Hizmet borçlanması, sigortalılık dışında geçen belirli süreleri prim ödeyerek hizmete saydırma imkânıdır. Kanun hem hangi sürelerin borçlanılabileceğini hem de ödemenin tek bir süreye bağlı olduğunu yazar.
"Bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar için ise yeni başvuru şartı aranır. Primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten sayılmaz." (5510 m.41/2)
⚠ Ödeme süresi, başvurudan değil borcun tebliği tarihinden itibaren bir aydır.
🔴 m.41/1: borçlanılabilecek süreler
| Bent | Süre |
|---|---|
| (a) | Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile sigortalı kadının üç defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla talep ettiği süreler |
| (b) | Er veya erbaş olarak silâh altında ya da yedek subay/astsubay okulunda geçen süreler |
| (c) | 4/1-(c) kapsamındakilerin personel mevzuatına göre aylıksız izin süreleri |
| (d) | Sigortalı olmaksızın doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık için yurt içinde veya dışında geçirilen normal öğrenim süreleri |
| (e) | Sigortalı olmaksızın avukatlık stajı yapanların normal staj süreleri |
| (f) | Sigortalı iken tutuklanan veya gözaltına alınanlardan bu suçtan beraat edenlerin tutuklulukta veya gözaltında geçen süreleri |
| (g) | Grev ve lokavtta geçen süreler |
| (h) | Hekimlerin fahrî asistanlıkta geçen süreleri |
| (ı) | Seçim kanunları gereğince istifa edenlerin açıkta geçirdikleri süreler |
| (i) | (Ek: 2011) Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanların kısmi çalıştıkları aylara ait eksik süreleri |
| (j) | (Ek: 2012) 1416 sayılı Kanuna göre yurt dışına gönderilen ve mecburi hizmetini tamamlayanların, yurt dışında resmî öğrenci olarak geçirdikleri sürenin 18 yaşın tamamlanmasından sonraki kısmı |
🔑 (a) bendinin üç koşulu birlikte aranır: üç defaya mahsus olma, doğumdan sonra iki yılı geçmeme, ve borçlanılacak sürelerde "uzun vadeli sigorta kolları açısından sigortalı sayılmaması" ile "çocuğunun yaşaması".
🔑 (f) bendi, tutukluluk süresinin borçlanılabilmesini beraat şartına bağlar. Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat yolu ayrıdır; bunun için koruma tedbiri tazminatı: üç ay, bir yıl ve komisyon yolu yazımıza bakabilirsiniz.
Prim nasıl hesaplanır
m.41/1 son paragraf: borçlanma, "kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın":
- 🔴 (a) bendinde bulunanlar için %32'si,
- 🔴 diğerleri için %45'i
üzerinden hesaplanacak primlerin ödenmesiyle yapılır.
🔑 (Ek cümle: 13/2/2011-6111/30 md.): "(i) bendi kapsamında borçlanılacak sürelere ilişkin genel sağlık sigortası primlerinin ödenmiş olması hâlinde, genel sağlık sigortası primi ödenmiş bu sürelere ilişkin borçlanma tutarı %39 oranı üzerinden hesaplanır."
⚠ Günlük kazancı sigortalı kendisi belirler — ancak alt ve üst sınır arasında kalmak zorundadır. Bu seçim, ödenecek tutarı ve ileride bağlanacak aylığı birlikte etkiler.
m.41/2 son cümle: "Borçlanma sürelerinin ne şekilde belgeleneceğini belirlemeye Kurum yetkilidir."
🔴 Sigortalılık başlangıcı geriye gider
m.41/3: "Bu Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma hâlinde, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür."
🔑 Aynı fıkra: "Sigortalılık borçlanması ile aylık bağlanmasına hak kazanılması durumunda, ilgililere borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren aylık bağlanır."
⚠ Bu iki cümle, askerlik veya doktora borçlanmasının neden emeklilik tarihini öne çekebildiğini açıklar: borçlanılan gün sayısı kadar sigortalılık başlangıcı geriye taşınır.
Borçlanılan süre hangi statüde sayılır
m.41/4 borçlanılan sürelerin hangi bende göre değerlendirileceğini ayırır:
- (a) birinci fıkranın (a), (b), (d), (e), (f), (g), (h) ve (j) bentleri gereği borçlananlar → "borçlandığı tarihteki 4 üncü maddenin birinci fıkrasının ilgili bendine göre",
- (b) (c) ve (ı) bentleri gereği borçlananlar → 4/1-(c) bendine; (i) bendine göre borçlananlar → 4/1-(a) bendine göre.
🔑 Bu ayrım, borçlanılan sürenin hangi sigortalılık statüsünde sayılacağını belirler ve emeklilik koşulları bakımından doğrudan sonuç doğurur.
Prime esas kazanç nasıl ilgili aylara dağıtılır
m.41/5: Kanunun yürürlük tarihinden sonraki sürelere ait borçlanmalarda "borçlanılan prime esas gün sayısı borçlanılan ilgili aylara mal edilir. Seçilen prime esas kazanç, borcun ödendiği tarihteki prime esas asgarî kazanca oranlanarak, söz konusu oran ilgili ayın prime esas asgarî kazancı ile çarpılır. Bulunan tutar, ilgili ayın prime esas kazancı kabul edilir."
⚠ Aynı fıkranın son cümlesi bir tavan koyar: "Ancak hesaplanan prime esas kazanç hiçbir suretle o ayın prime esas azamî kazancını geçemez."
Kurumun bildirim süresi
5510 m.42: "Kurum, sigortalıya veya hak sahiplerine bağlanacak gelir, aylık veya toptan ödemeleri, gerekli belgelerin ve incelemelerin tamamlandığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde hesap ve tespit ederek sonuçlarını yazı ile bildirir."
🔑 Üç aylık süre başvuru tarihinden değil, "gerekli belgelerin ve incelemelerin tamamlandığı" tarihten işler.
Hizmet tespiti ile karıştırılmamalı
Borçlanma, sigortalılık dışında geçen sürelerin prim ödenerek hizmete sayılmasıdır. Buna karşılık hizmet tespiti davası, fiilen çalışıldığı hâlde Kuruma bildirilmemiş süreler için açılır ve kendi süre rejimine tabidir; bunun için hizmet tespiti davası: beş yıl ve istisnaları yazımıza bakınız.
İşverenin prim yükümlülükleri ve asgari işçilik incelemesi ayrı bir eksendir; bunun için SGK asgari işçilik, prim üst sınırı ve hakediş yazımıza bakabilirsiniz. Prim gün sayısının işsizlik ödeneğine etkisi için ise işsizlik ödeneği: otuz gün, 600-900-1080 gün ve yüzde kırk yazımıza bakınız.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: SGK hizmet dökümü ve sigortalılık başlangıç tarihi, borçlanmak istediğiniz sürenin türüne göre belge (askerlik terhis belgesi, doktora/uzmanlık öğrenim belgesi, avukatlık staj belgesi, doğum ve çocuğun yaşadığına dair kayıtlar, beraat kararı, grev-lokavt kayıtları, kısmi süreli çalışmaya ilişkin bordrolar), varsa daha önce yapılmış borçlanma başvuruları ve tebliğ edilen borç yazıları ile ödeme tarihleri, ve emeklilik planlamasına esas alınacak prime esas kazanç tercihinize ilişkin bilgi.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: sürenin m.41/1'in hangi bendine girdiği ve o bende özgü koşulların (doğumda üç defa / iki yıl / çocuğun yaşaması, tutuklulukta beraat, öğrenimde normal süre) karşılanıp karşılanmadığı; primin %32, %45 ya da (i) bendinde GSS primi ödenmişse %39 oranından hesaplanacağı; günlük kazanç tercihinin m.82'deki alt ve üst sınırlar içinde kalıp kalmadığı ve bunun aylığa etkisi; borcun tebliğinden itibaren bir aylık ödeme süresinin işleyişi ve ödenmemesi hâlinde yeni başvuru zorunluluğu; m.41/3 uyarınca sigortalılık başlangıcının geriye götürülmesi ve aylığın borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından bağlanması; m.41/4 uyarınca borçlanılan sürenin hangi statüde sayılacağı; ve m.41/5 uyarınca prime esas kazancın ilgili aylara dağıtımı ile azamî kazanç tavanı.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil hizmet dökümünün ve borçlanılacak sürenin bende oturtulmasıdır; oran ve statü sonucu buna göre belirlenir.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Ödenecek tutar, m.82'ye göre belirlenen prime esas kazanç sınırlarına ve sizin yapacağınız kazanç tercihine bağlıdır; bu yazıda tutar verilmemiştir.
