çıkarılamaz. Böyle bir sorunun cevabı, Resmî Gazete'de değil idarenin kendi dosyasındadır.
Geri alma kararına karşı dava
Alan kararının kaldırılması da bir idari işlemdir ve dava konusu edilebilir. Burada dikkat edilecek nokta, 6306'nın özel dava penceresinin geri alma kararlarını kapsamamasıdır.
6306'ya eklenen Ek Madde 1, riskli alan ilanına karşı davanın Resmî Gazete'de yayımı tarihinden itibaren açılabileceğini ve uygulama işlemleri üzerine alan kararına karşı dava açılamayacağını düzenler. Kaldırma ve kapsamdan çıkarma kararları için böyle özel bir hüküm yoktur.
🔴 Ancak süre genel süre değildir. 2577 sayılı Kanunun 7 nci maddesi altmış günlük süreyi "özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde" uygular; 6306 ise ayrı süre gösterir. m.6/9 açıktır:
Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açılabilir.
Geri alma kararı da bu Kanun uyarınca tesis edilen bir idari işlemdir. Sürenin başlangıcı fıkrada "tebliğ" olarak yazıldığından, Resmî Gazete'de yayımlanan kararlarda yayım tarihi esas alınır.
| İşlem | Dava penceresi | Dayanak |
|---|---|---|
| Riskli alan ilanı | Resmî Gazete'de yayımdan itibaren; uygulama işlemi üzerine dava açılamaz | 6306 ek m.1 |
| Kaldırma / kapsamdan çıkarma | Otuz gün | 6306 m.6/9 |
| Kanun kapsamındaki diğer idari işlemler | Otuz gün | 6306 m.6/9 |
Kimin dava açacağı da farklıdır. Alan ilanına karşı davayı tipik olarak statüye girmek istemeyen malik açar; kaldırma kararına karşı davayı ise statüye güvenerek yatırım yapmış olan taraf açabilir. Dava penceresinin ayrıntısı için riskli alan ilanında %65 ölçütü ve dava penceresi yazısına bakılabilir.
Süre bakımından pratik uyarı: geri alma kararı Resmî Gazete'de yayımlandığı için, ilgililerin ayrıca bildirim beklemesi doğru değildir — ve pencere iki ay değil, bir aydır. Statüye dayanan bir projesi olan yatırımcının, hedef alanı kapsayan geri alma kararlarını düzenli olarak izlemesi gerekir.
🔑 Mülkiyet tarafında geri alma: iki yıl ve üç yıl
Alan kararının geri alınması, 6306'daki tek "geri dönüş" mekanizması değildir. Kanun, kamu eline geçmiş taşınmazlar için iki ayrı saat işletir.
| Kural | Süre | Şart | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Geçici m.1 | iki yıl | 775, 5366, 5393 ve 4706 sayılı kanunlar ile diğer kanunlar kapsamındaki dönüşüm ve iyileştirme uygulamaları için TOKİ'ye, İdareye ve diğer kamu idarelerine tahsis veya devredilen taşınmazda uygulama başlatılmaması | Tahsis resen kaldırılır, devir iptal edilmiş sayılır, tapuda resen Hazine adına tescil ve Başkanlığın talebi üzerine Başkanlığa devredilir |
| m.3/5 | üç yıl | Tahsis ve devir tarihinden itibaren (ve uzatılan süre içinde) maksadına uygun kullanılmadığının Başkanlıkça tespiti | Taşınmaz bedelsiz ve resen Hazine adına tescil edilir veya önceki maliki olan kamu idaresine devredilir |
İki kuralın farkı önemlidir: Geçici m.1 uygulamanın başlatılmamasına, m.3/5 ise amaca uygun kullanılmamasına bağlıdır. Birincisi eski devirleri tasfiye eden bir geçiş hükmü, ikincisi ise kalıcı bir denetim kuralıdır.
Yatırımcı açısından bu iki hüküm, kamu eline geçmiş bir dönüşüm parselinin mülkiyet geçmişini okurken sorulacak soruyu belirler: taşınmaz kime, ne zaman, hangi kanun kapsamında devredilmiştir ve uygulama başlamış mıdır?
Alıcı ve yatırımcı için sonuçlar
- Statü kalıcı değildir. On üç yıl ayakta kalan bir karar geri alınabilir; alım kararında statüye dayanan avantajlar bu riskle birlikte fiyatlanmalıdır.
- Geri alma kararını ayrıca arayın. Asıl kararı bulmak yetmez; sonraki tarihli kaldırma veya kapsamdan çıkarma kararı olup olmadığı sorgulanmalıdır.
- Kapsamdan çıkarmada asıl karar yürürlüktedir. Kararın diğer alanları riskli alan olmaya devam eder.
- Bir karar iki rejim taşıyabilir. Başlıktaki ilk ibareye göre hüküm vermeyin.
- Kamu devri geçmişini sorun. Geçici m.1'in iki yıllık ve m.3/5'in üç yıllık kuralı, mülkiyeti geri döndürebilir.
- Riskli yapı tespiti ayrıdır. Alan kararı kalksa da tespit ve nisap rejimi işlemeye devam eder; ayrıntı için dönüşüm bölgesinde alım: tapuda okunacak kayıtlar ve Türkiye'de riskli alan kararları haritası yazılarına bakılabilir.
