Tüketici kredilerinde bankanın "borcun tamamı muaccel oldu" bildirimi, kanunun aradığı şartlar karşılanmadıkça sonuç doğurmaz:
"Belirli süreli kredi sözleşmelerinde tüketicinin taksitleri ödemede temerrüde düşmesi durumunda, kredi veren, borcun tamamının ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak ancak kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması, tüketicinin de birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi hâlinde kullanılabilir. Kredi verenin bu hakkı kullanabilmesi için tüketiciye en az otuz gün süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması zorunludur." (6502 m.28/1)
🔑 Dört unsur birlikte aranır: sözleşmede hakkın saklı tutulmuş olması, kredi verenin tüm edimlerini ifa etmiş olması, birbirini izleyen en az iki taksitte temerrüt ve en az otuz günlük muacceliyet uyarısı.
m.28/2: "Muaccel kılınan taksitlerin hesaplanmasında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz."
⚠ İkinci fıkra çoğu itiraz dilekçesinin dayanağıdır: muaccel tutar, ileriye dönük faiz ve komisyonları içeremez.
🔴 Faiz gösterilmemişse kredi faizsiz
6502 m.25/1: belirli süreli tüketici kredisi sözleşmelerinde faiz oranı sabit belirlenir ve "Sözleşmenin kurulduğu tarihte belirlenen bu oran tüketici aleyhine değiştirilemez."
🔴 m.25/2: sözleşmede akdî faiz, efektif yıllık faiz veya kredinin toplam maliyeti yer almazsa, "kredi tutarı faizsiz olarak sözleşme süresinin sonuna kadar kullanılır."
Aynı fıkra ikinci bir yaptırım daha içerir: efektif faiz oranı olduğundan düşük gösterilmişse, toplam maliyetin hesabında esas alınacak akdî faiz oranı, düşük gösterilen efektif orana uyacak şekilde yeniden belirlenir ve ödeme planı yeniden düzenlenir.
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Şekil | Yazılı veya mesafeli kurulmazsa geçersiz | m.22/3 |
| Kredi kartı | Üç aydan uzun erteleme/taksit → tüketici kredisi | m.22/2 |
| Cayma | 14 gün, gerekçesiz ve cezai şartsız | m.24/1 |
| Cayma sonrası iade | Bildirimden 30 gün; ödenmezse cayılmamış sayılır | m.24/3 |
| Faiz bilgisi eksikse | Kredi faizsiz kullanılır | m.25/2 |
| Belirli süreli sözleşme | Şartlar tüketici aleyhine değiştirilemez | m.26/1 |
| Belirsiz sürelide faiz artışı | 30 gün önce yazılı bildirim; geriye dönük uygulanamaz | m.26/2 |
| Erken ödeme | Kredi veren indirim yapmakla yükümlü | m.27 |
| Muacceliyet | 2 taksit + 30 gün uyarı | m.28/1 |
| Kredi bağlantılı sigorta | Açık talep olmadan yaptırılamaz | m.29/1 |
Sözleşmenin kurulması ve bilgilendirme
6502 m.22/1 tüketici kredisi sözleşmesini tanımlar: kredi verenin tüketiciye "faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında ödemenin ertelenmesi, ödünç veya benzeri finansman şekilleri aracılığıyla kredi verdiği veya kredi vermeyi taahhüt ettiği" sözleşme.
🔑 m.22/2 — kredi kartı: kredi kartı sözleşmeleri, "faiz veya benzeri bir menfaat karşılığında, ödemenin üç aydan daha uzun süre ertelenmesi veya benzer şekilde taksitle ödeme imkânı sağlanması" hâlinde tüketici kredisi sözleşmesi olarak değerlendirilir. Ancak bu durumda uygulanacak faiz oranı, kredi kartı sözleşmesi uyarınca belirlenen orandan fazla olamaz.
m.22/3 — şekil: sözleşme "yazılı veya mesafeli olarak kurulmadıkça geçerli olmaz." Geçerli bir sözleşme yapmamış olan kredi veren, "sonradan sözleşmenin geçersizliğini tüketicinin aleyhine olacak şekilde ileri süremez."
m.23: kredi verenin ve varsa kredi aracısının, teklif ettikleri sözleşmenin koşullarını içeren sözleşme öncesi bilgi formunu, sözleşmenin kurulmasından makul bir süre önce vermesi zorunludur.
Cayma hakkı: on dört gün ve otuz gün
6502 m.24/1: tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir.
🔑 m.24/2 — ispat ve bildirim: kredi veren, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Bildirimin süre içinde kredi verene yöneltilmiş olması yeterlidir. (Ek cümle: 24/3/2022-7392/2 md.) "Cayma hakkı süresi içinde kredi borcunun tamamının erken ödenmesi hâlinde bildirim aranmaksızın bu madde hükümleri uygulanır."
🔴 m.24/3 — iade süresi: cayma hakkını kullanan tüketici, krediden faydalanmışsa anaparayı ve kredinin kullanıldığı tarihten geri ödendiği tarihe kadar tahakkuk eden faizi, "en geç cayma bildirimini kredi verene göndermesinden sonra otuz gün içinde" geri öder. "Bu süre içinde ödeme yapılmaması hâlinde tüketici kredisinden cayılmamış sayılır." Faiz akdî faiz oranına göre hesaplanır ve tüketiciden, hesaplanan akdî faiz ile kamu kurum veya kuruluşuna ya da üçüncü kişilere ödenmiş masraflar dışında bir bedel talep edilemez.
⚠ Otuz günlük süre kaçırıldığında sonuç ağırdır: cayma hiç yapılmamış sayılır.
Diğer sözleşme türlerindeki cayma rejimiyle karıştırılmamalıdır — abonelik ve devre tatilde farklı süreler ve ödeme yasağı işler: devre tatil ve abonelikte cayma, fesih ve ödeme yasağı; mesafeli sözleşmelerde cayma için mesafeli sözleşme: cayma hakkı ve pazaryeri sorumluluğu.
Sözleşmede değişiklik ve erken ödeme
6502 m.26/1: belirli süreli kredi sözleşmesinin şartları tüketici aleyhine değiştirilemez.
🔑 m.26/2 — belirsiz süreli sözleşmede faiz artışı: faiz oranının artırılması durumunda, "bu değişikliğin yürürlüğe girmesinden otuz gün önce, tüketiciye kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla yazılı olarak bildirilmesi zorunludur." Bildirimde yeni oranın yürürlüğünden sonra yapılacak ödemelerin tutarı, sayısı ve aralıklarının değişmesine ilişkin ayrıntılara yer verilir. "Faiz oranının artırılması hâlinde, yeni faiz oranı geriye dönük olarak uygulanamaz."
m.27 — erken ödeme: tüketici, vadesi gelmemiş bir veya birden çok taksidi ödeyebilir veya borcun tamamını erken ödeyebilir. Bu hâllerde kredi veren, "erken ödenen miktara göre gerekli tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapmakla yükümlüdür."
🔴 Kredi bağlantılı sigorta: açık talep şartı
6502 m.29 (Başlığı ile Birlikte Değişik: 24/3/2022-7392/4 md.):
- /1: "Tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz." Kredi veren, kredi bağlantılı sigorta içermeyen bir sözleşmeyi de tüketiciye teklif etmek koşuluyla sigortalı bir kredi sözleşmesi sunabilir.
- /2: "Tüketicinin istediği sigorta şirketinden sağladığı teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek zorundadır." Kredi bağlantılı sigorta, meblağ sigortalarında kalan borç tutarıyla ve vadesiyle uyumlu olmalıdır.
- /3: tüketici kredisi sözleşmesi, "kredi ile ilgili olanlar hariç yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması şartına bağlanamaz."
⚠ Bu üç fıkra birlikte, kredi kullandırımında sigorta ve yan ürün dayatmasını kanun düzeyinde yasaklar.
Uyuşmazlığın hangi mercie götürüleceği için tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi yazımıza bakınız.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: kredi sözleşmesi ve ödeme planı, sözleşme öncesi bilgi formu, sözleşmede akdî faiz, efektif yıllık faiz ve toplam maliyetin gösterilip gösterilmediği, ödeme dekontları ve gecikmeye düşülen taksitler, bankanın gönderdiği muacceliyet uyarısı ve tebliğ tarihi ile verilen süre, cayma kullanılmışsa cayma bildirimi ve tarihi ile yapılan iade, kredi bağlantılı sigorta poliçesi ve talebe ilişkin belge, belirsiz süreli kredide faiz artışı bildirimi ve tarihi, ve varsa açılmış icra takibi.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: sözleşmenin m.22/3 uyarınca geçerli biçimde kurulup kurulmadığı ve kredi kartı ilişkisi varsa m.22/2 uyarınca tüketici kredisi sayılıp sayılmayacağı, m.25/2 uyarınca faiz bilgilerinin eksikliği veya düşük gösterilmesi hâlinde kredinin faizsiz kullanılması ya da ödeme planının yeniden düzenlenmesi sonucu, muacceliyet bildiriminin m.28/1'deki dört unsuru taşıyıp taşımadığı ve m.28/2 uyarınca muaccel tutarın hesabı, cayma kullanılmışsa m.24'teki on dört ve otuz günlük sürelerin durumu ve 7392/2022 ek cümlesi uyarınca erken ödemenin bildirim yerine geçmesi, m.26 uyarınca sözleşme değişikliği veya faiz artışının usulüne uygunluğu, m.27 uyarınca erken ödemede yapılması gereken indirim, ve m.29 uyarınca sigorta ile yan ürün dayatmasının bulunup bulunmadığı.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil muacceliyet uyarısının tarihinin ve içeriğinin tespitidir; otuz günlük süre verilmeden yapılan bildirim kanunun aradığı sonucu doğurmaz.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Kanun, muacceliyet hakkını birden çok şartın birlikte gerçekleşmesine bağlamıştır.
