Devre tatil satışlarının en tartışmalı noktası, sözleşme imzalanır imzalanmaz alınan "kapora" veya "ön ödemedir". Kanun bunu açıkça yasaklar:
"Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma süresi dolmadan satıcı veya sağlayıcı, tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasını veya tüketiciyi borç altına sokan herhangi bir belge vermesini isteyemez." (6502 m.50/6)
🔴 24/3/2022 tarihli ve 7392 sayılı Kanunla eklenen cümleler yaptırımı da yazar: "Bu yasağa rağmen, tüketiciden herhangi bir bedel alınması durumunda alınan bedel tüketiciye derhâl iade edilir. Ayrıca tüketiciyi borç altına sokan her türlü belge tüketici yönünden geçersizdir."
Ve cayma tek bir sözleşmeyi değil zinciri bitirir: "Devre tatil, uzun süreli tatil hizmeti sözleşmeleri ve bu sözleşmelerle birlikte düzenlenmiş olan yeniden satım, değişim ve ilgili diğer tüm sözleşmeler cayma hakkının kullanılması ile birlikte kendiliğinden sona erer."
Devre tatil nedir, ne değildir
m.50/1: devre tatil sözleşmesi, bir yıldan uzun süre için kurulan ve tüketiciye bu süre zarfında birden fazla dönem için bir veya daha fazla sayıda gecelik konaklama imkânı veren sözleşmelerdir.
m.50/3: uzun süreli tatil hizmeti sözleşmesi ise, bir yıldan uzun süre için kurulan ve tüketiciye belirlenen süre zarfında konaklamaya veya konaklama ile birlikte seyahat ya da diğer hizmetlerin sunulduğu durumlara ilişkin indirim yahut diğer menfaatlerden faydalanma hakkı veren sözleşmelerdir.
🔴 m.50/2 (7392/2022 ile değiştirilmiştir) — dört yasak ve bir sınır:
- Sağlanan hakkın şahsi veya ayni olması ya da satışın finansal kiralama ile yapılması bu maddenin uygulanmasını engellemez.
- Kat Mülkiyeti Kanununun sekizinci bölümü kapsamında kurulan devre mülk hakkı veren sözleşmeler hariç olmak üzere, tüketicilerle mülkiyet payına bağlı ayni hak sağlayan devre tatil sözleşmesi kurulamaz.
- Kooperatif veya ticaret şirketi ortaklığı ya da dernek veya vakıf üyeliği suretiyle devre tatil hakkı tanınamaz.
- Devre tatile konu mal üzerinde ayni hak sahibi olmayanlar devre tatil satışı yapamaz.
⚠ Üçüncü cümle, uygulamada sık karşılaşılan "üyelik" modelini doğrudan yasaklar. Dördüncü cümle ise satıcının taşınmaz üzerinde ayni hak sahibi olmasını zorunlu kılar.
🔴 m.50/8 (7392/2022): "Devre mülk hakkı veren sözleşmeler de dâhil olmak üzere tüketicilerle ön ödemeli devre tatil sözleşmesi kurulamaz."
🔑 m.50/9 (7392/2022): "Devre mülk hakkı veren sözleşmeler hariç olmak üzere, devre tatil sözleşmeleri en fazla on yıl için kurulur."
Kat mülkiyetine bağlı devre mülk rejiminin genel çerçevesi için kat mülkiyetinde aidat, yönetim planı ve devir yazımıza bakınız.
Ön bilgilendirme ve şekil
m.50/4: tüketicilere, sözleşmelerin kurulmasından en az bir gün önce, Bakanlıkça belirlenen hususları içeren ön bilgilendirme formu verilmesi zorunludur. Bu yükümlülük şu sözleşmeler için geçerlidir: devre tatil, uzun süreli tatil hizmeti, değişim ve satıcı/sağlayıcının alım-satıma yardımcı olduğu yeniden satış sözleşmeleri.
🔑 m.50/5 — el yazısı şartı: mesafeli satış yöntemiyle kurulanlar hariç, satıcı veya sağlayıcı, "tüketicinin kendi el yazısıyla sözleşme tarihini yazmasını ve sözleşmeyi imzalamasını sağlamakla yükümlüdür." Yazılı veya mesafeli kurulan sözleşmelerin bir nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilir. Daha ağır şekil şartları öngören kanun hükümleri saklıdır.
⚠ El yazısıyla yazılan tarih, cayma süresinin başlangıcını belgeleyen unsurdur; bu nedenle uyuşmazlıkların çoğunda ilk bakılan yerdir.
Bağlı kredi de sona erer
m.50/7: tüketicinin ödeyeceği bedel, kısmen veya tamamen satıcı veya sağlayıcı ile kredi veren arasındaki anlaşmaya dayanılarak bir kredi veren tarafından karşılanıyorsa; tüketicinin sözleşmeden cayması ve buna ilişkin bildirimin cayma süresi içinde ayrıca kredi verene de yöneltilmesi hâlinde, bağlı kredi sözleşmesi de herhangi bir tazminat veya cezai şart ödeme yükümlülüğü olmaksızın sona erer.
🔑 İki şart birliktedir: cayma ve kredi verene de ayrıca bildirim. Yalnız satıcıya yapılan bildirim krediyi kendiliğinden sona erdirmez.
Kullanılmayacak dönem: doksan gün önce bildirim
🔑 m.50/10 (7392/2022): tüketici, şahsi hak sağlayan devre tatil sözleşmesinden kaynaklanan tatil hakkını belirli bir dönem için kullanmayacağını, "tatilin başlayacağı tarihten en az doksan gün önce sağlayıcıya bildirirse, o dönem için tüketiciden herhangi bir isim altında bedel talep edilemez."
⚠ Bu, yıllık aidat benzeri taleplerin önüne geçen somut bir araçtır; ancak doksan günlük bildirim süresine uyulması ve bildirimin belgelenmesi şarttır.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Cayma süresi | 14 gün, gerekçesiz ve cezai şartsız (m.50/6) |
| Cayma süresi dolmadan ödeme | İstenemez; alınmışsa derhâl iade (m.50/6) |
| Borç altına sokan belge | Tüketici yönünden geçersiz (m.50/6) |
| Caymanın etkisi | Bağlı tüm sözleşmeler kendiliğinden sona erer (m.50/6) |
| Bağlı kredi | Kredi verene de bildirim şartıyla sona erer (m.50/7) |
| Ön bilgilendirme | Kurulmadan en az 1 gün önce form (m.50/4) |
| Şekil | Tarih tüketicinin el yazısıyla (mesafeli hariç) (m.50/5) |
| Ön ödemeli devre tatil | Kurulamaz (m.50/8) |
| Azami süre | 10 yıl (devre mülk hariç) (m.50/9) |
| Kullanılmayacak dönem | 90 gün önce bildirimle bedel talep edilemez (m.50/10) |
Paket tur: iki hizmet ve yirmi dört saat ölçütü
m.51/1: paket tur sözleşmesi; paket tur düzenleyicileri veya aracıları tarafından (a) ulaştırma, (b) konaklama, (c) ulaştırma ve konaklama hizmetlerine bağlı olmayan başka turizm hizmetleri arasından en az ikisinin birlikte, her şeyin dâhil olduğu fiyatla satıldığı veya satımının vaat edildiği ve hizmetin yirmi dört saatten uzun bir süreyi kapsadığı veya gecelik konaklamayı içerdiği sözleşmelerdir.
m.51/2: turun ayrıntılarının düzenleyici, aracı veya tüketici tarafından belirlenmiş olması ya da aynı paket tur içindeki hizmetlerin ayrı ayrı faturalandırılması hâllerinde de bu madde uygulanır.
🔑 m.51/3: "Paket tur düzenleyicisinin Türkiye'de temsilcisinin bulunmadığı hâllerde paket tur aracısı paket tur düzenleyicisi gibi sorumlu olur."
m.51/4-5: sözleşmenin kurulmasından önce ön bilgilendirme amaçlı broşür verilmesi zorunludur; yazılı veya mesafeli kurulan sözleşmelerin bir nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilir.
Seyahat acentesi rejiminin idari tarafı için Turizm İşletmesi Belgesi ve Seyahat Acentesi Rejimi yazımıza bakınız.
🔴 Abonelikte fesih: her zaman, gerekçesiz, cezai şartsız
m.52/1: abonelik sözleşmesi, tüketicinin belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmelerdir.
m.52/2: yazılı veya mesafeli kurulan bu sözleşmelerin bir nüshasının kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile tüketiciye verilmesi zorunludur.
🔑 m.52/3 — otomatik uzama yasağı: "Belirli süreli abonelik sözleşmelerine sözleşmenin belirlenen süre kadar uzayacağına ilişkin hükümler konulamaz; ancak … sözleşmenin sona ereceği tarihe kadar tüketicinin talepte bulunması veya onay vermesi hâlinde abonelik sözleşmesi uzatılabilir."
🔴 m.52/4 — fesih hakkı: tüketici; belirsiz süreli veya süresi bir yıldan daha uzun olan belirli süreli abonelik sözleşmesini, "herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin istediği zaman feshetme hakkına sahiptir."
Süresi bir yıldan az olan belirli süreli abonelikte ise, satıcı veya sağlayıcı tarafından sözleşme koşullarında değişiklik yapılması hâlinde tüketici sözleşmeyi feshedebilir.
🔑 Aynı fıkra iki usul kuralı daha koyar:
- "Fesih bildiriminin kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir."
- "Satıcı veya sağlayıcı, abonelik sözleşmesinin feshi için sözleşmenin tesis edilmesini sağlayan yöntemden daha ağır koşullar içeren bir yöntem belirleyemez."
⚠ Son cümle, çevrimiçi kurulan bir aboneliğin çevrimiçi feshedilebilmesini güvence altına alır: aboneliği internetten başlatan sağlayıcı, feshi şubeye veya noter ihtarına bağlayamaz.
m.52/5 — iki ayrı sonuç: satıcı veya sağlayıcı, aboneliğe son verme isteğini yönetmelikle belirlenen süreler içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
- 🔴 Abonelik bu süreler içinde sona erdirilmezse, "bu sürelerin bitiminden itibaren mal veya hizmetten yararlanılmış olsa dahi, tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemez."
- Satıcı veya sağlayıcı, "fesih bildiriminin hüküm ifade etmesinden itibaren on beş gün içinde tüketici tarafından ödenmiş olan ücretin geri kalan kısmını kesinti yapmaksızın iade etmekle yükümlüdür."
m.52/6: satıcı veya sağlayıcı, fesih bildirim ve taleplerine ilişkin işlemleri yerine getirmek üzere gerekli tedbirleri almak ve gerektiğinde uygun bir sistem kurup bu sistemi kesintisiz olarak açık tutmakla yükümlüdür.
Uyuşmazlığın nereye taşınacağı için Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi yazımıza bakınız. Mesafeli sözleşmelerdeki cayma rejimi ayrıdır; Mesafeli Sözleşme: Cayma Hakkı ve Pazaryeri Sorumluluğu yazımız ilgilidir.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: sözleşmenin tam metni ve ekleri, ön bilgilendirme formu veya broşür ile size verildiği tarih, sözleşme tarihinin kimin el yazısıyla yazıldığı, yapılan ödemelerin dekontları ve tarihleri, imzaladığınız senet, kredi kartı taahhüdü veya benzeri belgeler, satıcının taşınmaz üzerinde ayni hak sahibi olup olmadığına ilişkin bilgi, abonelikte fesih bildiriminizin tarihi ve gönderim şekli, ve sağlayıcının fesih için istediği yöntem.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: devre tatilde m.50/6'daki on dört günlük cayma süresinin durumu ve cayma süresi dolmadan alınan bedelin iadesi ile borç altına sokan belgelerin geçersizliği, sözleşmenin m.50/2'deki yasaklardan birine girip girmediği (üyelik yoluyla hak tanınması, ayni hak sahibi olmayanın satışı, mülkiyet payına bağlı ayni hak), m.50/8'deki ön ödemeli devre tatil yasağı ve m.50/9'daki on yıllık azami süre karşısında sözleşmenin durumu, bağlı kredi varsa m.50/7 uyarınca kredi verene bildirimin yapılması, kullanılmayacak dönemde m.50/10'daki doksan günlük bildirim imkânı, abonelikte m.52/4'teki fesih hakkının kapsamı ve fesih yönteminin ağırlaştırılamayacağı, ve m.52/5 uyarınca on beş günlük iade ile bedel talep edilememesi.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil ödeme tarihleri ile cayma süresinin karşılaştırılmasıdır; cayma süresi dolmadan alınan bedel, kanun metnine göre derhâl iade edilir.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Kanun, tüketiciyi borç altına sokan belgelerin tüketici yönünden geçersiz olduğunu açıkça yazmaktadır.
