Çatısına güneş enerjisi santrali kuran bir fabrika, otel veya site için en kritik kural, ürettiği enerjinin tükettiğiyle hangi zaman diliminde karşılaştırıldığıdır. 2 Nisan 2026 tarihli değişiklik (RG 33212) bu soruyu yeniden cevapladı: mahsuplaşma artık saatlik yapılıyor ve yeni hükümler 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe girdi. Kaynak, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği (RG 12/5/2019, sayı 30772). Bu yazıdaki tarih damgası 9 Eylül 2026'dır.
Lisanslı tarafta ortaklık ve izin rejimi ayrıdır; bunun için enerji yatırımında ortaklık değişikliği okunmalıdır.
🔴 Saatlik mahsuplaşma kimi kapsıyor
| Kapsam | Kural |
|---|---|
| Kimler | m.5/1'in (ç) ve (d) bentleri kapsamındaki tüm üretim tesisleri ile 12/5/2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri |
| Kim yapar | Mahsuplaşma işlemleri piyasa işletmecisi tarafından saatlik olarak yapılır |
| Ölçüm | İlgili şebeke işletmecisi, şebekeye verilen enerjiyi bağlantı anlaşmasında belirlenen yere takılan sayaç verilerinden saatlik bazda tespit eder |
| 🔴 İstisna | 12/5/2019'dan itibaren çağrı mektubu almaya hak kazanan mesken abonelikleriyle ilişkili üretim tesislerinin mahsuplaşması aylık olarak yürütülür |
Ayrım, uygulamanın bütün ekonomisini belirler. Aylık mahsuplaşmada gündüz üretilen fazla enerji, gece çekilen enerjiyle aynı ay içinde kendiliğinden netleşir. Saatlik mahsuplaşmada ise her saat kendi başına hesaplanır: öğlen üretilen fazla, akşam tüketilen enerjiyle mahsup edilmez; fazla enerji satılır, akşam çekilen enerji ise ayrıca faturalanır.
Mesken aboneliklerinin aylık rejimde bırakılması, konut çatısındaki küçük sistemlerin bu değişiklikten etkilenmemesi sonucunu doğurur. Ticari ve sanayi tesisleri ise doğrudan etkilenir.
Hangi tesisler hangi bende giriyor
| Bent | Tesis |
|---|---|
| (c) | Kurulu gücü bir megavat veya Kanunun 14 üncü maddesi çerçevesinde Cumhurbaşkanınca belirlenmiş üst sınıra kadar olan yenilenebilir enerji tesisleri |
| (ç) | Ürettiği enerjinin tamamını iletim veya dağıtım sistemine vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan yenilenebilir enerji tesisleri |
| (d) | Bakanlıkça belirlenecek verimlilik değerini sağlayan kategorideki kojenerasyon tesisleri |
| (h) | Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile sanayi tesisleri ve tarımsal sulama amaçlı tesislerde bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün iki katı, diğer kişilerde sözleşme gücü ile sınırlı olmak kaydıyla, tüketim tesisi ile aynı ya da farklı ölçüm noktasında kurulan yenilenebilir enerji tesisleri |
(h) bendindeki iki kat ayrıcalığı yalnız belediyeler, bağlı kuruluşları, sanayi tesisleri ve tarımsal sulama tesisleri içindir; ticarethane veya otel gibi diğer kullanıcılar sözleşme gücüyle sınırlıdır.
Bentler arasındaki fark yalnız kurulu güç tavanı değildir. (ç) bendi, üretimin ve tüketimin aynı ölçüm noktasında olmasını ve enerjinin tamamının sisteme verilmeden kullanılmasını arar; (h) bendi ise tüketim tesisiyle aynı ya da farklı ölçüm noktasında kurulmaya izin verir. Bu tercih, aşağıdaki ödeme rejimini doğrudan belirler.
Üretim tesisinin orman veya hazine arazisi üzerinde kurulması hâlindeki izin ve indirim rejimi ise ayrıdır; bunun için RES ve GES'te orman izni okunmalıdır.
İhtiyaç fazlası enerji: on yıllık satın alma
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kimin için | m.5/1'in (c), (f), (g), (ğ), (h), (ı) ve (i) bentleri ile m.11/1 ve m.11/3 kapsamında kurulan yenilenebilir enerji tesisleri |
| Ne | Mahsuplaşma sonucunda her bir saatte şebekeye verilen ihtiyaç fazlası enerji |
| Kim alır | Görevli tedarik şirketi tarafından on yıl süreyle satın alınır |
| 🔑 Sürenin başlangıcı | Tesisin m.19/2 çerçevesinde şebekeye enerji vermeye başladığı tarih |
| On yıl sonrası | Usul ve esaslar YEK Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir |
On yıllık sürenin başlangıcı bağlantı anlaşması veya kabul tarihi değil, şebekeye enerji vermeye başlanan tarihtir. Yatırım fizibilitesinde bu tarih, geri ödeme süresinin sayacını başlatan andır.
Sürenin bitiminde uygulamanın ne olacağı Yönetmelikte düzenlenmemiş, Cumhurbaşkanı kararına bırakılmıştır. Onuncu yıldan sonrasına ilişkin gelir varsayımı bu nedenle bugünden mevzuata dayandırılamaz; fizibilitede on yıllık dönemin ayrı, sonrasının ayrı değerlendirilmesi gerekir.
🔴 Ödemesiz hâller: YEKDEM'e bedelsiz katkı
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| (ç) bendi kapsamındaki tesislerde | Mahsuplaşma sonucunda şebekeye enerji verilirse, bu enerji YEKDEM kapsamında değerlendirilir; ancak görevli tedarik şirketince üretilmiş sayılır |
| (d) bendi kapsamındaki tesislerde | Aynı sonuç |
| (ç) ve (d) birlikte kurulmuşsa | Aynı sonuç |
| (ç) ve/veya (d) ile diğer bentler birlikte kurulmuş ve fazlanın hangi tesisten verildiği tespit edilemiyorsa | Aynı sonuç |
| 🔴 Ödeme | Bu enerji için piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz; enerji YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır |
Bu, (ç) bendinin tanımından çıkan mantıklı bir sonuçtur: (ç) bendi zaten "ürettiği enerjinin tamamını sisteme vermeden kullanan" tesisi tanımlar. Sisteme enerji verilmesi tanıma aykırı bir durumdur ve karşılığında bedel doğmaz.
Son satır ise projelendirmede kritik uyarı taşır: (ç) veya (d) kapsamındaki bir tesisle satılabilir enerji üreten bir tesis aynı yerde kurulur ve fazlanın kaynağı ayrıştırılamazsa, satılabilir enerji de bedelsiz katkıya dönüşür. Ölçüm mimarisinin bu ayrımı yapabilecek şekilde kurgulanması gerekir.
Ödeme takvimi ve temerrüt
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Ödeme | Görevli tedarik şirketi, piyasa işletmecisinden aldığı ödemenin ihtiyaç fazlası enerjiye tekabül eden kısmını, kendisine ödeme yapılan takvim ayını izleyen ayın en geç beşinci iş günü üreticilere öder |
| Bildirim | Ödemelerin tamamlanıp tamamlanmadığı Kuruma bildirilir |
| 🔴 Temerrüt | Görevli tedarik şirketi ödemede temerrüde düşerse, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı iki katı oranında uygulanır |
| Ek işlem | Ayrıca Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 132/Ç maddesinin on yedinci fıkrası kapsamında işlem tesis edilir |
| Net çekişte | Mahsuplaşma sonrası sistemden net enerji çekilmişse, arta kalan tüketim için tedarikçi ve tüketici arasındaki mevcut sözleşme hükümlerine göre fatura düzenlenir |
Gecikme zammının iki katı olarak uygulanması, ödeme disiplinini sertleştiren bir hükümdür. Üretici bakımından bu, gecikme hâlinde talep edilebilecek tutarın hesabını doğrudan etkiler.
Net çekiş hâlindeki faturalama da dikkat ister: mahsuplaşmadan sonra sistemden net enerji çekilmişse, görevli tedarik şirketinin ödediği kısmın dışında kalan tüketim için fatura, tedarikçi ile tüketici arasındaki mevcut sözleşmeye göre düzenlenir. Yani mahsuplaşma, serbest tüketici sözleşmesini ortadan kaldırmaz; yalnız faturalanacak miktarı küçültür. Bu işlemi yapmayan tedarikçiler bakımından ise Kanunun 16 ncı maddesi kapsamında işlem tesis edilir. Ortak gider ve abonelik yapısının site yönetimlerindeki karşılığı için işletme projesi: üç ay, avans ve yeniden değerleme okunmalıdır.
Farklı bölgede üretim tesisi kurmak
| Konu | Kural |
|---|---|
| Birden fazla tesis | Bir veya birden fazla tüketim tesisi için birden fazla üretim tesisi kurulmak istenirse, farklı görevli tedarik şirketi bölgesi sınırları içinde de üretim tesisi kurulabilir |
| Mahsuplaşma | Üretim ve/veya tüketim tesisleri farklı dağıtım ya da görevli tedarik şirketi bölgesinde ise mahsuplaşma işlemleri piyasa işletmecisi tarafından yürütülür |
| Ölçüm | Çekiş ve varsa aynı ölçüm noktasındaki veriş miktarları saatlik bazda tespit edilerek her ay bildirilir |
| İletim seviyesi | Tüketim tesisi iletim seviyesinden bağlıysa, çekiş miktarları TEİAŞ tarafından piyasa işletmecisine bildirilir |
Bu hüküm, üretimi tüketimin bulunduğu bölgeye hapsetmeyen bir esneklik sağlar: arazi veya çatı bulunamayan bir tüketim noktası için başka bir bölgede santral kurulabilir. Bunun bedeli, mahsuplaşmanın dağıtım şirketinden piyasa işletmecisine geçmesidir.
Diğer değişiklikler ve yürürlük
| Konu | Değişiklik |
|---|---|
| m.30/3 | "her fatura döneminde" ibaresi "her bir saatte" olarak değiştirildi |
| Geçici m.5 | "saatlik ve aylık mahsuplaşma" ibaresi "saatlik mahsuplaşma" olarak değiştirildi |
| m.19/1 | Şebekeye bağlanacak üretim tesislerinde yatırıma başlamak için gerekli ÇED, imar ve diğer izinlere ilişkin fıkra yeniden yazıldı |
| Yeni Ek madde 3 | Lisanssız üretim tesisine bütünleşik depolama ünitesi kurulmasına ilişkin düzenleme eklendi |
| 🔑 Yürürlük | m.26 dâhil sayılan hükümler 1/5/2026'da; diğer hükümler yayımı tarihinde (2/4/2026) yürürlüğe girdi |
Yürürlük ayrımı önemlidir: mahsuplaşma rejimini değiştiren hükümler yayım tarihinde değil, 1 Mayıs 2026'da devreye girmiştir. Nisan ayına ait hesaplamalar eski rejime tabidir.
| Kontrol | Ne bakılmalı |
|---|---|
| Abone grubu | Tesis mesken aboneliğiyle mi ilişkili; mahsuplaşma aylık mı saatlik mı |
| Bent | Üretim tesisi hangi bent kapsamında; (ç)/(d) ise fazla enerji bedelsiz katkıya mı gidiyor |
| Ölçüm | (ç)/(d) ile diğer tesisler birlikteyse fazlanın kaynağı ayrıştırılabiliyor mu |
| Süre | On yıllık satın alma süresi şebekeye enerji verilmeye başlanan tarihten mi hesaplandı |
| Ödeme | Ödeme, tedarik şirketine ödeme yapılan ayı izleyen ayın beşinci iş gününe kadar yapıldı mı |
| Temerrüt | Gecikmede zam iki kat oranında hesaplandı mı |
| Bölge | Üretim ve tüketim farklı bölgedeyse mahsuplaşmayı piyasa işletmecisi mi yürütüyor |
| Tarih | Hesaplama dönemi 1/5/2026 öncesi mi sonrası mı |
Saatlik mahsuplaşmaya geçiş, çatı santrallerinin ekonomisini "yıllık üretim toplamı" mantığından üretim profili ile tüketim profilinin örtüşmesi mantığına taşır. Gündüz üreten bir sistemin gündüz tüketen bir işletmeyle eşleşmesi artık doğrudan getiri farkı yaratır; örtüşmeyen profillerde ise fazla enerjinin satış fiyatı ile çekilen enerjinin tarife bedeli arasındaki fark belirleyici hâle gelir. Depolamaya ilişkin yeni ek maddenin aynı değişiklikle gelmesi de bu tabloyla birlikte okunmalıdır.
