Alkollü araç kullanmada süre, o günkü ihlale değil geriye dönük beş yıllık geçmişe bakılarak belirlenir:
"…0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüler hakkında, fiili bir suç oluştursa bile, … idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. … Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri alınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde; ikinci defasında … sürücü belgeleri iki yıl süreyle, üç veya üçten fazlasında ise … sürücü belgeleri her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır." (2918 m.48)
⚠ Aynı fıkra bir eşik farkı da içerir: "Hususi otomobil dışındaki araçları alkollü olarak kullanan sürücüler bakımından promil alt sınırı 0.21 olarak uygulanır."
Ve süreler her zaman hemen başlamaz: "Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri alınmış olması hâlinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde başlar."
Ölçüm ve muayene
m.48/1: uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
m.48/2: tespit amacıyla kollukça teknik cihazlar/test kitleri kullanılır.
🔑 m.48/3 — zorunlu muayene: kişinin yaralanmalı veya ölümlü ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı trafik kazasına karışması hâlinde, ikinci fıkradaki muayeneye tabi tutulması zorunludur. "Teknik cihaz ile yapılan ölçüme itiraz eden veya bu cihaz ile ölçüm yapılmasına müsaade etmeyen bu sürücüler, en yakın adli tıp kurumuna veya adli tabipliğe veya Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşlarına götürülerek … kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınır." Bu işlem bakımından CMK m.75 hükümleri — beşinci fıkrası hariç — uygulanır.
m.48/4: kazada kişinin ölmesi veya teknik cihaza üfleyemeyecek kadar yaralanmış olması hâlinde de aynı şekilde örnek alınır.
Ceza hukuku ayağı
m.48/6: 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır.
m.48/7: hususi otomobil sürücüleri bakımından 0.50, diğer araç sürücüleri bakımından 0.20 promilin üzerinde alkollü olan sürücülerin trafik kazasına sebebiyet vermesi hâlinde ayrıca Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
⚠ İdari yaptırım ile ceza yargılaması ayrı ayrı yürür: m.48/5, idari para cezası ve geri almanın "fiili bir suç oluştursa bile" uygulanacağını yazar.
🔴 Uyuşturucu ve uyarıcı madde: 2026'da değişen rejim
m.48/8, 12/2/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Bugünkü metne göre uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir. Bu kişiler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır.
🔑 Yeniden belge alabilmenin şartları aynı fıkrada sayılmıştır: sürücü kurslarına devam etmek ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almak. Kursta eğitime başlayabilmek için ise şunlar zorunludur:
- Belgenin iptal edildiği tarihten itibaren en az beş yıl geçmiş olması,
- Bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması,
- Sürücünün psiko-teknik değerlendirmeden geçmesi,
- Resmî sağlık kurumlarından sürücülüğe engel hâli bulunmadığını gösteren sağlık kurulu raporunun kursa ibrazı.
🔴 Aynı Kanunla eklenen fıkra — taşımacılıkta üç ihlal: beşinci veya dokuzuncu fıkraların, 4925, 5216 ve 5393 sayılı Kanunlar kapsamında yük ve yolcu taşımacılığı yapılan araçları kullanırken, "son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde toplamda üç defa ihlal edilmesi hâlinde sürücünün sürücü belgesi iptal edilir." Yeniden belge için aynı kurs ve sınav şartı aranır; kursa başlamak için gereken süre ise iptal nedenlerinde yer alan geri alma süreleri kadar zamanın geçmiş olmasıdır.
🔑 m.48/13 (7574/2026 ile değiştirilmiştir) — iadenin ön şartı: "Bu madde hükümlerine göre geçici olarak geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için ilgili kişi hakkında bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır."
⚠ Yani süre dolsa bile, ödenmemiş bir trafik cezası varsa belge iade edilmez.
Ceza puanı: 100 puan ve üç kademe
m.118/1: bu Kanunun suç saydığı bir fiilden dolayı haklarında ceza uygulanan sürücülere, aldıkları her ceza için esasları yönetmelikte belirlenen ceza puanları verilir.
- m.118/2: trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücülerin belgeleri 2 ay süreyle geri alınır ve eğitime tabi tutulurlar.
- m.118/3: aynı yıl içinde ikinci defa 100 puanı dolduranların belgeleri 4 ay süreyle geri alınır; psiko-teknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar. Muayene sonucunda engel hâli bulunmayanların belgeleri, süresi sonunda iade edilir.
- 🔴 m.118/4: bir yıl içinde üç defa 100 ceza puanını dolduran sürücülerin belgeleri süresiz olarak iptal edilir.
- m.118/5: ölümle sonuçlanan trafik kazalarına asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerin belgeleri 1 yıl süreyle geri alınır.
| Sebep | Sonuç |
|---|---|
| Alkol — ilk ihlal (0.50 / diğer araçlarda 0.21 promil üstü) | 6 ay geri alma |
| Alkol — 5 yıl içinde ikinci | 2 yıl |
| Alkol — 5 yıl içinde üç ve üzeri | her seferinde 5 yıl |
| 1.00 promil üstü | Ayrıca TCK m.179/3 |
| Uyuşturucu/uyarıcı madde | Belge iptali + kurs, sınav, 5 yıl, psiko-teknik, sağlık raporu |
| Taşımacılıkta 5 yılda 3 ihlal | Belge iptali (7574/2026) |
| 100 ceza puanı (1 yıl içinde) | 2 ay + eğitim |
| Aynı yıl ikinci 100 puan | 4 ay + psiko-teknik ve psikiyatri muayenesi |
| Bir yılda üçüncü 100 puan | Süresiz iptal |
| Ölümlü kazada asli kusur | 1 yıl |
⚠ Kanun metnindeki Türk lirası cinsinden idari para cezası tutarları burada tekrarlanmamıştır; bu tutarlar güncellendiğinden, uygulanacak miktarın işlem tarihinde teyit edilmesi gerekir. Yukarıdaki süreler, promil eşikleri ve puan sınırları ise kanun metnindeki hâliyledir.
🔴 Kararı kim verir: mahkeme mi, kolluk mu?
m.112/1: "Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiği hâller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri karar verir."
m.112/2 — istisna: bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali (hız kuralları) ve 118 inci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki "100 ceza puanını doldurmak" eylemi nedeniyle geri almaya, m.6'da sayılan görevliler yetkilidir.
🔑 Pratik sonuç: hız ve ceza puanı kaynaklı geri almalar idari yoldan; diğer hâllerde geri alma ve iptal sulh ceza mahkemesi kararıyla gerçekleşir. Elinizdeki belgenin hangi kategoriye girdiği, itirazın yolunu da belirler.
m.112/3: geçici geri alma veya iptale dair kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.
m.112/4: "Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez."
⏱ İdari para cezasına itiraz: on beş gün
Trafik idari para cezaları bakımından başvuru rejimi Kabahatler Kanununda düzenlenmiştir.
🔴 5326 m.27/1: "İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması hâlinde idarî yaptırım kararı kesinleşir…"
5326 m.27/3: başvuru; bizzat, kanunî temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile yapılır ve dilekçe iki nüsha olarak verilir.
5326 m.28/3: ilgili kamu kurum ve kuruluşu, başvuru dilekçesinin tebliği tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde mahkemeye cevap verir ve işlem dosyasının tamamının bir örneğini cevap dilekçesiyle birlikte mahkemeye verir.
⚠ On beş günlük süre tebliğ veya tefhim tarihinden işler; bu nedenle tutanağın size nasıl ve ne zaman ulaştığı belirleyicidir. Tebligat usulü için usulsüz tebligat ve kapıya yapıştırma yazımıza bakınız.
Kazadan doğan maddi zarar ve değer kaybı talepleri ayrı bir yoldur; trafik kazasında tazminat ve değer kaybı yazımıza bakınız. Sigortacının ödeme sonrası rücu ve halefiyet rejimi için sigortada halefiyet yazımız ilgilidir.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: trafik idari yaptırım karar tutanağı ve tebliğ veya tefhim tarihi, sürücü belgesi geri alma tutanağı, ölçüm yapılmışsa cihaz ölçüm kaydı ve varsa adli tıp / sağlık kuruluşu raporu, geriye dönük beş yıl içindeki önceki ihlallerinizin dökümü, ceza puanı kaynaklıysa puan durumu, kaza varsa kaza tespit tutanağı ve kusur durumu, ve ödenmemiş trafik cezalarınızın listesi.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: geri alma veya iptalin m.48, m.51 veya m.118'in hangi hükmüne dayandığı, kararı veren merciin m.112 uyarınca doğru merci olup olmadığı (sulh ceza mahkemesi mi, m.6'daki görevliler mi), alkol dosyasında promil eşiğinin araç türüne göre doğru uygulanıp uygulanmadığı (0.50 / 0.21), beş yıllık geriye dönük sayımın doğru yapılıp yapılmadığı ve sürenin altı ay / iki yıl / beş yıl kademelerinden hangisine oturduğu, m.48/3'teki zorunlu muayene ve CMK m.75 usulüne uyulup uyulmadığı, 5326 m.27'deki on beş günlük başvuru süresinin durumu, ve m.48/13 uyarınca iade için ödenmesi gereken cezaların tespiti.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil tutanağın ve beş yıllık geçmişin okunmasıdır; sürenin kademesi tek olayla değil, geriye dönük sayımla belirlenir.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Kanun, idari para cezasının ve geri almanın fiil bir suç oluştursa bile uygulanacağını açıkça yazmaktadır.
