Türkiye'de online satış yapan bir işletmenin iki ayrı mevzuat katmanı vardır: platform tarafında 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, tüketici tarafında 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun. İkinci katman, cayma hakkı, teslim süresi ve — 2022'den beri — pazaryerinin satıcıyla birlikte müteselsil sorumluluğunu düzenler.
Bu sorumluluk haritası 2026'da Anayasa Mahkemesi kararlarıyla genişlemek üzeredir. Aşağıdaki değerlendirme 6502 sayılı Kanunun mevzuat.gov.tr'deki resmî güncel metnine dayanıyor (6 Eylül 2026'da okundu). Platform tarafındaki eşik ve lisans rejimini e-ticarette pazaryeri rejimi yazısında ele aldık.
Mesafeli sözleşme nedir
Tanım (m.48/1). Mesafeli sözleşme; satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmedir.
🔑 Tanımda iki unsur birlikte aranır: fiziksel eş zamanlılığın yokluğu ve kurulmuş bir uzaktan satış sistemi. Tek seferlik bir telefon görüşmesiyle yapılan satış, arkasında böyle bir sistem yoksa bu tanıma girmez.
Ön bilgilendirme (m.48/2). Tüketici, mesafeli sözleşmeyi ya da buna karşılık gelen herhangi bir teklifi kabul etmeden önce, yönetmelikte ayrıntıları belirlenen hususlarda ve siparişi onaylandığı takdirde ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilir. Tüketicinin bilgilendirildiğine ilişkin ispat yükü satıcı veya sağlayıcıya aittir.
Teslim süresi: otuz gün tavanı
🔴 m.48/3 (24/3/2022 tarihli 7392 sayılı Kanunla değişik). Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin siparişinin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirir. Değiştirilen cümle bir üst sınır koyar: "Tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler haricinde mal satışlarında bu süre her hâlükârda otuz günü geçemez."
Yaptırım. Satıcı veya sağlayıcının bu süre içinde edimini yerine getirmemesi durumunda tüketici sözleşmeyi feshedebilir.
Yani sözleşmede daha uzun bir teslim süresi kararlaştırılsa bile, kişiye özel üretilen mallar dışında otuz günü aşan taahhüt tüketiciye fesih hakkı verir.
Cayma hakkı: on dört gün — ve işlemeyen süre
Kural (m.48/4). Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir — bildirimin ulaşması değil, yöneltilmesi esastır.
İspat. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür.
🔴 Bilgilendirme yoksa süre işlemez. Fıkranın en sert cümlesi budur: "Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir." Bir dış sınır vardır: "Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer."
Uygulamadaki sonuç: cayma hakkına ilişkin bilgilendirmenin yapıldığı ispat edilemiyorsa, iade talebi on dört günle değil bir yıl artı on dört günle sınırlıdır.
Mutat kullanım. "Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir." Denenerek anlaşılabilecek ürünlerde bu fıkra, "kullanılmış" gerekçesiyle iade reddini dayanaksız bırakır.
Pazaryerinin müteselsil sorumluluğu
Sistem kurma yükümlülüğü (m.48/5, 7392 ile değişik). Oluşturdukları sistem ile satıcı veya sağlayıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcılar, bu sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülüklerin kullanım süresi boyunca, tüketicilerin yönetmelikle belirlenen hususlara ilişkin talep ve bildirimlerini iletebilmelerine ve takip edebilmelerine elverişli bir sistemi kurmak ve kesintisiz olarak açık tutmakla yükümlüdür.
🔴 Altı kalemlik sorumluluk (m.48/6, 7392 ile eklendi). Aracı hizmet sağlayıcısı olarak faaliyet gösterenler, aracılık ettikleri mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak şunlardan sorumludur:
- (a) Tüketiciye ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen;
- (b) Veri girişinin satıcı tarafından yapıldığı durumlar hariç olmak üzere, yönetmelikle belirlenen ön bilgilendirmede bulunması zorunlu hususlardaki eksikliklerden;
- (c) Tüketicilerin satıcılarla yaptıkları işlemlere ilişkin kayıtların tutulmasından ve istenmesi hâlinde bu bilgilerin ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile tüketicilere verilmesinden;
- (ç) Satıcıyla yaptıkları aracılık sözleşmesine aykırı uygulamaları nedeniyle satıcıların bu madde hükümlerine aykırı davranmasına sebep oldukları her bir işlemden;
- (d) Satıcı adına bedel tahsil etmesi hâlinde — malın tüketiciye teslim veya ifası sonrası bedelin satıcıya aktarıldığı durumlar ile m.11 ve m.15'teki hakların kullanımı hariç olmak üzere — teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcı ile birlikte müteselsilen;
- (e) Satıcı onayı olmaksızın düzenledikleri kampanyalı, promosyonlu veya indirimli satışlarda, sözleşmenin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesinden;
- (f) Ön bilgilendirmede yer alan hususlar ile reklamlarında yer alan bilgilerin uyumlu olmasından ve ispatından.
🔴 2026 tarihli iptal kararı — sorumluluk genişliyor. Resmî metnin dipnotu şunu kaydeder: Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 tarihli ve E.2024/187, K.2026/42 sayılı Kararı ile (d) bendinde yer alan "…ile 11 inci…" ibaresi iptal edilmiştir; kararın Resmî Gazetede yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (2/3/2027) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
Bu ibare, pazaryerinin müteselsil sorumluluğunu m.11'deki ayıplı maldan doğan seçimlik hakların kullanımı bakımından dışarıda bırakan istisnaydı. İbarenin iptali 2 Mart 2027'de yürürlüğe girdiğinde, bedeli tahsil eden pazaryeri bakımından bu istisna ortadan kalkacak ve ayıplı mala ilişkin seçimlik haklar da müteselsil sorumluluk kapsamına girecektir. Aynı tarihli bir başka kararla (E.2024/229, K.2026/35, yürürlük 30/1/2027) doğrudan satışa ilişkin m.47 hükümlerinde de iptaller yapılmıştır.
Yönetmelik yetkisi (m.48/7). Mesafeli sözleşmelerde kapsam dışı sözleşmeler; tüketici, satıcı ve sağlayıcı ile aracı hizmet sağlayıcının hak ve yükümlülükleri; cayma hakkı, bilgilendirme yükümlülüğü ve teslimat yönetmelikle belirlenir.
İstisnanın konusu: m.11 ve m.15 hakları
Ayıplı malda seçimlik haklar (m.11/1). Tüketici; sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değiştirme haklarından birini kullanabilir ve satıcı tercih edilen talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Zincir sorumluluk (m.11/2). Ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değiştirme hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir ve bu konuda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, ayıbın piyasaya sürülmesinden sonra doğduğunu ispat ederse sorumlu tutulmaz.
Süreler (m.11/4). Onarım veya değiştirme talebi, satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda altmış iş günü içinde yerine getirilir; aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir.
Zamanaşımı (m.12). Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıl. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz. 🔑 "Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz."
Bu rejim, tacirler arasındaki satımdan tamamen ayrıdır; ticari satımdaki iki ve sekiz günlük ihbar sürelerini ticari satımda ayıp ihbarı yazısında karşılaştırmalı olarak ele aldık.
Ayıplı hizmette seçimlik haklar (m.15). Tüketici; hizmetin yeniden görülmesi, eserin ücretsiz onarımı, bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini kullanır; masrafları sağlayıcı karşılar. Onarım veya yeniden görme talebi her hâlükârda otuz iş gününü geçemez.
Finansal hizmetlerde mesafeli sözleşme
Kapsam (m.49/1). Finansal hizmetler; her türlü banka hizmeti, kredi, sigorta, bireysel emeklilik, yatırım ve ödeme ile ilgili hizmetleri ifade eder.
Bilgilendirme (m.49/2). Tüketicinin iradesini açıklamadan önce cayma hakkı ve yükümlülük altına gireceği hususlarda açık, anlaşılır ve kullanılan iletişim araçlarına uygun bilgilendirme zorunludur. Bilgilendirmenin ticari amaçla yapıldığı anlaşılır olmalı ve sesli iletişim araçlarında sağlayıcının kimliği ile görüşme talebinin sebebi her görüşmenin başında belirtilmelidir.
Kalıcı veri saklayıcısı (m.49/3). Sağlayıcı, sözleşmenin bütün şartlarını kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla iletmek zorundadır; bu yükümlülük, yazılı bilgilendirmeye elverişli olmayan bir araç kullanılmışsa sözleşmenin kurulmasından hemen sonra yerine getirilir.
Cayma (m.49/5). Tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayabilir. Sigorta ve bireysel emeklilik sözleşmelerinde ise cayma süresi hakkında diğer mevzuattaki tüketici lehine hükümler uygulanır.
🔑 Simetri kuralı (m.49/6). Sona erdirme talebi herhangi bir uzaktan iletişim aracıyla iletilebilir ve "Tüketici, sözleşmeyi sona erdirmek için sözleşmenin tesis edilmesini sağlayan yöntemden daha ağır koşullar içeren bir yöntem kullanmak zorunda bırakılamaz." Tek tıkla kurulan aboneliğin telefonla iptal ettirilmesi bu fıkraya aykırıdır.
Her sözleşmeye uygulanan temel ilkeler
Şekil (m.4/1). Kanunda yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen sözleşmeler ve bilgilendirmeler en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir şekilde düzenlenir ve bir nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilir. Eksiklik sözleşmenin geçerliliğini etkilemez ve derhâl giderilir.
Aleyhe değişiklik yasağı (m.4/2). "Sözleşmede öngörülen koşullar, sözleşme süresi içinde tüketici aleyhine değiştirilemez."
Ek bedel yasağı (m.4/3). Tüketiciden; haklı olarak yapılmasını beklediği ve sözleşmeyi düzenleyenin yasal yükümlülükleri arasında yer alan edimler ile sözleşmeyi düzenleyenin kendi menfaati doğrultusunda yaptığı masraflar için ek bir bedel talep edilemez.
Ücret bilgisi ve ispat (m.4/4). Talep edilecek her türlü ücret ve masrafa ilişkin bilgilerin sözleşmenin eki olarak yazılı verilmesi zorunludur; uzaktan kurulan sözleşmelerde kullanılan araca uygun şekilde verilir ve verildiğinin ispatı sözleşmeyi düzenleyene aittir.
Senet ve teminat (m.4/5-6). Tüketici işlemlerinde kıymetli evrak sadece nama yazılı ve her taksit için ayrı ayrı düzenlenebilir; aykırı senetler tüketici yönünden geçersizdir. Tüketicinin edimlerine karşılık alınan şahsi teminatlar, her ne isim altında olursa olsun adi kefalet sayılır; tüketicinin alacaklarına ilişkin karşı tarafça verilenler ise müteselsil kefalet sayılır.
Bileşik faiz yasağı (m.4/7). "Temerrüt hâli de dâhil olmak üzere, tüketici işlemlerinde bileşik faiz uygulanmaz."
Satıştan kaçınma (m.6). Vitrinde, rafta, elektronik ortamda veya açıkça görülebilir herhangi bir yerde teşhir edilen malın, satılık olmadığı belirtilen bir ibareye yer verilmedikçe satışından kaçınılamaz. Ayrıca satış, başka bir mal veya hizmetin satın alınması şartına ya da satıcının belirlediği miktar, sayı, ebat koşullarına bağlanamaz — aksine teamül, ticari örf veya haklı sebep yoksa.
Sipariş edilmeyen mal (m.7). Sipariş edilmeyen malların gönderilmesi durumunda tüketiciye karşı herhangi bir hak ileri sürülemez; sessiz kalma ya da malı kullanmış olma kabul beyanı sayılmaz ve tüketicinin malı geri göndermek veya muhafaza etmek gibi bir yükümlülüğü yoktur. Sipariş edildiğini iddia eden bunu ispatla yükümlüdür.
Tek tabloda
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tanım | Eş zamanlı fiziksel varlık yok + kurulmuş uzaktan satış sistemi | m.48/1 |
| Ön bilgilendirme | Kabulden önce; ispat satıcıda | m.48/2 |
| 🔴 Teslim | Taahhüt edilen süre, mal satışında her hâlükârda 30 gün | m.48/3 (7392) |
| Kişiye özel mal | 30 gün tavanı uygulanmaz | m.48/3 |
| Aşılırsa | Tüketici sözleşmeyi feshedebilir | m.48/3 |
| Cayma | 14 gün, gerekçesiz, cezai şartsız | m.48/4 |
| Bildirim | Süre içinde yöneltilmiş olması yeterli | m.48/4 |
| 🔴 Bilgilendirme yoksa | 14 günle bağlı değil; dış sınır 1 yıl | m.48/4 |
| Mutat kullanım | Değişiklik ve bozulmalardan tüketici sorumsuz | m.48/4 |
| Pazaryeri sistemi | Talep/bildirim sistemi kesintisiz açık tutulur | m.48/5 |
| Pazaryeri (a) | Ön bilgilendirme, teyit ve ispat → müteselsil | m.48/6-a |
| Pazaryeri (b) | Ön bilgilendirme eksiklikleri (veri girişi satıcıdaysa hariç) | m.48/6-b |
| Pazaryeri (c) | Kayıtların tutulması ve talep hâlinde verilmesi | m.48/6-c |
| Pazaryeri (ç) | Aracılık sözleşmesine aykırılıkla sebep olduğu her işlem | m.48/6-ç |
| Pazaryeri (d) | Bedeli tahsil ediyorsa teslim/ifa ve cayma → müteselsil | m.48/6-d |
| 🔴 2/3/2027 | (d) bendindeki "ile 11 inci" ibaresi iptal (AYM E.2024/187) | m.48/6-d dipnotu |
| Pazaryeri (e) | Satıcı onayı olmadan kampanyalı/indirimli satış | m.48/6-e |
| Pazaryeri (f) | Ön bilgilendirme ile reklam uyumu ve ispatı | m.48/6-f |
| Ayıplı mal | Dönme · indirim · ücretsiz onarım · ayıpsız misli | m.11/1 |
| Zincir | Onarım ve değiştirmede satıcı, üretici, ithalatçı müteselsil | m.11/2 |
| Süre | 30 iş günü; konut/tatil taşınmazında 60 iş günü | m.11/4 |
| Zamanaşımı | 2 yıl; konut/tatil taşınmazı 5 yıl; ikinci elde en az 1 yıl | m.12 |
| Gizlenen ayıp | Zamanaşımı uygulanmaz | m.12/3 |
| Ayıplı hizmet | Yeniden görme · onarım · indirim · dönme; 30 iş günü | m.15 |
| Finansal hizmet | Banka, kredi, sigorta, BES, yatırım, ödeme | m.49/1 |
| Finansalda cayma | 14 gün; sigorta/BES'te lehe olan mevzuat | m.49/5 |
| 🔑 Simetri | Sona erdirme kurulmadan daha ağır olamaz | m.49/6 |
| Şekil | 12 punto, sade; nüsha kâğıt veya kalıcı veri saklayıcısı | m.4/1 |
| Aleyhe değişiklik | Sözleşme süresince yasak | m.4/2 |
| Ek bedel | Yasal yükümlülük ve kendi menfaatine masraf için alınamaz | m.4/3 |
| Teminat | Tüketici aleyhine şahsi teminat adi kefalet sayılır | m.4/6 |
| Bileşik faiz | Temerrütte de uygulanmaz | m.4/7 |
| Teşhir | Satılık değil ibaresi yoksa satıştan kaçınılamaz | m.6/1 |
| Bağlı satış | Başka mal/hizmet şartına bağlanamaz | m.6/3 |
| Sipariş edilmeyen mal | Hak ileri sürülemez; iade veya muhafaza yükümü yok | m.7 |
Ne yapılmalı
Cayma bilgilendirmesini ispatlanabilir hâle getirin. Bilgilendirme ispat edilemezse tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir ve dış sınır bir yıla çıkar; kayıt altına alınmış bir ön bilgilendirme akışı bu riski tek başına kapatır.
Teslim taahhüdünü otuz günü aşacak şekilde vermeyin. Kişiye özel üretilen mallar dışında bu bir üst sınırdır ve aşılması fesih hakkı doğurur.
Bedeli siz tahsil ediyorsanız sorumluluğu satıcıya devredemezsiniz. m.48/6-d, bedeli tahsil eden pazaryerini teslim/ifa ve cayma yükümlülüklerinden müteselsilen sorumlu tutar.
2 Mart 2027'yi takvime işleyin. (d) bendindeki "ile 11 inci" ibaresinin iptali yürürlüğe girdiğinde, ayıplı mala ilişkin seçimlik haklar da bedeli tahsil eden pazaryerinin müteselsil sorumluluğuna girecektir; sözleşme ve rücu kurgusu bu tarihe göre yenilenmelidir.
Reklam ile ön bilgilendirmeyi tek elden yönetin. Pazaryeri, ikisinin uyumundan ve ispatından ayrıca sorumludur.
Aboneliği kurma ve sona erdirme yollarını simetrik kurun. Finansal hizmetlerde sona erdirme, kurulmayı sağlayan yöntemden daha ağır olamaz.
"Kullanılmış" gerekçesiyle iadeyi reddetmeyin. Tüketici, cayma süresi içinde mutat kullanım kaynaklı değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.
Tüketici sözleşmelerindeki teminatları yeniden okuyun. Tüketici aleyhine alınan şahsi teminatlar, adı ne olursa olsun adi kefalet sayılır; müteselsil kefalet kaydı sonuç doğurmaz.
Online satışta uyuşmazlığın büyük kısmı ürün kalitesinden değil bilgilendirme ve süre kayıtlarından çıkar. Bilişim hukuku çalışmalarımız satış akışını bu iki kayıt üzerinden denetler.
