İzinsiz gelen bir reklam mesajına karşı başvuru yolu il müdürlüğüdür ve süre üç aydır. Şikâyette ispat yükü alıcıda değil gönderendedir; hizmet sağlayıcı, onay kayıtlarını üç yıl saklamak zorundadır. Kaynak, Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik (RG 15/7/2015, sayı 29417); şikâyet süreci 4 Ocak 2020 değişikliğiyle İYS'ye bağlanmıştır. Bu yazıdaki tarih damgası 9 Eylül 2026'dır.
Ret hakkının nasıl kullanılacağı için reklam SMS'ini durdurmak: üç iş günü kuralı okunmalıdır.
🔴 İspat yükü ve saklama süresi
| Kural | | --- | | Şikâyet konusu işlemlerde ispat yükümlülüğü hizmet sağlayıcıya ve/veya aracı hizmet sağlayıcıya aittir | | Hizmet sağlayıcı ve/veya aracı hizmet sağlayıcı; onay kayıtlarını onayın geçerliliğinin sona erdiği tarihten, ticari elektronik iletilere ilişkin diğer kayıtları kayıt tarihinden itibaren 🔑 üç yıl süreyle saklar | | Talep edilmesi hâlinde bu kayıtlar Bakanlığa sunulur |
Saklama süresi 4/1/2020'de bir yıldan üç yıla çıkarıldı. Sürelerin başlangıcı da farklıdır: onay kayıtlarında onayın sona erdiği tarih, diğer kayıtlarda kayıt tarihi.
İspat yükünün gönderende olması, şikâyeti pratik olarak güçlü kılar: alıcı izin vermediğini ispatlamak zorunda değildir; gönderen izni ispatlayamazsa aleyhine sonuç doğar.
🔑 Şikâyet nereye ve ne zaman yapılır
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kanal | Elektronik ortamda e-Devlet kapısı, İYS veya Bakanlığın internet sitesi üzerinden; yahut yazılı olarak şikâyetçinin ikametgâhının bulunduğu yerdeki il müdürlüğüne |
| Kimlik | Gerçek kişide ad, soyad, imza ve ikametgâh adresi; tüzel kişide unvan, adres ve temsile yetkili kişi ya da vekilin ad, soyad ve imzası |
| 🔴 Süre | Şikâyet başvurusu, ticari elektronik iletinin gönderildiği tarihten itibaren üç ay içinde yapılır |
| 🔴 Sınır | Şikâyetçi ancak kendisine ait elektronik iletişim adreslerine gönderilen iletilere ilişkin şikâyette bulunabilir |
| Eksiklik | Bu maddedeki şartları taşımayan başvurular il müdürlüğünce işleme konulmaz |
İYS'nin bir şikâyet kanalı olarak eklenmesi 2020 değişikliğidir; alıcı, izin yönetimini yaptığı sistem üzerinden şikâyetini de iletebilir.
Üç aylık süre hak düşürücü niteliktedir: iletinin geldiği tarihten itibaren işler, fark edildiği tarihten değil. Bu nedenle izinsiz mesajların ekran görüntüsüyle birlikte tarihinin kaydedilmesi önemlidir.
"Kendisine ait adres" şartı da üçüncü kişi adına şikâyeti kapatır: bir kişi, eşine veya çalışanına gelen mesaj için kendi adına başvuru yapamaz. Tüzel kişilerde ise başvuruyu temsile yetkili kişi veya vekil yapar.
Başvurunun ikametgâh il müdürlüğüne yapılması da erişimi kolaylaştırır; dosyanın ceza yetkisi olan il müdürlüğüne aktarılması idarenin işidir, şikâyetçinin değil.
Başvuruda aranan bilgiler
| Kanal | Aranan bilgiler |
|---|---|
| Kısa mesaj | Şikâyetçinin T.C. kimlik numarası, telefon numarası, abonesi olduğu GSM operatörünün adı, iletiyi gönderenin numarası (yoksa marka ve işletme adı gibi alfa numerik bilgi), iletinin gönderilme tarihi ve saati, 🔑 iletinin görsel bir örneği; tacirse MERSİS numarası, esnafsa bu durumu belirten ibare |
| Elektronik posta | T.C. kimlik numarası, elektronik posta adresi, hizmet sağlayan işletmenin adı, gönderenin e-posta adresi, gönderilme tarihi, saati ve içeriği; iletinin görsel bir örneği eklenir |
| Sesli arama | T.C. kimlik numarası, telefon numarası, GSM veya sabit hat operatörü adı, arayanın numarası (alınamıyorsa marka ve işletme adı), tarih, saat ve 🔑 iletinin konusu |
| Diğer araçlar | İletişim aracının türüne göre yukarıdakilerden uygun olanlar |
2020 değişikliği kısa mesajda "içeriğin tamamı" yerine görsel örnek aranmasını getirdi ve sesli aramada "içeriği" ibaresini "konusu" olarak değiştirdi. Bu, şikâyetçinin görüşmenin tamamını yazıya dökme yükünü kaldırır.
Ortak nokta, gönderenin kimliğine ulaşmayı sağlayan bilgilerin aranmasıdır: numara alınamıyorsa marka ve işletme adı gibi alfa numerik bilgi yeterli görülür. Böylece kısa numara veya isim ile gönderilen mesajlarda da başvuru yapılabilir. Şikâyetçinin tacir olması hâlinde MERSİS numarası, esnaf olması hâlinde bunu belirten ibare istenir; çünkü tacir ve esnaflarda onay rejimi farklı işler.
Şikâyetin sonuçlandırılması
| Aşama | Kural |
|---|---|
| Yetki devri | Şikâyet edilenin sicile kayıtlı merkezi başka bir ildeyse, başvuru belgeleri ilgili il müdürlüğüne gönderilir ve başvuru sahibine bilgi verilir |
| 🔑 Ön inceleme (2020) | Başvuru, öncelikle İYS üzerinden ön incelemeye tabi tutulur |
| İnceleme | Ön inceleme sonrasında il müdürlüğünce bilgi ve belgeler ilgilisinden temin edilerek şikâyet sonuçlandırılır; gerekli hâllerde yerinde denetim yapılır |
| 🔴 Belge süresi | Hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı, talep edilen bilgi ve belgeleri tebliğden itibaren on beş gün içinde teslim etmekle yükümlüdür |
| Uzatma | İlgilinin talebiyle bu süre bir defaya mahsus ve en fazla on beş gün uzatılabilir |
| 🔴 Sonuç | Süre sonunda belgeler teslim edilmezse, şikâyet başvurusu sırasında sunulan bilgi ve belgeler üzerinden idari işlem tesis edilir |
| Uyarı | İl müdürlüğünün yazısında, süresinde teslim edilmemesi hâlinde bu sonucun doğacağı belirtilir |
| Aracı (2020) | Hizmet sağlayıcının talimatı doğrultusunda gönderimi başlatan aracı hizmet sağlayıcı, bilgi ve belge taleplerini İYS üzerinden on beş gün içinde yanıtlar |
| Tespit güçlüğü | Gönderen doğrudan tespit edilemiyorsa il müdürlüğü, kamu kurum ve kuruluşları ile elektronik haberleşme işletmecilerinden bilgi ve belge talep edebilir |
Belge vermemenin sonucu ağırdır: dosya kapanmaz, şikâyetçinin sunduğu belgeler üzerinden karar verilir. İspat yükü zaten gönderende olduğu için bu, fiilen aleyhe sonuç demektir.
Ön incelemenin İYS üzerinden yapılması da süreci hızlandırır: sistemde onay kaydı görünmeyen bir gönderim, daha ilk aşamada tespit edilir.
Denetim yetkisi
| Kural | | --- | | Bakanlık; hizmet sağlayıcı, aracı hizmet sağlayıcı ve Kuruluşun bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyet ve işlemlerini denetlemeye yetkilidir | | Denetim elemanları; her türlü bilgi, belge ve defterleri istemeye, incelemeye ve örneklerini almaya, ilgililerden yazılı ve sözlü bilgi almaya yetkilidir | | İlgililer; istenen bilgi, belge, defter ve elektronik kayıtları ile örneklerini noksansız ve gerçeğe uygun vermek, bilgi taleplerini karşılamak ve gerekli yardım ve kolaylığı göstermekle yükümlüdür | | Denetim elemanları; gönderenlerin abonelik bilgileri ile gerekli bilgi ve belgeleri kamu kurumları ve elektronik haberleşme işletmecilerinden istemeye yetkilidir |
2020'de denetim kapsamına Kuruluş (İYS'yi işletmekle yetkilendirilen kuruluş) da eklendi. Sistemin işletmecisi de Bakanlık denetimine tabidir.
Denetim yetkisinin elektronik haberleşme işletmecilerine kadar uzanması, gönderenin gizlenmesini fiilen imkânsız kılar: numara üzerinden abonelik bilgisi operatörden istenebilir. Bu, özellikle alfa numerik başlıkla veya kısa numarayla yapılan gönderimlerde gerçek gönderene ulaşmayı sağlar.
İdari yaptırım
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kim verir | Yönetmeliğe aykırı hareket edenlere, 6563 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uyarınca uygulanacak idari para cezalarını vermeye, hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcının sicile kayıtlı merkezinin bulunduğu yerdeki il müdürü yetkilidir |
| 🔑 Ödeme | Verilen idari para cezaları, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir |
Yetkinin merkezin bulunduğu il müdürüne ait olması, şikâyetin başka bir ilde yapılmış olmasını sonuca etkisiz kılar: dosya, ceza yetkisi olan il müdürlüğüne aktarılır ve başvuru sahibine bilgi verilir. Ceza miktarları Yönetmelikte değil, 6563 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde düzenlenmiştir ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; bu nedenle güncel tutar için Kanun metnine bakılmalıdır.
Kişisel veri boyutu
| Kural | | --- | | Hizmet sağlayıcı, aracı hizmet sağlayıcı ile Kuruluş; bu Yönetmelik çerçevesindeki işlemler nedeniyle elde ettiği verilerin muhafazasından ve hukuka aykırı erişilmesini ve işlenmesini önlemek amacıyla gerekli tedbirlerin alınmasından sorumludur | | Kişisel verilerin üçüncü kişilerle paylaşılabilmesi, işlenebilmesi ve başka amaçlarla kullanılabilmesi için ilgili kişiden önceden onay alınması gerekir |
Ticari elektronik ileti onayı ile kişisel veri onayı ayrı onaylardır. İleti göndermek için alınan izin, aynı verinin üçüncü kişiyle paylaşılmasına dayanak oluşturmaz. Kişisel veri yükümlülüklerinin genel çerçevesi için KVKK: aydınlatma, VERBİS, başvuru ve cezalar okunmalıdır.
| Kontrol | Ne bakılmalı |
|---|---|
| Süre | İletinin geldiği tarihten itibaren üç ay doldu mu |
| Kanal | Başvuru e-Devlet, İYS, Bakanlık sitesi veya ikametgâh il müdürlüğüne mi yapıldı |
| Belge | SMS'te görsel örnek, e-postada iletinin örneği eklendi mi |
| Kimlik | Şikâyetçi bilgileri ve tacirse MERSİS numarası yazıldı mı |
| Adres | Şikâyet, şikâyetçinin kendi adresine gelen iletiye mi ilişkin |
| Cevap süresi | Gönderen, bilgi ve belgeleri on beş günde verdi mi; uzatma talep etti mi |
| Aracı | Aracı hizmet sağlayıcı İYS üzerinden on beş günde yanıtladı mı |
| Saklama | Onay kayıtları üç yıl saklanıyor mu |
| Ceza | Ceza, merkezin bulunduğu il müdürünce mi verildi; bir aylık ödeme süresi işliyor mu |
Şikâyet rejiminin dengesi, ispat yükünün yer değiştirmesi üzerine kuruludur: alıcı yalnızca iletinin geldiğini belgelemekle yükümlüdür; iznin varlığını ise gönderen ispatlar. Buna üç yıllık saklama ve on beş günlük cevap süresi eklendiğinde, kayıt tutmayan bir işletme savunmasız kalır. İşletme bakımından pratik sonuç, izin ve gönderim kayıtlarının İYS ile uyumlu ve üç yıl geriye erişilebilir tutulmasıdır. Elektronik ticaretteki genel yükümlülükler için e-ticarette pazaryeri rejimi: eşikler ve lisans okunmalıdır.
