Elektrik aboneliğinde alınan güvence bedeli, bir ceza veya ücret değil, tüketim borcuna karşılık tutulan bir teminattır. Hesabı, taksiti, iadesi ve hangi hâllerde hiç alınmayacağı Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinde (RG 30/5/2018, sayı 30436) düzenlenmiştir. Hesaplama ve verilme maddeleri 20 Şubat 2021'de bütünüyle yeniden yazılmış, 14 Ocak 2025 değişikliğiyle taksit, iade ve muafiyet kuralları genişletilmiştir. Bu yazıdaki tarih damgası 9 Eylül 2026'dır.
Ne zaman ve kimden istenir
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Amaç | Tüketicinin elektrik enerjisi tüketim bedelini ödememesi ihtimaline karşılık, borcuna mahsup etmek üzere |
| Hangi hâllerde | Kullanım yerinin değişmesi ve/veya perakende satış sözleşmesinin sona ermesi veya feshi |
| Kapsam | 30 uncu maddede sayılanlar hariç olmak üzere, yapılacak yeni perakende satış sözleşmelerinde tüm tüketiciler güvence bedeli kapsamındadır |
Bedelin niteliği önemlidir: bir hizmet karşılığı değil, borca mahsup edilecek bir tutardır. Bu nedenle sözleşme sona erdiğinde borçtan arta kalan kısım tüketiciye geri döner.
🔑 Hesaplama: kW başına birim bedel
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Esas | Tesisin veya kullanım yerinin gücü dikkate alınarak, tüketici grupları itibarıyla kW başına belirlenen birim bedel üzerinden hesaplanır |
| Tek terimli tarife | Bağlantı gücü dikkate alınır |
| Çift terimli tarife | Sözleşme gücü (talep edilen güç) dikkate alınır |
| Kurulu güç | Kullanım yerinin elektrik projesinde belirtilen toplam güç; özel transformatörlü tüketicilerde transformatörlerin toplam gücü |
| Bağlantı gücü | Kurulu gücün kullanma faktörü ile çarpımı; kullanma faktörü 0,60; özel transformatörlüde cos φ = 1 |
| Kesirler | Kurulu güç ve bağlantı gücünde ondalık kısımda 2 basamağa kadar kesirli sayılar dikkate alınır |
| 🔴 Taban | Bağlantı gücü 5 kW'nın altında olamaz |
| Birim bedeller | TÜFE değişim oranları da dikkate alınarak Kurul kararı ile belirlenir; Kurul her görevli tedarik şirketi için farklı bedel belirleyebilir |
Beş kilovatlık taban, küçük kullanım yerlerinde hesabın gerçek bağlantı gücünün altına düşmesini engeller. Kullanma faktörünün 0,60 olarak sabitlenmesi de projedeki toplam gücün doğrudan esas alınmasını önler.
Borçtan feshedilmiş abonelikte artırım
| Durum | Kural |
|---|---|
| Sözleşme gücü/bağlantı gücü 100 kW'nın altında olup borcunu ödemediği için sözleşmesi feshedilmiş tüketiciler | Yeniden sözleşme imzalarken, içinde bulunulan yıla ait güvence bedelinin yüzde elli fazlası uygulanır |
Bu, ödeme geçmişini doğrudan bedele yansıtan tek hükümdür ve yalnız 100 kW altındaki tüketiciler içindir.
🔴 100 kW ve üzeri: tüketime göre yeniden belirleme
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kimler | Sözleşme gücü veya bağlantı gücü 100 kW ve üzerinde olan, mesken dışı tüketiciler |
| Hangi hâllerde | (a) İlk defa perakende satış sözleşmesi yapılması, (b) borcu nedeniyle sözleşmesi sona erdirilenle yeniden sözleşme yapılması, (c) ikili anlaşması sona eren tüketiciyle son kaynak tedariki kapsamında sözleşme yapılması |
| Hesap | Varsa sözleşme tarihinden önceki, yoksa sonraki son 12 aydaki en yüksek 2 aylık tüketimin günlük ortalaması bulunur; toplam 60 günlük ortalama tüketim ile sözleşmenin kurulduğu tarihteki tek zamanlı birim fiyatlar kullanılarak bedel bir kereye mahsus yeniden belirlenir |
| Bilgi eksikse | Bilgiler dağıtım şirketinden temin edilir; şirket talebi 3 iş günü içinde cevaplamakla yükümlüdür |
| Geçici hesap | Tüketim bilgisi 12 ayı içermiyorsa veya ilk sözleşme ise, bilgi temin edilene kadar bedel birinci fıkraya göre (kW başına) belirlenir |
| Fark | Hesaplanan fark tutar, tüketim faturasından bağımsız olarak, yazılı ve kalıcı veri saklayıcısıyla yapılan bildirimi takip eden 15 gün içinde ödenir |
| 🔑 2025 eki | Tüketici, son kaynak tedarik tarifesi kapsamında yüksek tüketimli tüketici ise, perakende satış sözleşmesinin kurulduğu aydaki ilgili birim bedeller esas alınır |
Büyük tüketicilerde bedel, kurulu güçten değil gerçek tüketimden türetilir. "En yüksek iki aylık tüketim" ölçütü, mevsimsel zirveyi teminat hesabına taşır.
Verilme şekli, taksit ve DBS muafiyeti
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Şekil | Nakit ya da BDDK tarafından teminat vermesi uygun bulunmuş finans kuruluşlarınca düzenlenen süresiz ve kesin teminat mektubu |
| 🔑 Mesken | Mesken tüketici grubundaki tüketiciler güvence bedelini sadece makbuz karşılığında nakit olarak verir |
| 🔴 DBS muafiyeti | Faturalarını doğrudan borçlandırma sistemi (DBS) ile ödemek üzere şirketin anlaşmalı olduğu bankalarla sözleşme yapan tüketicilerden güvence bedeli istenmez |
| DBS sona ererse | Sonlanma tarihinden itibaren 15 gün içinde bedel nakit ya da teminat mektubu olarak verilir |
| Taksit (2025) | Talep hâlinde; mesken, kamu ve özel hizmetler sektörü, diğer tüketici grubundaki üniversiteler ve belediyeler ile tarımsal faaliyetler grubundaki sulama kooperatifleri için aylık iki eşit taksit |
| Diğer gruplar | İlk taksit peşin, ikinci taksit en az 30 gün sonra tahsil edilir |
| 🔑 Sorma yükümlülüğü | Görevli tedarik şirketi, taksit talebinin olup olmadığını tüketiciye sormakla yükümlüdür |
| Gecikme | Güvence bedeli veya fark bedeli süresinde ödenmezse gecikme zammı işletilmez; 35 inci madde hükümlerine göre işlem tesis edilir |
DBS muafiyeti pratikte en çok kullanılan çıkış yoludur: otomatik ödeme talimatı veren tüketiciden bedel istenmez. Ancak talimat sona erdiğinde 15 günlük bir yükümlülük doğar.
Taksitte 2025 değişikliği önemli bir farkı getirdi: eskiden taksitler faturaya yansıtılarak tahsil ediliyordu; bugün mesken ve sayılan kurumlar için aylık iki eşit taksit, diğerleri için ilk peşin ve ikincisi en az 30 gün sonra şeklinde düzenlenmiştir.
Güç değişikliğinde fark bedeli
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Güç artırımı | Fark güvence bedeli, tüketicinin bağlı olduğu grubun yürürlükteki birim bedeli üzerinden hesaplanır ve dağıtım şirketinin bildirimini takip eden otuz gün içinde ödenir |
| 🔴 Sözleşme gücünü düşürme | Fark güvence bedeli iadesi yapılmaz |
| Düşürüp tekrar yükseltme | Bu değişiklikten dolayı fark güvence bedeli talep edilemez |
| Mesken | Fark bedelini nakit verir |
| Diğer gruplar | Tercihe göre hesaplanan fark tutarı ya da toplam tutarı, bildirimi takip eden 15 gün içinde nakit ya da teminat mektubu olarak verir |
Düşürme–yükseltme çifti simetrik değildir ve tüketici lehine bir denge kurar: gücü düşürünce iade alınamaz, ama eski seviyeye dönünce yeniden ödeme de istenemez.
🔑 İade: TÜFE güncellemesi ve beş iş günü
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Ne zaman | Sözleşmenin feshi, sona ermesi veya eski sayacın ön ödemeli sayaçla değiştirilmesi |
| Tespit | Şirketin işletme kayıtları veya tüketicinin güvence bedeli makbuzu esas alınır; kayıt yoksa bağlantı gücü ve sözleşme başlangıç tarihi üzerinden belirlenir |
| Başlangıç bilinmiyorsa | 31/12/2006 tarihi sözleşme başlangıcı kabul edilir |
| Güncelleme | Başlangıç endeksi: bedelin tahsil edildiği aydan iki önceki ay TÜFE'si; sonlandırma endeksi: sözleşmenin sona erdiği ayın iki öncesi TÜFE'si; oran, sonlandırma endeksinin başlangıç endeksine bölünmesiyle bulunur |
| 2025 eki | Sözleşmenin başlangıç ve sonlanma tarihi arasındaki süre 30 günün altındaysa, ilgili tutara gecikme zammı uygulanarak güncelleme yapılır |
| Ödeme | Borçlar düşüldükten sonra bakiye, sona erme tarihinden itibaren en geç 5 iş günü içinde tüketicinin talep ettiği ödeme şekline göre ödenir |
| 2025 eki | İade nakit, PTT veya banka yoluyla yapılabilir; PTT tercih edilirse, bilgilendirme yapılmış olmak şartıyla masraflara tüketici katlanır |
| Sorgulama | Şirketler, internet sitesinde T.C. kimlik veya vergi numarasıyla sorgulanabilen "güvence bedeli iadesini almayan tüketiciler" alanı oluşturur |
Sorgulama alanı zorunluluğu, yıllardır alınmamış iadelerin görünür kılınmasını sağlar. Eski aboneliklerde makbuz bulunamasa bile iade hakkı düşmez; kayıt yoksa hesap bağlantı gücü ve başlangıç tarihi üzerinden yapılır.
🔴 Güvence bedeli alınmayanlar
| Kim | Şart |
|---|---|
| (ç) bendi (2025) | Her bir mesken kullanım yeri için son 24 aylık döneme ait tüm fatura ödemelerini son ödeme tarihine kadar yapmış olan, tedarikçisi ve tüketici grubu aynı kalmak kaydıyla kullanım yerini değiştiren veya mevcut sözleşmesi sürerken farklı bir yerde yeni mesken sözleşmesi yapan ve bu sürede kaçak elektrik tüketimi yapmamış tüketiciler |
| (d) bendi (2025) | 795 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca, 3294 ve 2022 sayılı Kanunlar kapsamında aylık veya düzenli sosyal yardım hak sahipliği verilen haneler için, hak sahibi adına yapılacak sözleşmelerde |
| 🔴 Kaybı | (ç) kapsamındaki tüketicinin mesken faturalarından herhangi biri son ödeme tarihine kadar ödenmezse, o tarihteki güncel kW başına birim bedel esas alınarak güvence bedeli alınmayan tüm mesken kullanım yerleri için bedel hesaplanır ve tahsil edilir |
| Yaptırım | Güvence bedeli tahsil edilemeyen tüketicinin elektriği kesilebilir |
Yirmi dört aylık temiz ödeme geçmişi bir muafiyet doğurur, ancak muafiyet kırılgandır: tek bir gecikmiş fatura, tüketicinin muaf tutulmuş bütün mesken kullanım yerlerinde bedelin doğmasına yol açar. Muafiyetin şartları arasında kaçak tüketim yapmamış olmak da sayılmıştır.
| Kontrol | Ne bakılmalı |
|---|---|
| Güç | Hesap tek terimlide bağlantı, çift terimlide sözleşme gücü üzerinden mi yapıldı |
| Taban | Bağlantı gücü 5 kW'nın altına düşürülmüş mü |
| Faktör | Kullanma faktörü 0,60 olarak mı uygulandı |
| 100 kW | Mesken dışı ve 100 kW üzeri ise bedel en yüksek iki aylık tüketimden mi türetildi |
| DBS | Otomatik ödeme talimatı varsa bedel hiç istenmemeli |
| Taksit | Şirket taksit talebini sordu mu; gruba göre doğru taksit uygulandı mı |
| Güç düşümü | Sözleşme gücü düşürüldüyse iade beklenmemeli |
| İade | TÜFE güncellemesi doğru aylar üzerinden mi; bakiye beş iş gününde ödendi mi |
| Muafiyet | Son 24 ayda gecikmiş fatura var mı; varsa tüm mesken yerlerinde bedel doğar |
Güvence bedelinin bugünkü tasarımı iki eksende çalışıyor: risk (borç ödememe ihtimali) ve davranış (ödeme geçmişi). Riski gücün veya tüketimin büyüklüğü, davranışı ise yirmi dört aylık ödeme sicili temsil ediyor. Tüketici bakımından en somut kazanç DBS muafiyeti ile 24 aylık muafiyettir; en sık atlanan hak ise sözleşme sona erdiğinde TÜFE ile güncellenmiş iadenin talep edilmesidir. Uyuşmazlığın hangi mercie taşınacağı için tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi okunmalıdır.
Kendi elektriğini üreten tüketiciler bakımından mahsuplaşma rejimi ayrıdır; bunun için çatı GES'te saatlik mahsuplaşma, ortak gider bütçelemesi için ise işletme projesi: üç ay, avans ve yeniden değerleme okunmalıdır.
