Türkiye'de satılan bir ürünün Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzuyla satılması zorunludur; bu yükümlülük kullanıcı arayüzündeki yazılı, sesli ve görüntülü ifadeleri de kapsar. Kaynak, Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu Yönetmeliği (RG 13/6/2014, sayı 29029); 5 Kasım 2020 değişikliği (yürürlük 1/1/2021) dijital kılavuza erişim ve servis bilgisi kurallarını eklemiştir. Bu yazıdaki tarih damgası 9 Eylül 2026'dır.
Kılavuza aykırı kullanımın garanti üzerindeki etkisi için garanti belgesi: iki yıl, fatura yerine geçmez okunmalıdır.
🔴 Türkçe zorunluluğu ve kılavuzun verilme biçimi
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Esas | Tüketicinin kullanımına sunulan malların Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzuyla satılması zorunludur |
| Biçim | Kılavuz açık, sade, anlaşılabilir bir dilde ve okunabilir şekilde düzenlenir; kâğıt üzerinde yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilir |
| 🔑 Dijital verilirse | Bu bilgiler ayrıca üretici veya ithalatçının internet sitesinde de yer alır |
| 🔴 Kâğıt hakkı | İnternet sitesi yoksa ya da tüketici talep ederse, kılavuz herhangi bir ücret talep edilmeksizin ayrıca kâğıt üzerinde verilir |
| Erişim bilgisi (2020) | Kılavuz kalıcı veri saklayıcısıyla veriliyorsa, üretici veya ithalatçı malın veya ambalajının üzerinde kılavuza erişim için gerekli bilgilendirmeleri yapar |
| Yerleşim | Kılavuz, malın özelliğine ve sunuluş biçimine göre malın veya ambalajının üzerine yazılabilir veya eklenebilir |
| 🔴 Arayüz | Malın kullanıcı arayüzünde yer alan yazılı, sesli ve görüntülü ifadelerin Türkçe olması zorunludur |
Arayüz kuralı, 1/1/2015'te yürürlüğe girdi ve yazılım içeren her ürünü kapsar: menüsü yalnız İngilizce olan bir cihaz bu şartı karşılamaz. Kural yalnız yazılı menüyle sınırlı değildir; sesli ve görüntülü ifadeler de sayılmıştır. Sesli asistan yanıtları, uyarı anonsları ve ekrandaki video yönergeleri de Türkçe olmak zorundadır.
Kılavuzun malın veya ambalajının üzerine yazılabilmesi de ayrı bir kolaylıktır: küçük ürünlerde ayrı bir belge basmak yerine bilgiler doğrudan ambalaj üzerinde verilebilir. Bu, kılavuz yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz, yalnız sunum biçimini serbest bırakır.
Dijital kılavuz serbest, ancak üç katmanlı bir güvenceye bağlı: internet sitesinde de bulunacak, ambalajda erişim bilgisi olacak ve tüketici isterse ücretsiz kâğıt nüsha verilecek.
Kılavuz zorunlu olmayan mallar
| Bent | Mal grubu |
|---|---|
| (a) | Metal, PVC, polietilen ve benzeri plastik boru ve bağlantı parçaları; cıvata, kelepçe, vida, saplama, somun, çivi, pim gibi bağlama elemanları |
| (b) | Kâğıt, kalem, silgi ve benzeri kırtasiye malzemeleri |
| (c) | Kürek, bel, kazma, tırmık, el arabası ve benzeri tarım aletleri |
| (ç) | Pense, tornavida, çekiç, keski, testere, makas gibi mekanik el aletleri |
| (d) | Mendil, kemer, pantolon askısı, düğme, fermuar gibi giyim aksesuarları |
| (e) | Tuğla, kiremit, briket gibi inşaat malzemeleri; dökme satılan çimento, kireç, kum, çakıl, kömür ve benzeri mineraller |
| (f) | Çatal, kaşık, kepçe, bıçak, tabak, bardak gibi mutfak eşyaları; makas, vazo, saksı gibi ev eşyaları |
| (g) | El sanatları, kuyumculuk ve benzeri sanatsal ürünler |
| (ğ) | Şerit metre, kumpas, gönye gibi mekanik ölçü aletleri |
| (h) | Servis istasyonlarınca değiştirilen yedek parçalar |
| 🔑 (ı) | Ambalaj içinde satılan ve ambalajında özellikleri ile kullanım şekli belirtilen: makine yağı, antifriz, hidrolik yağı, kibrit, gübre, tiner, vernik, boya inceltici, kozmetik ve diğer kimyevi ürünler; boya, çimento, kireç; yiyecek ve içecek gıda maddeleri; temizlik maddeleri; kömür ve benzeri yakacaklar |
Son bent şarta bağlıdır: muafiyet, ürünün ambalajında özellikleri ve kullanım şeklinin belirtilmiş olmasına dayanır. Ambalajda bu bilgiler yoksa muafiyet işlemez.
Listenin ortak mantığı, kullanımı kendinden anlaşılan veya bilgisi ambalajda verilebilen ürünlerdir. Muafiyet kılavuz düzenleme yükümlülüğüne ilişkindir; ürünün güvenli kullanımına ilişkin uyarı ve Türkçe ifade zorunlulukları bu listeden bağımsız olarak işlemeye devam eder.
Servis istasyonlarınca değiştirilen yedek parçaların listede yer alması da tutarlıdır: bu parçaların kullanım bilgisi, takıldıkları malın kılavuzunda zaten bulunur.
Kılavuzda bulunması gereken bilgiler
| Bent | Bilgi |
|---|---|
| (a) | Üretici veya ithalatçı firmanın unvan, adres, telefon ve diğer iletişim bilgileri |
| (b) | Kullanım, kurulum, bakım ve basit onarımda uyulması gereken kurallar |
| (c) | Taşıma ve nakliye sırasında dikkat edilecek hususlar |
| (ç) | Kullanım hatalarına ilişkin bilgiler |
| (d) | Özellikleriyle ilgili tanıtıcı ve temel bilgiler |
| (e) | Tüketicinin yapabileceği bakım, onarım veya temizliğe ilişkin bilgiler |
| (f) | Periyodik bakım gerekiyorsa; zaman aralıkları ve kim tarafından yapılacağı |
| (g) | Bağlantı veya montaj şeması ile bunun kim tarafından yapılacağı |
| 🔑 (ğ) | Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği eki listede tespit ve ilan edilen kullanım ömrü |
| (h) | Yetkili servis istasyonları ile yedek parça temin edilebilecek yerlerin unvan, adres ve iletişim bilgileri |
| 🔑 (ı) (2020) | Üretici veya ithalatçının internet sitesi varsa, sitede tüm yetkili servis istasyonlarına ve yedek parça temin yerlerine ilişkin güncel iletişim bilgilerinin yer aldığına dair bilgi |
| 🔑 (i) (2020) | Tüm yetkili servis istasyonu bilgilerinin Bakanlıkça oluşturulan Servis Bilgi Sisteminde yer aldığına ilişkin bilgi |
| (j) | İthal mallarda, yurt dışındaki üretici firmanın unvan, adres ve iletişim bilgileri |
| (k) | Kanunun 11 inci maddesindeki seçimlik haklara ilişkin bilgi |
| (l) | Şikâyet ve itirazların tüketici mahkemeleri ve tüketici hakem heyetlerine yapılabileceğine ilişkin bilgi |
| (m) | Varsa tüketiciye sağlanan diğer haklar |
2020'de eklenen iki bent, servis bilgisini statik bir listeden canlı kaynaklara bağlar: kılavuzda tek tek servis adresi saymak yerine, güncel listenin internet sitesinde ve Servis Bilgi Sisteminde bulunduğu bilgisi verilir.
Kullanım ömrü bilgisinin kılavuzda yer alması da önemlidir; bu süre, satış sonrası hizmet yükümlülüklerinin devam ettiği dönemi belirler.
Enerji, güvenlik ve şekille anlatım
| Konu | Kural |
|---|---|
| Enerji | Enerji tüketen mallarda, sayılan bilgilere ek olarak malın enerji tüketimi açısından verimli kullanımına ilişkin bilgiler yer alır |
| 🔑 Şekil | Malın teknik özelliği veya kullanım kolaylığı dikkate alınarak, bilgiler işaret veya şekil çizmek suretiyle açık olarak anlatılabiliyorsa ayrıca yazılı bir metin aranmaz |
| Ürün üzeri | Malın güvenli kullanımına ilişkin hususlar malın üzerinde yer alıyorsa, yazılı ve sesli ifadelerin Türkçe olması zorunludur |
| 🔴 Tehlike uyarısı | Mal, ilgili teknik düzenlemesi uyarınca kişinin sağlığı ile çevreye zararlı veya tehlikeli olabiliyorsa; güvenli kullanım için malın üzerine veya kılavuza açıklayıcı bilgi ve uyarılar açıkça görülecek ve okunacak şekilde konulur veya yazılır |
Şekille anlatım imkânı, montaj şemaları ve piktogramlarla kurulan kılavuzları meşrulaştırır — ancak açıklık şartı korunur.
Tehlikeli ürünlerde uyarının malın üzerine veya kılavuza konulabilmesi bir seçenek sunar; ölçüt her hâlde uyarının açıkça görülüp okunabilmesidir.
🔴 Kim hazırlar, kim verir
| Kural | | --- | | Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzlarının hazırlanması sorumluluğu üretici ve ithalatçıya; tüketiciye verilmesi ve teslim edildiğinin ispat sorumluluğu satıcıya aittir |
Görev dağılımı garanti belgesindekiyle aynıdır: içerik yukarıdan gelir, teslim ve ispat satıcıdadır. Tüketici kılavuzu alamadığında muhatabı satıcıdır.
İspat yükünün satıcıda olması, dijital teslimde pratik bir sonuç doğurur: kılavuzun karekodla veya e-postayla iletildiğini gösteren bir kayıt tutulmalıdır. Ambalaj üzerindeki erişim bilgilendirmesi de bu ispatın bir parçasıdır; 2020'de eklenen bu şart, dijital kılavuzun tüketiciye fiilen ulaşmasını güvence altına alır.
Kılavuzun garanti üzerindeki etkisi
Kılavuz yalnız bir bilgilendirme belgesi değildir; garanti kapsamının sınırını da çizer. Tüketicinin malı kılavuzda yer alan hususlara aykırı kullanmasından kaynaklanan arızalarda ücretsiz onarım ve diğer seçimlik haklara ilişkin hükümler uygulanmaz. Aynı şekilde, garanti içindeki nakliye ve kargo gideri muafiyeti de kılavuza aykırı kullanım hâllerinde işlemez.
Bu bağ iki yönlü sonuç doğurur: üretici bakımından kılavuzun eksiksiz ve anlaşılır olması, kullanım hatası savunmasının dayanağıdır; tüketici bakımından ise kılavuzda yazmayan bir kullanım biçimi "hata" olarak nitelendirilemez. Servis süreçlerindeki karşılığı için servis on iş gününde bitiremezse ikame ürün verilir okunmalıdır.
| Kontrol | Ne bakılmalı |
|---|---|
| Dil | Kılavuz Türkçe mi; cihaz arayüzü Türkçe mi |
| Biçim | Kâğıt talep edildiğinde ücretsiz veriliyor mu |
| Dijital | Kılavuz internet sitesinde de var mı; ambalajda erişim bilgisi yazılı mı |
| Muafiyet | Ambalajlı ürün muafiyeti iddia ediliyorsa ambalajda özellik ve kullanım şekli yazılı mı |
| İçerik | Kullanım ömrü, seçimlik haklar ve başvuru mercileri bilgisi var mı |
| Servis | Güncel servis listesinin sitede ve Servis Bilgi Sisteminde bulunduğu belirtilmiş mi |
| Enerji | Enerji tüketen üründe verimli kullanım bilgisi eklendi mi |
| Uyarı | Tehlikeli üründe uyarı açıkça görülüp okunabiliyor mu |
| Teslim | Kılavuzun tüketiciye verildiği satıcı tarafından ispatlanabiliyor mu |
Tanıtma ve kullanma kılavuzu rejimi, üç işlevi bir arada taşır: bilgilendirme (nasıl kullanılır), erişim (servis ve yedek parçaya nasıl ulaşılır) ve sınır çizme (neyin kullanım hatası sayılacağı). 2020 değişikliği bunlardan ikincisini dijitalleştirdi; kılavuz artık servis adreslerini tek tek saymak yerine güncel kaynağa yönlendiriyor. Uyuşmazlıkta ise kılavuzun içeriği kadar teslim edildiğinin ispatı belirleyici olur — bu yük satıcıdadır. Ayıplı mal ve hizmette seçimlik hakların çerçevesi için zamanında başlamayan hizmet, kanunen ayıplı hizmettir okunmalıdır.
