Türkiye'de rüzgâr veya güneş santrali kuran bir yatırımcı için arazi, çoğu zaman fiyattan önce gelen sorundur: uygun rüzgâr rejimi ya da ışınım değeri taşıyan sahaların büyük bölümü orman vasıflı veya Hazinenin özel mülkiyetinde ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bu arazilere erişimin çerçevesi 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 8 inci maddesindedir ve bu madde 19/7/2025 tarihli ve 7554 sayılı Kanun ile hem başlığı hem içeriği bakımından değiştirilmiştir.
Aşağıdaki çerçeve 7 Eylül 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel 5346 sayılı Kanun metninden doğrulanmıştır.
Arazi: izin, kira, irtifak veya kullanma izni
8 inci maddenin ilk fıkrası dört ayrı hukukî araç sayar. Orman vasıflı olan veya Hazinenin özel mülkiyetinde ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlardan, yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimi amacıyla tesis, ulaşım yolları ve şebekeye bağlantı noktasına kadarki enerji nakil hattı için kullanılacak olanlar hakkında ilgili bakanlıkça bedeli karşılığında izin verilir, kiralama yapılır, irtifak hakkı tesis edilir veya kullanma izni verilir.
Kapsamın üç kalemi birlikte sayılması pratik bakımdan önemlidir: yalnız santral sahası değil, ulaşım yolu ve bağlantı noktasına kadarki enerji nakil hattı da aynı rejim içindedir. Proje maliyetlendirmesinde bu üç kalem birlikte hesaplanmalıdır.
Taşınmaz mera, yaylak, kışlak ile kamuya ait otlak veya çayır ise ayrı bir yol izlenir: 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu hükümleri uyarınca tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescil edilir; ardından bedeli karşılığında kiralama yapılır veya irtifak hakkı tesis edilir.
Hidroelektrikte bir istisna vardır: rezervuar alanında bulunan Hazinenin özel mülkiyetindeki ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar için bedelsiz olarak kullanma izni verilir.
Kanun metninin bakanlık adlarını eski hâliyle taşıdığına dikkat edilmelidir; madde "Çevre ve Orman Bakanlığı veya Maliye Bakanlığı" ifadesini korumaktadır ve yetki güncel teşkilat yapısına göre okunmalıdır.
Yüzde seksen beş indirim ve 2030 tarihi
Maliyet tarafındaki asıl hüküm üçüncü fıkradadır. Kanunun yayımı tarihi itibarıyla işletmede olanlar dâhil, 31/12/2030 tarihine kadar işletmeye girecek yenilenebilir enerji üretim tesislerinden, ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen bağlantı noktasına kadarki — TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlar da dâhil — enerji nakil hatlarından, lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca izin, kira, irtifak hakkı ve kullanma izni bedellerine yüzde seksen beş indirim uygulanır. Aynı fıkra uyarınca Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri ile Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Geliri alınmaz.
🔴 Buradaki tarih üç kez değişmiştir ve bayat kaynak riski yüksektir. Fıkradaki eşik önce 31/12/2015 idi; 25/11/2020 tarihli ve 7257 sayılı Kanun'un 18 inci maddesiyle 31/12/2025'e çekildi ve aynı değişiklikle indirimin başlangıcı "yatırım ve işletme dönemlerinin ilk on yılında" yerine "lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca" hâline getirildi; 19/7/2025 tarihli ve 7554 sayılı Kanun'un 15 inci maddesiyle ise eşik 31/12/2030 olarak yeniden belirlendi. 2025 ortasından önceki kaynaklar hâlâ 31/12/2025 diyebilir.
Bir muafiyet daha vardır: bu Kanun kapsamındaki üretim tesisleri için 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanun'un ek 2 nci maddesi hükümleri uygulanmaz.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kapsam | Tesis + ulaşım yolu + bağlantı noktasına kadarki enerji nakil hattı | m.8/1 |
| Araçlar | İzin, kiralama, irtifak hakkı veya kullanma izni — bedeli karşılığında | m.8/1 |
| Mera / yaylak / kışlak | Tahsis amacı değiştirilip Hazine adına tescil, sonra kira veya irtifak | m.8/2 |
| İndirim | Bedellerde %85, lisans tarihinden itibaren 10 yıl | m.8/3 |
| İndirim eşiği | 31/12/2030'a kadar işletmeye girecek tesisler | m.8/3 (7554/15 ile değişik) |
| Orman gelirleri | Orman Köylüleri Kalkındırma + Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Geliri alınmaz | m.8/3 |
| HES rezervuarı | Hazine taşınmazlarına bedelsiz kullanma izni | m.8/4 |
Korunan alanlarda izin: olumlu görüş şartı
8 inci maddeye 6094 sayılı Kanun ile eklenen fıkra, koruma statüsü taşıyan alanlarda santral kurulmasını kategorik olarak yasaklamaz; bir görüş şartına bağlar. Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ile tabiatı koruma alanlarında, muhafaza ormanlarında, yaban hayatı geliştirme sahalarında ve özel çevre koruma bölgelerinde ilgili Bakanlığın, doğal sit alanlarında ise ilgili koruma bölge kurulunun olumlu görüşü alınmak kaydıyla yenilenebilir enerji üretim tesislerinin kurulmasına izin verilir.
Buradaki ayrım dikkatle okunmalıdır: 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu m.10 uyarınca tabiat anıtları ve tabiatı koruma alanlarında kullanma izni verilemez veya irtifak hakkı tesis edilemez. 5346 m.8 ise aynı alanlarda ilgili Bakanlığın olumlu görüşüyle enerji tesisi kurulmasına izin verileceğini söyler. Somut bir projede iki metnin birlikte değerlendirilmesi ve alanın hangi statüde tescilli olduğunun idareden doğrulanması gerekir.
2025 paketi: altmış gün, resen sona erme ve ornitolojik gözlem
19/7/2025 tarihli ve 7554 sayılı Kanun'un 15 inci maddesiyle 8 inci maddeye eklenen fıkra, orman vasıflı taşınmazlarda rüzgâr veya güneş tesisleri için izin sürecini üç bentte kurar.
(a) İznin süresi lisansa bağlanmıştır. Ön lisans belgesine istinaden, süre uzatımları dâhil olmak üzere ön lisans süresi kadar izin verilebilir. Üretim lisansı aşamasına geçilememesi hâlinde bu izin ön lisans süresi sonunda resen sona erer. Üretim lisansı aşamasına geçildiğinin EPDK tarafından ilgili idareye bildirilmesi durumunda ise ön lisansa dayalı izin, üretim lisansı süresi sonuna kadar uzatılır.
Bu kural, arazi hakkının ömrünü lisansın ömrüne bağlar: ön lisanstan üretim lisansına geçilemezse arazi hakkı ayrı bir işleme gerek kalmadan düşer.
(b) Ölçüm ve sondaj için lisans şartı yoktur. Proje ve etüt aşamasındaki ölçüm ve sondaj faaliyetleri için, ilgili projenin ön lisans veya üretim lisansı almış olması şartı aranmaksızın izin verilebilir. Ayrıca (a) bendi kapsamında izin verilen bir saha içerisinde, izne konu projeye yönelik ölçüm ve sondaj faaliyetleri için ayrıca izin aranmaz.
(c) Karar süresi bağlanmıştır. "İzin başvuruları, başvuru tarihinden itibaren azami altmış gün içinde sonuçlandırılır."
Aynı Kanun'la eklenen bir başka fıkra, çevresel değerlendirmede kapsamı daraltır. Proje tanıtım dosyası veya çevresel etki değerlendirmesi raporu süreçlerinde ornitolojik gözlem, rüzgâr projelerinin ana kuş göç yolları üzerinde, güneş projelerinin ise ana kuş göç yolları üzerindeki darboğazlarda olması hâlinde zorunludur. "Diğer alanlardaki rüzgâr ve güneş projeleri için ornitolojik gözlem yapılması gerekmez; ancak bu projeler için yatırımcı bu hususta ilgili idare tarafından talep edilen tedbirleri almakla yükümlüdür."
Yani gözlem yükümlülüğü coğrafî bir teste bağlanmış, buna karşılık idarenin tedbir talep etme yetkisi saklı tutulmuştur.
İmar ve ruhsat yetkisi: ek madde 1
7554 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesiyle eklenen ek 1 inci madde, RES ve GES projelerinde yapılaşma iznini merkezî idareye taşıyan bir paralel yol açar. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 4 üncü maddesi saklı kalmak kaydıyla, ön lisans veya üretim lisansı bulunan rüzgâr veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesislerinin imar planları, parselasyon planları ve bunların değişiklikleri Bakanlıkça da onaylanabilir. Bakanlıkça onaylanan planlar onay tarihi itibarıyla yürürlüğe girer; Bakanlık internet sitesinde on beş gün ilan edilir ve itiraz olmaması hâlinde ilan süresinin sonunda kesinleşir.
Aynı madde ruhsat tarafını da kapsar: bu tesislerde yer alan yapı ve müştemilata ilişkin yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlıkça da düzenlenebilir. Bu kapsamdaki tesislerde ruhsatsız yapı veya ruhsata aykırılık tespit edilirse 3194 sayılı Kanun'un 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde yapılacak işlemler Bakanlıkça tesis edilir; yıkım kararı alınması hâlinde Bakanlığın bildirimi üzerine yıkımı ilgisine göre büyükşehir belediyesi, belediye veya il özel idaresi gerçekleştirir.
Kamulaştırma tarafında da pratik bir kolaylık getirilmiştir: ön lisans veya üretim lisansı bulunan yenilenebilir enerji üretim tesislerine ilişkin yapı ruhsatı başvurularında, acele kamulaştırma kararına istinaden mahkemece verilen taşınmaza el koyma kararı, ruhsat alma şartları içerisinde değerlendirilecek belge sayılır. Mülkiyet tescili beklenmeden ruhsat sürecinin yürümesini sağlayan bu hüküm, proje takviminde kritik bir kalemi kısaltır.
Fiyat tarafı ve 10 Aralık 2026
Destek mekanizmasının çerçevesi 6 ncı maddededir (25/11/2020 tarihli ve 7257 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesiyle değişik). 18/5/2005 – 31/12/2020 arasında işletmeye girmiş veya girecek YEK Destekleme Mekanizmasına tabi üretim lisansı sahipleri için Kanuna ekli I sayılı Cetveldeki fiyatlar on yıl süreyle uygulanır. 31/12/2020 tarihinden sonra işletmeye girecek YEK belgeli tesisler için uygulanacak fiyat ve süreler ise Cetveldeki fiyatları geçmemek üzere Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. 30/6/2021 tarihinden sonra işletmeye girecek tesisler için Türk lirası olarak uygulanacak mekanizmaya ve fiyatların güncellenmesine ilişkin usul ve esaslar da Cumhurbaşkanınca belirlenir.
Yerli ürün kalemi 6/B maddesindedir: 30/6/2021'den önce işletmeye giren tesislerde kullanılan mekanik ve/veya elektro-mekanik aksamın yurt içinde imal edilmiş olması hâlinde, I sayılı Cetveldeki fiyatlara işletmeye giriş tarihinden itibaren beş yıl süreyle II sayılı Cetveldeki fiyatlar ilave edilir. 30/6/2021'den sonra işletmeye girecek yerli aksam kullanan tesisler için yerli katkı fiyatları, süre ve usul yine Cumhurbaşkanınca belirlenir. Yerli aksam kapsamının tanımı, standartları, sertifikasyonu ve denetimi Bakanlık yönetmeliğine bırakılmıştır.
🔴 Takvime yazılması gereken bir tarih vardır. Anayasa Mahkemesinin 26/11/2025 tarihli ve E.:2024/133, K.:2025/233 sayılı Kararı ile 6 ncı maddenin ikinci fıkrasının birinci ve ikinci cümleleri iptal edilmiştir. İptal edilen cümleler, on yıllık süresini bitiren lisanssız üretim tesislerinin belirli koşullarla lisanslı üretim faaliyetine geçebilmesine ve bu başvurulara ilişkin lisans alma bedeli ile süreyi EPDK'nın belirlemesine ilişkindir. Kararda, iptalin Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra — 10/12/2026 tarihinde — yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
Yürürlük tarihinin ertelenmiş olması, hükmün bugün hâlâ uygulanabilir olduğu ancak 10 Aralık 2026'dan itibaren dayanağını yitireceği anlamına gelir. On yıllık süresi dolan lisanssız tesislerini lisanslı üretime taşımayı planlayan yatırımcılar için bu tarih bir eşiktir; o tarihe kadar yasama organı yeni bir düzenleme yapmazsa geçiş yolunun kanunî temeli ortadan kalkar.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| 31/12/2020 öncesi | I sayılı Cetvel fiyatları, 10 yıl | m.6/1 |
| 31/12/2020 sonrası | Fiyat ve süre Cumhurbaşkanınca, Cetvel tavanını aşamaz | m.6/1 |
| 30/6/2021 sonrası | Türk lirası mekanizma, usul Cumhurbaşkanınca | m.6/4 |
| Yerli aksam (30/6/2021 öncesi) | II sayılı Cetvel ilavesi, 5 yıl | m.6/B |
| Lisanssız → lisanslı geçiş | AYM iptali, yürürlük 10/12/2026 | m.6/2 hk. E.2024/133, K.2025/233 |
| Bağlantı görüşü | Yenilenebilir tesislere öncelik | m.6/C |
6/C maddesi ayrıca iki noktayı düzenler: lisans sahibi tüzel kişiler, lisanslarındaki sahaların dışına çıkılmaması ve sisteme verilen gücün kurulu gücü aşmaması kaydıyla ek kapasite kurabilir; ve EPDK lisans başvurularını değerlendirirken bağlantı görüşü aşamasında yenilenebilir kaynaklara dayalı üretim tesislerine öncelik tanır.
Sonuç
Rüzgâr ve güneş yatırımında 2025–2026 rejimi üç eksende özetlenebilir. Arazi: orman ve Hazine taşınmazlarında izin, kira, irtifak veya kullanma izni bedelleri 31/12/2030'a kadar işletmeye girecek tesislerde lisans tarihinden itibaren on yıl boyunca %85 indirimlidir ve orman gelirleri alınmaz. Süreç: orman vasıflı taşınmazlarda izin ön lisans süresine bağlanmış, üretim lisansına geçilemezse resen sona erme öngörülmüş, başvurulara altmış günlük karar süresi konulmuş ve ölçüm-sondaj için lisans şartı kaldırılmıştır. Yapılaşma: ek 1 inci madde ile imar planı, parselasyon planı ve yapı ruhsatı Bakanlıkça da düzenlenebilir hâle gelmiş, acele kamulaştırmadaki el koyma kararı ruhsat başvurusunda geçerli belge sayılmıştır.
Takvimde tutulması gereken tek tarih ise 10 Aralık 2026'dır: Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı o gün yürürlüğe girer ve on yıllık süresini bitiren lisanssız tesislerin lisanslı üretime geçişine ilişkin cümleler dayanağını yitirir.
Korunan alanlardaki izin rejiminin diğer yüzü için milli parkta turizm yatırımı yazımıza, orman sayılan alanlardaki genel izin ve irtifak çerçevesi için orman arazisinde izin ve irtifak yazımıza, ön lisans aşamasındaki ortaklık yapısı kısıtları için elektrik ön lisansı ve hisse devri yazımıza bakılabilir.
Bu çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel YEK Destekleme Mekanizması fiyatları ile yerli katkı fiyatları Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlendiğinden, somut projede yürürlükteki karar metninden doğrulanmalıdır.
