Türkiye'de kargo veya kurye işine girmek, ticaret siciline kayıtla bitmez. 9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu, posta hizmeti vermeyi ve bunun altyapısını kurmayı yetki belgesi şartına bağlar; ortaklık yapısındaki yüzde onluk bir değişimi bile Kurum onayına tabi tutar; ve belirli gönderileri tekel kapsamında bırakarak ihlali posta ücretinin on katı tazminatla karşılar.
Aşağıdaki çerçeve 7 Eylül 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel 6475 sayılı Kanun metninden doğrulanmıştır.
Yetkilendirme: belge olmadan faaliyet yok
9 uncu madde tek cümlelik bir kapı koyar: "Posta hizmeti verilebilmesi veya bunun için gerekli altyapının kurulup işletilebilmesi için Kurum tarafından bu hususta yetkilendirilmiş olmak gerekir."
İki nokta önemlidir. Birincisi, yetkilendirme yalnız hizmeti değil altyapıyı da kapsar — sadece dağıtım ağı ya da sıralama tesisi kuran bir yatırımcı da kapsamdadır. İkincisi, sıra bellidir: "Yetki belgesi almak isteyen şirketler faaliyete başlamadan önce Kurum düzenlemeleri çerçevesinde Kuruma başvuruda bulunur."
Yetki belgesinin ücreti, kapsamı, süresi ve şekli ile belge sahiplerinde aranacak malî ve meslekî yeterlik şartları ve kurulması gereken asgarî altyapı Kurum düzenlemesine bırakılmıştır.
PTT için ayrı bir rejim vardır: PTT bu Kanun çerçevesinde yurt içi ve yurt dışında posta hizmetlerini yürütmeye ve gerekli altyapıyı kurmaya yetkilidir; hak ve yükümlülükleri Kurum ile imzalanacak görev sözleşmesi ile belirlenir ve "bu sözleşme damga vergisi ve harçtan müstesnadır."
Tekel: hangi gönderiler kapalı
6 ncı madde, dört hizmeti evrensel posta hizmet yükümlüsünün tekelinde bırakır:
- Temel ücret göz önünde bulundurularak, Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi ile Cumhurbaşkanı tarafından ağırlığı veya ücreti belirlenen yurt içi ve yurt dışı haberleşme gönderileri,
- Vergi Usul Kanunu'nun elektronik tebliğe ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 7201 sayılı Kanun ve diğer kanunlar kapsamındaki "elektronik ortam dâhil her türlü tebligat",
- Barışta Türk Silahlı Kuvvetlerinin posta hizmetleri,
- Posta pulları, kişisel pul, anma pulları, posta kartları ve ilk gün zarflarının bastırılıp satışa çıkarılması.
🔑 İkinci fıkra, sınırın etrafından dolaşmayı açıkça yasaklar: ağırlık ve ücret limiti "gönderi içerisindeki haberleşme mahiyetindeki maddeye ilişkindir" ve "reklam, tanıtım, broşür gibi maddelerin ilavesi suretiyle ağırlığın aşılması veya değişik promosyon ve iskonto usulleri uygulanarak ücret limitinin dışına çıkılması posta tekelinin ihlali sayılır."
Yani zarfa broşür ekleyerek ağırlığı limitin üstüne çıkarmak ya da indirim uygulayarak ücreti limitin üstüne taşımak, tekelden çıkış yolu değildir; her ikisi de doğrudan ihlal sayılmıştır.
Yaptırım özel bir tazminattır. "Posta tekelini ihlal edenler, bu ihlal kapsamındaki gönderiler için evrensel posta hizmet yükümlüsünce belirlenen posta ücretinin on katı tutarında meblağı evrensel posta hizmet yükümlüsüne tazminat olarak ödemekle yükümlüdür." Tazminat, yükümlüye irat kaydedilir; tespit edilen gönderiler ise yükümlü tarafından "gecikmeksizin alıcısına sevk edilir." Madde, "posta tekeli ihlali hakkındaki yaptırımlara ilişkin diğer mevzuat hükümlerini saklı" tutar.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yetki | Hizmet ve altyapı için yetki belgesi zorunlu | m.9/1 |
| Sıra | Başvuru faaliyete başlamadan önce | m.9/2 |
| PTT | Görev sözleşmesi; damga vergisi ve harç istisnası | m.9/3 |
| Tekel | Belirlenen haberleşme gönderileri, her türlü tebligat, TSK postası, pullar | m.6/1 |
| Dolanma | Broşür ekleme veya promosyon-iskonto ile limit aşımı ihlal sayılır | m.6/2 |
| Tekel ihlali | Posta ücretinin on katı tazminat | m.6/3 |
Ortaklık yapısı: yüzde on eşiği
Yabancı yatırımcı bakımından en kritik hüküm 12 nci maddenin (ç) bendidir ve bir işlem onayı rejimi kurar. Hizmet sağlayıcıları şu hâllerde Kurum onayı almak zorundadır:
"Sermaye şirketlerinin ortaklık yapılarında toplamda yüzde 10 veya daha fazla bir sermaye payı değişimi, halka açık şirketlerde ise doğrudan veya dolaylı yönetim hakimiyeti değişikliği, birleşmeleri veya herhangi bir tüzel kişinin katılımıyla genişlemesi, kontrolün değişmesi, satış, devir veya diğer düzenlemeler ile tüzel kişilik yapısında meydana gelen değişiklikler için Kurum onayı almak."
Üç ayrıntı dikkat ister. Birincisi eşik toplamdadır: tek bir işlemde %10'a ulaşılmasa da, birikimli olarak bu orana varan pay değişimleri onay gerektirir. İkincisi halka açık şirketlerde ölçüt pay oranı değil doğrudan veya dolaylı yönetim hâkimiyeti değişikliğidir. Üçüncüsü liste geniştir — birleşme, katılımla genişleme, kontrol değişikliği, satış ve devir ayrı ayrı sayılmıştır.
Bir kargo şirketini devralmayı planlayan yabancı bir yatırımcı için bu, işlem takvimine iki ayrı onay yazmak anlamına gelir: sektör düzenleyicisinin onayı ve gerekiyorsa rekabet izni.
Aynı maddedeki diğer yükümlülükler de operasyonel maliyet doğurur: teşkilat birimlerini ve defter ile kayıtları denetime hazır bulundurmak ve talep hâlinde açmak; kişisel veri ve bilgilerin gizliliğinin korunması yükümlülüklerine uymak; 🔑 "yetki belgesine konu her hizmet için ayrı hesap ve kayıt tutmak"; can ve mal güvenliğini tehdit eden faaliyetlerin önlenmesi için tedbir almak ve alınan tedbirleri Kuruma bildirmek; çevreye zarar vermemek için tedbir almak; ve "millî güvenlik ile kamu düzeni gereklerine ve acil durum ihtiyaçlarına öncelik vermek."
Gizlilik: gönderi açılamaz
7 nci madde, hizmet sağlayıcıya ve çalışanlarına kapsamlı bir yasak getirir: hizmet sağlayıcıları, posta hizmetlerinde çalışanlar veya "herhangi bir şekilde posta hizmetleri ile ilgili bilgiye sahip olanların", bu bilgileri ve ilişkileri açığa vurmaları, gönderileri açmaları, içlerinde ne olduğunu araştırmaları, üçüncü kişilere bilgi vermeleri veya herhangi birinin bunları yapmasına neden olmaları, gönderileri zapt veya yok etmeleri yasaktır.
Üçüncü fıkra kuralı mutlaklaştırır: "Posta gönderileri, kanunla yetkili kılınan merciler dışındaki kişilerce alıkonulamaz, açılamaz ve içeriği araştırılamaz." Hizmet sağlayıcıları ayrıca yürüttüğü hizmetlerle ilgili gerekli güvenlik önlemlerini almakla yükümlüdür.
Rekabet: iki kurum, tek dosya
18 inci madde, sektör düzenleyicisi ile rekabet otoritesi arasındaki ilişkiyi tanımlar. Kurum, "4054 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla", posta sektöründe rekabete aykırı davranış ve uygulamaları resen veya şikâyet üzerine incelemeye, soruşturmaya ve rekabetin tesisine yönelik tedbirler almaya yetkilidir.
🔑 İkinci fıkra ise birleşme ve devralmalar bakımından bağlayıcı bir usul kurar: "Rekabet Kurulu, posta sektörüne ilişkin olarak yapacağı inceleme ve tetkiklerde, birleşme ve devralmalara ilişkin olarak vereceği kararlar da dâhil olmak üzere posta sektörüne ilişkin olarak vereceği kararlarda, Kurumun görüşünü ve Kurumun yapmış olduğu düzenleyici işlemleri dikkate alır."
Yani sektördeki bir devralmada rekabet incelemesi, sektör düzenleyicisinin görüşünden bağımsız yürümez. İşlem takviminde iki kurumun süreçlerinin paralel planlanması gerekir.
Yaptırımlar: cironun yüzde üçü, beş yüz kat ve kapatma
19 uncu madde, yaptırımları altı fıkrada kademelendirir ve ölçüleri alışılmışın dışındadır.
Ciroya endeksli ceza. "Kurum; mevzuata ve yetkilendirme şartlarına aykırılık hâlinde hizmet sağlayıcılarına bir önceki takvim yılındaki net satışlarının yüzde 3'üne kadar idari para cezası uygulamaya", millî güvenlik, kamu düzeni veya kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi amacıyla gerekli tedbirleri almaya, "üç aydan az olmamak üzere altı aya kadar posta hizmeti faaliyetini durdurmaya veya yetkilendirmeyi iptal etmeye" yetkilidir.
Üç yaptırımın da aynı fıkrada sayılması önemlidir: ceza tavanı cironun yüzde üçü olduğu gibi, faaliyet durdurma asgarî üç aytır ve en ağır sonuç yetkilendirmenin iptalidir.
Yeni başlayanlar. Faaliyete yeni başlamış hizmet sağlayıcıları için ceza aralığı ayrıca belirlenmiştir; bu hâlde Kanundaki diğer idarî yaptırımlar da uygulanabilir.
Gizlilik ve yasak madde ihlali. "Kabulü yasak olan maddeleri postayla gönderenler ile 7 nci madde hükümlerine aykırı hareket edenlere gönderi ücretinin beş yüz katı tutarında idari para cezası uygulanır." Ceza yine sabit bir tutar değil, gönderi ücretine endekslidir.
Ceza hukuku ağırlaştırması. "5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 124 üncü ve 132 nci maddeleri kapsamına giren suçların hizmet sağlayıcılarının çalışanlarınca işlenmesi hâlinde verilecek cezalar iki katına kadar artırılır."
🔴 Belgesiz faaliyet. İki ayrı sonuç birlikte doğar: "Yetki belgesi almaksızın posta hizmeti verenlerin tesisleri Kurumun talebi üzerine o yer mülki amirince kapatılarak faaliyetlerine son verilir" ve bu kişiler hakkında "bin günden on bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur." Yani belgesiz faaliyet hem idarî kapatma hem de adlî ceza doğurur.
| Konu | Yaptırım | Dayanak |
|---|---|---|
| Mevzuata / yetki şartına aykırılık | Bir önceki yıl net satışların %3'üne kadar İPC | m.19/1 |
| Aynı hâl | 3 aydan az olmamak üzere 6 aya kadar faaliyet durdurma veya yetki iptali | m.19/1 |
| Yasak madde / gizlilik ihlali | Gönderi ücretinin beş yüz katı | m.19/3 |
| TCK m.124 ve m.132 | Çalışanlarca işlenirse ceza iki katına kadar artırılır | m.19/4 |
| Belgesiz faaliyet | Tesis mülki amirce kapatılır | m.19/5 |
| Belgesiz faaliyet | 1.000–10.000 gün adlî para cezası | m.19/6 |
| Pay değişimi | %10 ve üzeri değişimde Kurum onayı | m.12/ç |
Evrensel hizmet katkı payı: net satışların yüzde ikisi
Yetki belgesi almanın sürekli bir malî yükümlülüğü de vardır ve doğrudan ciroya bağlıdır. 15 inci maddenin (3/11/2022 tarihli ve 7420 sayılı Kanunla değişik) birinci fıkrasına göre hizmet sağlayıcıları, "kurumlar vergisi beyannameleri ekinde yer alan gelir tablosunun net satışlar kısmında belirtilen tutardan şirketin posta hizmetlerinden elde ettiği net satış hasılatına isabet eden miktarın yüzde 2'sini", kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği ayı takip eden ayın sonuna kadar Bakanlığa bildirir.
Katkı payının tabanı önemlidir: ölçüt şirketin toplam cirosu değil, posta hizmetlerinden elde edilen net satış hasılatıdır. Çok hizmetli bir lojistik şirketi için bu, posta hizmeti gelirinin ayrıştırılabilir olmasını gerektirir — nitekim 12 nci madde de "yetki belgesine konu her hizmet için ayrı hesap ve kayıt tutmayı" zaten zorunlu kılmıştır.
Aynı madde iki kaynak daha sayar: Kurumca posta hizmetlerine ilişkin verilen idarî para cezalarının yüzde 20'si ve merkez muhasebe birimi hesabına yatırılan yetkilendirme ücretinin yüzde 25'i, bütçeye "evrensel posta hizmeti gelirleri" adı altında kaydedilir. Katkı payının tahakkukuna esas bildirimlerin süresinde yapılmaması hâli de maddede ayrıca düzenlenmiştir.
Sonuç
Türkiye'de posta, kurye veya kargo alanına giren bir yabancı yatırımcı için 6475 sayılı Kanun dört sonuç doğurur.
Giriş belgeye bağlıdır: hizmet vermek kadar altyapı kurup işletmek de yetki belgesi gerektirir ve başvuru faaliyete başlamadan önce yapılır. Belgesiz faaliyetin karşılığı yalnız para cezası değildir: tesisler mülki amirce kapatılır ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezası gündeme gelir.
Bazı gönderiler kapalıdır: Cumhurbaşkanınca belirlenen ağırlık ve ücret limitindeki haberleşme gönderileri ile her türlü tebligat tekel kapsamındadır; broşür ekleyerek ağırlığı ya da promosyonla ücreti limitin dışına taşımak ihlal sayılır ve karşılığı posta ücretinin on katı tazminattır.
Pay hareketleri izne tabidir: sermaye şirketlerinde toplamda %10 veya daha fazla pay değişimi, halka açık şirketlerde doğrudan veya dolaylı yönetim hâkimiyeti değişikliği, birleşme, kontrol değişikliği, satış ve devir için Kurum onayı alınır. Rekabet Kurulu da devralma kararlarında sektör düzenleyicisinin görüşünü dikkate alır.
Ceza cirodan hesaplanır: mevzuata ve yetkilendirme şartlarına aykırılıkta idarî para cezası bir önceki takvim yılı net satışlarının yüzde üçüne kadar olabilir; buna asgarî üç aylık faaliyet durdurma veya yetki iptali eşlik edebilir.
Pay devrinin izne bağlandığı bir başka düzenlenmiş sektör için bankacılıkta kuruluş, şube ve pay devri izni yazımıza, devralmalarda rekabet izninin çerçevesi için bireysel muafiyet ve grup muafiyeti yazımıza, lojistik zincirinin demiryolu ayağı için demiryolunda tren işletmeciliği yazımıza bakılabilir.
Bu çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; yetki belgesi ücreti, süresi ve malî-meslekî yeterlik şartları ile tekel kapsamındaki ağırlık ve ücret limitleri yürürlükteki düzenlemelerden doğrulanmalıdır.
