Reklam mesajını durdurmak bir lütuf değil, gerekçesiz kullanılabilen bir haktır; hizmet sağlayıcı da bunu üç iş günü içinde uygulamak zorundadır. İletinin içeriğinde neyin bulunacağı da kurala bağlanmıştır. Kaynak, Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik (RG 15/7/2015, sayı 29417); 4 Ocak 2020 değişikliği ret sürecini İYS'ye bağlamıştır. Bu yazıdaki tarih damgası 9 Eylül 2026'dır.
Onayın nasıl alınacağı ve İYS kaydı için İYS'ye kaydedilmeyen onay geçersiz sayılıyor okunmalıdır.
🔴 Ret hakkı
| Kural | | --- | | Alıcı istediğinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ticari elektronik ileti almayı reddedebilir | | Alıcının ret bildiriminde bulunması, bildirimin yapıldığı iletişim kanalına ilişkin onayı geçersiz kılar | | 🔑 Alıcı reddetme hakkını İYS üzerinden de kullanabilir | | Reddetme hakkının kullanılmış olması, ilgili mevzuata göre alıcıya gönderilmesi zorunlu olan bildirimlerin yapılmasına engel teşkil etmez |
Ret kanal bazlıdır: SMS kanalından yapılan bir ret, o kanala ilişkin onayı geçersiz kılar; e-posta onayı ayrıca reddedilmedikçe geçerliliğini sürdürür. Bu ayrım hem alıcı hem gönderen bakımından sonuç doğurur: tüm kanalları kapatmak isteyen alıcının her kanalda ayrı ret bildirimi yapması, gönderenin ise ret kaydını kanal kırılımıyla tutması gerekir.
Son satır da önemlidir: fatura, borç hatırlatma veya mevzuattan doğan bildirimler ret sonrasında da gönderilebilir — çünkü bunlar zaten onaya tabi değildir.
Bayilik ağında ret
| Kural | | --- | | Acentelik, özel yetkili işletme ya da bayilik sözleşmesi kapsamında verilen onay için taraflardan birine yapılacak ret bildirimi, tarafların tümüne yapılmış sayılır | | Ret bildirimini alan taraf, bu hususu diğer tarafa bildirmekle yükümlüdür |
Onayın sözleşme ağına yayılmasının simetrisi budur: onay nasıl her iki tarafa geçiyorsa, ret de öyle. Bayiye yapılan ret, ana şirket için de sonuç doğurur ve bildirimi alan tarafın diğerine haber verme yükümlülüğü vardır. Bildirim yükümlülüğü karşılıklıdır ve alıcıya ek bir külfet yüklenmemesini sağlar: alıcının ağdaki her tarafa ayrı ayrı ret bildirimi yapması gerekmez, tek bildirim yeter. Buna karşılık ret bildirimini alan tarafın diğerine haber vermemesi hâlinde gönderime devam eden tarafın sorumluluğu doğar; bu nedenle bayilik ağlarında ret kayıtlarının ortak bir kanalda tutulması pratik bir zorunluluktur.
🔑 Ret bildirimi nasıl sağlanır
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Adres | Hizmet sağlayıcı, alıcının ret bildiriminde bulunabilmesi için kendisi tarafından sağlanan ya da İYS tarafından sunulan müşteri hizmetleri numarası, kısa mesaj numarası veya yalnızca ret bildirimine özgülenmiş bir URL adresi gibi erişilebilir iletişim adresine ticari elektronik iletide yer verir |
| 🔴 Kanal | Ticari elektronik ileti hangi iletişim kanalıyla gönderildiyse, ret bildirimi de kolay ve ücretsiz olmak üzere aynı iletişim kanalıyla sağlanır |
| 🔴 Her iletide | Ret bildirimi imkânı, gönderilen her ticari elektronik iletide yer alır |
| Bildirim | Hizmet sağlayıcı, kendisine iletilen ret bildirimlerini üç iş günü içinde İYS'ye bildirir |
Üç kural birlikte okunmalıdır: her iletide, aynı kanaldan ve ücretsiz. SMS ile gelen reklamda "sitemizden çıkış yapabilirsiniz" demek bu şartı karşılamaz; ret imkânının SMS kanalında sunulması gerekir.
"Yalnızca ret bildirimine özgülenmiş URL" ifadesi de dikkat ister: kullanıcıyı üyelik ayarları sayfasına düşüren genel bir bağlantı, bu tanıma uymaz.
🔴 Üç iş günü: gönderim durur
| Kural | | --- | | Hizmet sağlayıcı, alıcının ticari elektronik iletiyi almayı reddettiğine ilişkin talebinin kendisine ulaşmasını müteakip üç iş günü içinde alıcıya ticari elektronik ileti göndermeyi durdurur |
Süre talebin ulaşmasından işler, işleme alınmasından değil. "İş günü" ise Yönetmelikte tanımlıdır: ulusal bayram ile genel ve hafta sonu tatil günleri hariç diğer günler. Cuma günü ulaşan bir ret talebinde süre pazartesiden itibaren sayılmaya devam eder ve çarşamba günü dolar.
Aynı üç iş günü süresi ret bildiriminin İYS'ye işlenmesi için de geçerlidir; yani hem gönderim durur hem kayıt güncellenir.
İletinin içeriğinde ne bulunmalı
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Uygunluk | Ticari elektronik ileti içeriğinin, alıcıdan alınan onaya uygun olması gerekir |
| Başlık/içerik | Tacirler için MERSİS numarası ve ticaret unvanı; esnaflar için adı, soyadı ve T.C. veya vergi kimlik numarası |
| 🔑 Kısa mesaj gibi sınırlı alanlarda | Tacirler için MERSİS numarası; esnaflar için adı, soyadı ve T.C. veya vergi kimlik numarası |
| 🔑 Sesli aramada | Tacirler için ticaret unvanına, esnaflar için adı ve soyadına yer verilir |
| Ek bilgi | Hizmet sağlayıcı bunlara ek olarak marka veya işletme adı gibi kendisini tanıtan diğer bilgilere yer verebilir |
| İletişim | Aracın türüne bağlı olarak hizmet sağlayıcının telefon, faks, kısa mesaj numarası, elektronik posta adresi gibi erişilebilir iletişim bilgilerinden en az birine yer verilir |
Sesli arama için ayrı bir fıkra 2020'de eklendi: telefonla yapılan pazarlamada görüşmenin kimin adına yapıldığı, tacirlerde ticaret unvanıyla açıklanır.
Kısa mesaj gibi sınırlı alanlarda ticaret unvanı aranmaz, MERSİS numarası yeterlidir — bu, karakter sınırını gözeten bir kolaylıktır.
Niteliği belirleyici ibare ve promosyon
| Unsur | Kural |
|---|---|
| İbare | İletinin niteliği içeriğinden açık biçimde anlaşılamıyorsa, tanıtım, kampanya, bilgilendirme gibi niteliği belirleyici bir ibareye yer verilir |
| 🔑 Konum | Kısa mesajda iletinin başlangıcında, elektronik postada konu bölümünde, sesli aramalarda görüşmenin başlangıcında |
| Promosyon | İletide indirim ve hediye gibi promosyonlar ile promosyon amaçlı yarışma veya oyunlar varsa bu husus iletide açıkça belirtilir |
| 🔴 Şartlar | Promosyonların geçerlilik süresi ve alıcının faydalanmak için yerine getirmesi gereken yükümlülüklere ilişkin şartlar; açık ve şüpheye yer vermeyecek şekilde, bunlara özgülenmiş bir URL adresi veya müşteri hizmetleri numarası gibi kolay ulaşılabilir yöntemlerle sunulur |
İbarenin konumu da belirlenmiştir: SMS'in ortasına veya e-postanın gövdesine gizlenmiş bir "kampanya" ibaresi şartı karşılamaz.
Promosyon şartlarının ayrı bir URL'ye veya numaraya bağlanması zorunluluğu, kampanya koşullarının iletide görünmez kalmasını engeller. İki unsur özellikle sayılmıştır: geçerlilik süresi ve alıcının faydalanmak için yerine getirmesi gereken yükümlülükler. Bir SMS kampanyasında "detaylar için tıklayın" demek, bağlantının arkasında bu iki bilgi açık ve şüpheye yer vermeyecek şekilde yer alıyorsa şartı karşılar.
Aracı hizmet sağlayıcının konumu
| Kural | | --- | | Hizmet sağlayıcı, önceden onayını aldığı alıcılara iletileri kendisi gönderebileceği gibi aracı hizmet sağlayıcılar vasıtasıyla da gönderebilir | | Aracı hizmet sağlayıcı; hizmet sağlayıcı tarafından hazırlanmış içerikleri gönderir, gerekli yazılım, donanım, veri tabanı ve yönetim sistemini sağlar ve diğer yükümlülüklerin ifasına imkân tanır | | Aracı hizmet sağlayıcı, iletilerin içeriğinde kendisine ait marka adı, ticaret unvanı veya işletme adı bilgilerinden en az birine yer verir | | 🔑 Aracı hizmet sağlayıcı, hizmet sunduğu ortamı kullananların sağladığı içerikleri kontrol etmek ve hukuka aykırı bir faaliyet olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir | | 🔴 Aracı hizmet sağlayıcı, başkaları adına, onların mal ve hizmetlerini tanıtmak, pazarlamak ya da işletmesini tanıtmak amacıyla ticari elektronik ileti göndermek için onay alamaz |
Son iki kural birlikte, aracının rolünü teknik taşıyıcı ile sınırlar: içeriği denetlemekle yükümlü değildir, ama müşterisi adına onay da toplayamaz. Onay her hâlde hizmet sağlayıcının kendi ilişkisinden doğar.
Aracının kendi kimliğini iletide göstermesi zorunluluğu ise gönderim zincirinin izlenebilir olmasını sağlar: alıcı, mesajı kimin adına kimin gönderdiğini iletiden okuyabilir ve şikâyetini doğru muhataba yöneltebilir.
İçerik denetimi yükümlülüğünün bulunmaması ise aracıyı sorumluluktan tamamen kurtarmaz; kural yalnız önden araştırma yükümlülüğünü kaldırır. Aracının kendi yükümlülükleri — içeriği hizmet sağlayıcıdan alması, altyapıyı sağlaması, kimliğini göstermesi ve başkası adına onay toplamaması — bağımsız olarak işler.
| Kontrol | Ne bakılmalı |
|---|---|
| Ret adresi | Her iletide ret imkânı var mı; gönderim kanalıyla aynı mı; ücretsiz mi |
| URL | Ret bağlantısı yalnızca rette özgülenmiş mi, yoksa genel ayar sayfası mı |
| Süre | Ret talebinin ulaşmasından itibaren üç iş günü içinde gönderim durduruldu mu |
| İYS | Ret bildirimi üç iş günü içinde İYS'ye işlendi mi |
| Kanal | Reddedilen kanal dışındaki kanallardan gönderim sürüyor mu — sürebilir |
| Bayilik | Bayiye yapılan ret ana şirkete bildirildi mi |
| Kimlik | Tacirde MERSİS ve unvan, kısa mesajda MERSİS, sesli aramada unvan var mı |
| İbare | Niteliği belirleyici ibare SMS'in başında, e-postanın konusunda, aramanın başında mı |
| Promosyon | Geçerlilik süresi ve şartlar ayrı URL veya numarayla sunuldu mu |
| Aracı | Aracı hizmet sağlayıcı kendi kimliğini iletide gösteriyor mu; müşterisi adına onay topluyor mu |
Ret rejiminin tasarımı, hakkın kullanılabilirliği üzerine kuruludur: her iletide, aynı kanalda, ücretsiz ve gerekçesiz. Üç iş günlük süre de hakkın sonuç doğurmasını takvime bağlar. İşletme bakımından en riskli nokta, ret taleplerinin farklı kanallardan (çağrı merkezi, e-posta, İYS) gelip tek bir kayda düşmemesidir; süre talebin ulaşmasından işlediği için, kanallar arası aktarımdaki gecikme doğrudan ihlale dönüşür. Kişisel veri boyutu için KVKK: aydınlatma, VERBİS, başvuru ve cezalar, e-ticaret aracılarının genel yükümlülükleri için e-ticarette pazaryeri rejimi: eşikler ve lisans okunmalıdır.
