Önödeme, dosyayı daha kamu davası açılmadan kapatan bir kurumdur. Kapsamı iki ölçüte bağlıdır ve 2024-2025'te iki kez genişletildi.
"Uzlaşma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere, yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı altı ayı aşmayan suçların faili..." (TCK m.75/1)
🔑 İlk cümle bir sınır çizer: uzlaştırma kapsamındaki suçlar önödemenin dışındadır. Uzlaştırmanın kendi rejimi için uzlaştırma: yedi gün, otuz gün ve ilam niteliği yazımıza bakınız.
Ödenecek miktar nasıl hesaplanır
TCK m.75/1 üç ihtimali ayrı ayrı düzenler:
| Hâl | Ödenecek tutar |
|---|---|
| (a) Adlî para cezası maktu ise | Bu miktar; maktu değilse aşağı sınırı |
| (b) Hapis cezası öngörülmüşse | Hapis cezasının aşağı sınırının karşılığı olarak her gün için kanun maddesinde yazılı tutar üzerinden bulunacak miktar |
| (c) Hapis + adlî para birlikte öngörülmüşse | (b)'ye göre belirlenecek miktar ile adlî para cezasının aşağı sınırı |
Bunlara soruşturma giderleri eklenir.
m.75/4: kanun maddesinde "yukarı sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası veya adlî para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği hâllerde" ödenecek miktar, "adlî para cezası esas alınarak" belirlenir.
🔴 On gün ve üç taksit
m.75/1: bu miktar "soruşturma giderleri ile birlikte, Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz."
🔑 (Ek cümleler: 17/10/2019-7188/16 md.): "Failin on gün içinde talep etmesi koşuluyla bu miktarın birer ay ara ile üç eşit taksit hâlinde ödenmesine Cumhuriyet savcısı tarafından karar verilir. Taksitlerin süresinde ödenmemesi hâlinde önödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir."
⚠ Taksit talebi de aynı on günlük süre içinde yapılmalıdır; sürenin geçmesi hem ödeme hem taksit imkânını kapatır.
Beş yıl içinde tekrar: yarı oranında artırım
🔴 m.75/1 (Ek cümle: 24/11/2016-6763/12 md.): "Taksirli suçlar hariç olmak üzere, önödemeye bağlı olarak kovuşturmaya yer olmadığına veya kamu davasının düşmesine karar verildiği tarihten itibaren beş yıl içinde önödemeye tabi bir suçu işleyen faile bu fıkra uyarınca teklif edilecek önödeme miktarı yarı oranında artırılır."
🔑 Bu artırım, taksirli suçlarda uygulanmaz ve süre karar tarihinden işler.
Dava açılmışsa da kapı kapanmaz
m.75/2: özel kanun hükümleri gereğince iş doğrudan mahkemeye intikal etmişse, fail "hâkim tarafından yapılacak bildirim üzerine" birinci fıkraya göre saptanacak parayı yargılama giderleriyle birlikte ödediğinde "kamu davası düşer."
m.75/3: savcılıkça önödeme işlemi yapılmadan dava açılması ya da "dava konusu fiilin niteliğinin değişmesi suretiyle madde kapsamına giren bir suça dönüşmesi" hâlinde de aynı hüküm uygulanır.
⚠ Yani nitelendirme mahkemede değişip fiil önödemelik bir suça dönüşürse, önödeme yolu yeniden açılır.
m.75/5 — etkilemediği hususlar: kamu davasının açılmaması veya ortadan kaldırılması "kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez."
🔑 Önödeme tazminat hakkını ortadan kaldırmaz — bu, uzlaştırmadan ayrılan önemli bir farktır.
🔴 m.75/6: kapsamı genişleten liste
m.75/6 (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.), birinci fıkradaki ölçütlere bakılmaksızın belirli suçları önödemeye tabi kılar:
(a) Bu Kanunda yer alan:
- Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (m.98/1),
- 🔴 Hakaret (üçüncü fıkranın (a) bendi hariç, m.125) — (Ek: 7/11/2024-7531/15 md.) (Değişik: 24/12/2025-7571/16 md.),
- Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (m.171),
- Çevrenin taksirle kirletilmesi (m.182/1),
- Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (m.264/1),
- Suçu bildirmeme (m.278/1 ve 2).
(b) 6831 sayılı Orman Kanunu m.108/1'deki suç. (c) (Ek: 2019) 2863 sayılı Kanun m.74/2'nin birinci cümlesindeki suç. (d) (Ek: 2019) 5253 sayılı Dernekler Kanunu m.32/1-(d) bendindeki suç.
⚠ Hakaret suçunun bu listeye alınması, uygulamada belirgin bir sonuç doğurur: hakaret CMK m.253/3 uyarınca uzlaştırmaya kapalıdır, ama önödemeye açıktır. Hakarette şikâyet süresi ve ihtilat şartı için hakaret suçu: şikâyet süresi ve ihtilat şartı yazımıza bakabilirsiniz.
🔑 Ayrıca CMK m.253/3'e 24/12/2025 tarihli kanunla eklenen cümle, önödeme kapsamındaki bir suçun uzlaştırma kapsamındaki bir suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmesi hâlinde, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümlerinin uygulanacağını söyler. İki kurum bu noktada birbirine bağlanmıştır.
🔴 m.75/6 son cümle: "Bu fıkra kapsamındaki suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı önödeme hükümleri uygulanmaz."
⚠ Birinci fıkradaki tekrar hâli artırım doğururken, altıncı fıkra kapsamındaki suçlarda tekrar önödemeyi tamamen kapatır.
Çevrenin taksirle kirletilmesi suçunun unsurları için imar kirliliği ve çevre suçları: TCK 181-184 yazımıza; dernek yükümlülüklerinin genel çerçevesi için dernek: kuruluş, genel kurul nisabı ve fesih yazımıza bakabilirsiniz.
Kayıt sistemi ve kullanımı
m.75/7 (Ek: 24/11/2016-6763/12 md.): ödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ile düşme kararları "bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir."
🔑 Kayıt adlî sicil değildir; kullanımı tekrar hâlindeki artırım ve kapsam dışılık değerlendirmesiyle sınırlıdır.
Önödeme ile uzlaştırmayı ayıran noktalar
| Önödeme (TCK m.75) | Uzlaştırma (CMK m.253) | |
|---|---|---|
| Kapsam ölçütü | Yalnız adlî para veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis + m.75/6 listesi | Şikâyete bağlı suçlar + m.253/1-b listesi |
| Karşı tarafın rızası | Aranmaz | 🔴 Şart |
| Süre | On gün (tebliğden) | Yedi gün (teklif tarihinden) |
| Taksit | Üç eşit taksit, birer ay ara | Edim takside bağlanabilir |
| Tazminat davası | 🔴 Etkilenmez (m.75/5) | 🔴 Açılamaz / feragat sayılır (m.253/19) |
| Tekrar hâli | Yarı artırım ya da (m.75/6'da) kapsam dışı | m.253/18: sonuçsuz kalırsa tekrar denenemez |
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: isnat edilen suç ve kanun maddesi ile fıkrası, savcılıkça yapılan önödeme tebligatı ve tebliğ tarihi, hesaplanan tutarın dökümü ve soruşturma giderleri, taksit talebiniz varsa talep tarihi ve verilen karar, son beş yıl içinde önödemeye bağlı olarak verilmiş kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararlarınız, dava açılmışsa iddianame ve mahkemenin yaptığı bildirim, ve dosyada birden çok suç varsa hepsinin listesi ile aynı mağdura karşı işlenip işlenmediği.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: suçun m.75/1'deki ölçütlere (yalnız adlî para veya üst sınırı altı ayı aşmayan hapis) ya da m.75/6'daki listeye girip girmediği; suçun aynı zamanda uzlaştırma kapsamında olup olmadığı ve bu hâlde önödemenin kapanması; ödenecek miktarın (a), (b), (c) bentlerinden hangisine göre hesaplanacağı ve m.75/4'ün uygulanıp uygulanmayacağı; on günlük sürenin işleyip işlemediği ve üç taksit talebinin bu süre içinde yapılıp yapılmadığı; son beş yıl içinde önödemeye bağlı karar varsa yarı oranında artırım (m.75/1) ya da m.75/6 kapsamındaki suçlarda önödemenin tamamen kapanması; dava açılmışsa m.75/2 ve m.75/3 uyarınca hâkim bildirimi yoluyla düşme imkânı; ve önödemenin kişisel hak, malın geri alınması ve müsadere bakımından sonuç doğurmadığı (m.75/5).
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil tebliğ tarihinin ve suç nitelendirmesinin tespitidir; on günlük süre ile kapsam bu iki veriye bağlıdır.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. m.75/5 uyarınca önödeme, kişisel hakkın istenmesini engellemez; ceza dosyası kapansa da tazminat yolu açık kalır.
