İşyeri Devri: İş Sözleşmeleri, Kıdem ve Sorumluluk

Bir işletme, fabrika ya da şube el değiştirdiğinde en büyük gizli maliyet çalışanlardır — ve bu maliyet, devir sözleşmesinde ne yazdığına bakılmaksızın kanundan doğar. İş Kanununun 6 ncı maddesi, iş sözleşmelerinin kendiliğinden devralana geçmesini öngörür; kıdem ise devreden yanında işe başlanan tarihten hesaplanır.

İki farklı sorumluluk sınırı işler ve bunlar sık karıştırılır: devir tarihinde ödenmesi gereken borçlarda devredenin sorumluluğu iki yılla, kıdem tazminatında ise çalıştırdığı süre ve devir anındaki ücret seviyesiyle sınırlıdır. Aşağıdaki değerlendirme 4857 sayılı İş Kanunu, 1475 sayılı Kanunun yürürlükteki 14 üncü maddesi ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun resmî güncel metinlerine dayanıyor (6 Eylül 2026'da okundu).

Sözleşmeler kendiliğinden geçer

🔴 Temel kural (İş K. m.6/1). "İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer."

Üç unsur önemlidir:

• "İşyeri veya işyerinin bir bölümü" — kısmi devirler de kapsamdadır; bir üretim hattının veya şubenin devri yeterlidir.
• "Hukukî bir işleme dayalı olarak" — devrin türü (satış, kira, intifa, birleşme) belirleyici değildir; hukuki bir işleme dayanması yeterlidir.
• "Bütün hak ve borçları ile" — sözleşmeler olduğu gibi geçer; işçinin rızası aranmaz ve yeni sözleşme imzalanması gerekmez.

Kıdemin taşınması (m.6/2). "Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür."

Bu kural yalnızca kıdem tazminatını değil; ihbar süresi, yıllık izin süresi ve iş güvencesi için aranan altı aylık kıdem gibi süreye bağlı bütün hakları kapsar.

Yıllık izinde birleştirme (m.54/1). Yıllık ücretli izne hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır.

İki yıllık sorumluluk penceresi

🔴 m.6/3. "Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır."

Fıkra iki ayrı sınır kurar:

• Konu sınırı: birlikte sorumluluk yalnızca devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlar içindir. Devirden sonra doğan alacaklar devralanın kendi borcudur.
• Süre sınırı: devredenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır. Devralanın sorumluluğunda böyle bir sınır yoktur.

🔑 Birlikte sorumluluğun uygulanmadığı hâl (m.6/4). "Tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme halinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz."

Sebebi yapısaldır: bu hâllerde devreden tüzel kişilik sona erer, dolayısıyla yanında sorumlu tutulacak ikinci bir işveren kalmaz. Şirket birleşmesi ve bölünmesinde alacaklıların ve işçilerin korunmasını şirket bölünmesi yazısında ayrıca ele aldık.

Kıdemde farklı bir sınır

🔴 1475 sayılı Kanun m.14 — 4857 sayılı Kanunun 120 nci maddesiyle 1475'in 14 üncü maddesi hariç diğer maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır; kıdem tazminatı bugün hâlâ bu maddeye tabidir.

Hesap birimi. İşçiye, işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir; bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.

Sürelerin birleşmesi. "İşçilerin kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler gözönüne alınarak hesaplanır." Devir hâlinde ise: "İşyerlerinin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde işçinin kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır."

🔴 Devredenin kıdem sorumluluğu farklı sınırlanır. Aynı fıkra devam eder: "12/7/1975 tarihinden itibaren işyerinin devri veya herhangi bir suretle el değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumludur. Ancak, işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır."

🔑 İki sınırı karıştırmayın. İş Kanunu m.6/3 devredene iki yıllık zaman sınırı getirir; 1475 m.14 ise kıdem tazminatı bakımından süre ve ücret seviyesi sınırı koyar. Birincisi ne kadar süreyle, ikincisi ne kadar tutarla sorumlu olunacağını belirler ve ikisi aynı anda işler.

Devrin doğrudan büyüttüğü iki kalem

Kıdemin devreden yanında başlayan tarihten sayılması (m.6/2), iki kalemi devir anında otomatik olarak büyütür.

İhbar süreleri (m.17/2). Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bildirim süreleri kıdeme bağlıdır: işi altı aydan az sürmüş işçi için iki hafta, altı aydan bir buçuk yıla kadar dört hafta, bir buçuk yıldan üç yıla kadar altı hafta, üç yıldan fazla sürmüş işçi için sekiz hafta. "Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir."

Devirle birlikte kıdem toplandığı için, devralanın yanında birkaç ay çalışmış bir işçi pekâlâ sekiz haftalık ihbar süresine tabi olabilir.

Peşin ödeme ve kötüye kullanma (m.17/4-6). Bildirim şartına uymayan taraf bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat öder; işveren bu ücreti peşin vererek sözleşmeyi feshedebilir. İş güvencesi kapsamı dışında kalan işçilerin sözleşmesi fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirilmişse bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir; bildirim şartına da uyulmamışsa bu ayrıca tazminat gerektirir.

🔑 Hesap tabanı (m.17/7). Bu tazminatlar ile peşin ödenecek ücretin hesabında, çıplak ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve Kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur — yani giydirilmiş ücret esas alınır.

🔴 İş güvencesi eşiği (m.18/1). Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli sözleşmesini fesheden işveren, geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. Yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz.

🔑 İki eşik de devirden etkilenir (m.18/4). "İşçinin altı aylık kıdemi, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesap edilir. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde, işyerinde çalışan işçi sayısı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir."

Bunun devirdeki sonucu çift yönlüdür: devralan işveren aynı işkolunda başka işyerlerine sahipse, devraldığı küçük işyeri otuz işçi eşiğini toplam sayı üzerinden aşabilir ve o güne kadar iş güvencesi kapsamı dışındaki işçiler kapsama girer. Feshin geçerli sebebe dayanma zorunluluğunun sonuçlarını işe iade yazısında ayrıca ele aldık.

Kapsam dışı yöneticiler (m.18/son). İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında m.18, 19, 21 ve m.25'in son fıkrası uygulanmaz.

Fesih yasağı — iki yönlü

🔴 m.6/5. "Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz."

Yasak çift yönlüdür: ne devreden ne devralan, sadece devir sebebiyle fesih yapabilir. Ve simetriktir: işçi de devri gerekçe göstererek haklı nedenle derhal fesih yapamaz.

Saklı tutulan fesih hakları. Aynı fıkra üç istisna bırakır: devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları ile işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır.

Ayrım pratikte şuraya oturur: devrin kendisi fesih sebebi değildir; devirle birlikte gelen somut bir yeniden yapılanma ise geçerli sebep oluşturabilir. İspat yükü bu ayrımı yapan tarafın üzerindedir.

İflas istisnası (m.6/6). "Yukarıdaki hükümler, iflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri halinde uygulanmaz."

Yani iflas masasından yapılan satın almalarda m.6 rejimi devrede değildir; bu, sorunlu varlık alımlarında yapıyı tamamen değiştiren bir hükümdür.

Bölünmede farklı bir rejim: TTK m.178

Ticaret Kanunu, tam veya kısmi bölünmede iş ilişkileri için ayrı bir düzenleme getirir ve İş Kanunundan üç noktada ayrılır.

🔴 İşçinin itiraz hakkı (TTK m.178/1-2). "Tam veya kısmi bölünmede, işçilerle yapılan hizmet sözleşmeleri, işçi itiraz etmediği takdirde, devir gününe kadar bu sözleşmeden doğan bütün hak ve borçlarla devralana geçer." İşçi itiraz ederse hizmet sözleşmesi kanuni işten çıkarma süresinin sonunda sona erer ve devralan ile işçi o tarihe kadar sözleşmeyi yerine getirmekle yükümlüdür.

İş Kanunu m.6'da böyle bir itiraz hakkı yoktur; sözleşme kendiliğinden geçer.

🔴 Müteselsil sorumluluk ve kapsamı (TTK m.178/3). Eski işveren ile devralan; işçinin bölünmeden evvel muaccel olmuş alacakları ile hizmet sözleşmesinin normal olarak sona ereceği veya işçinin itirazı sebebiyle sona erdiği tarihe kadar geçen sürede muaccel olacak alacaklarından müteselsilen sorumludur.

Bu, İş Kanunundaki "devir tarihinde ödenmesi gereken borçlar" ölçütünden daha geniştir: gelecekte muaccel olacak alacakları da kapsar.

🔑 Ortakların sorumluluğu (TTK m.178/6). "Devreden şirketin bölünmeden önce şirket borçlarından dolayı sorumlu olan ortakları", hizmet sözleşmesinden doğan ve intikal gününe kadar muaccel olan borçlarla, sözleşme normal olarak sona ermiş olsaydı muaccel hâle gelecek olan veya işçinin itirazı sebebiyle sona erdiği ana kadar doğacak borçlardan müteselsilen sorumlu olmakta devam ederler.

Teminat isteme hakkı (TTK m.178/5). "İşçiler muaccel olan ve birinci fıkrada öngörüldüğü şekilde muaccel olacak alacaklarının teminat altına alınmasını isteyebilirler."

Devir yasağı (TTK m.178/4). "Aksi kararlaştırılmadıkça veya hâlin gereğinden anlaşılmadıkça, işveren hizmet sözleşmesinden doğan hakları üçüncü bir kişiye devredemez."

İşletme devriyle ilişkisi

İşyeri devri, ticari işletmenin devrine ilişkin genel rejimden ayrıdır ama onunla birlikte işler: Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınmasına ilişkin hükümleri alacaklılara karşı bir sorumluluk kurar, İş Kanunu m.6 ise iş sözleşmeleri bakımından. Bir işletme devrinde çoğu zaman her iki rejim aynı anda devrededir; işletme devrindeki borç sorumluluğunu ayrı bir yazıda ele aldık.

Alt işveren ilişkisi ise üçüncü bir katmandır ve devirden bağımsız olarak asıl işverenin birlikte sorumluluğunu doğurur; muvazaa tespitinin sonuçlarını alt işveren muvazaası yazısında inceledik.

Tek tabloda

Ne yapılmalı

Devir sözleşmesine "işçiler devredilmez" kaydı koymayın. İş sözleşmeleri kanun gereği geçer; taraflar arasındaki aksine kayıt işçiye karşı sonuç doğurmaz, yalnızca iç ilişkide rücu düzenler.

Due diligence'ta iki sınırı ayrı ayrı hesaplayın. Devredenin iki yıllık genel sorumluluğu ile kıdem tazminatındaki süre ve ücret seviyesi sınırı farklı kalemlerdir; ikisi aynı tabloya konularak fiyatlanmalıdır.

Kıdem yükünü devir anındaki ücret üzerinden değil, gelecekteki ücret üzerinden modelleyin. Devralan bakımından kıdem, toplam süre ve fesih anındaki ücret üzerinden doğar; devredenin sorumluluğu ise devir anındaki ücretle sınırlıdır — aradaki fark devralanda kalır.

Devir sonrası yeniden yapılanmayı belgeleyin. Fesih, sırf devir sebebiyle yapılamaz; ekonomik, teknolojik veya iş organizasyonu değişikliğine dayanan bir gerekçe somut olarak ortaya konmalıdır.

Bölünme yapısında işçinin itiraz hakkını takvime alın. TTK m.178'de sözleşme itiraz edilmediği takdirde geçer; itiraz hâlinde sözleşme kanuni işten çıkarma süresinin sonunda sona erer ve bu süredeki alacaklardan taraflar müteselsilen sorumludur.

İflas masasından alımda m.6 rejiminin devre dışı olduğunu bilin. İflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu yapılan devirde m.6 hükümleri uygulanmaz.

Alt işveren ilişkisini ayrı bir kalem olarak inceleyin. İşyeri devri, alt işverenlik ilişkisinden doğan birlikte sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

İşyeri devri, işlem fiyatını sözleşmeden değil kanundan etkileyen az sayıdaki konudan biridir. Birleşme ve devralma (M&A) danışmanlığı çalışmalarımız çalışan yükünü bu üç rejimi birlikte okuyarak hesaplar.