Sığınak alanı, kullanıcı sayısına bağlı bir hesaptır ve Sığınak Yönetmeliğinin bu hesabı düzenleyen maddesi 7 Kasım 2025'te bütün olarak yeniden yazılmıştır. Yeni metin, kişi sayısını yapı türüne göre beş farklı tabandan türetir ve alanı bu sayıyla çarpar. Bu yazıdaki tarih damgası 9 Eylül 2026'dır.
Hangi yapıda sığınak aranacağı ayrı bir maddede düzenlenir; eşikler ve muafiyet listesi için sığınak zorunluluğu hangi binada aranır okunmalıdır.
🔑 Temel ölçü: kişi başına net 1 m²
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Alan | Kişi başına en az net bir metrekarelik sığınak yeri ayrılır |
| 🔑 Hariç tutulanlar | Sığınaklarda yapılacak tuvalet, duş ve mutfak nişi bu alana dâhil değildir |
| İç yükseklik | Sığınakların iç yüksekliği net 2.40 metreden aşağı olamaz |
| Gösterim | Sığınağın bina dışına rastlayan duvar ve tavan döşemelerine ilişkin ölçüler dâhil, sığınaklara ilişkin hususların mimari ve mekanik tesisat projelerinde gösterilmesi zorunludur |
İki kayıt bu ölçüyü belirleyici kılar. Birincisi alanın net olmasıdır. İkincisi, ıslak hacimlerin ve mutfak nişinin bu alandan sayılmamasıdır: 40 kişilik bir sığınakta 40 m²'lik net alanın yanına tuvalet, duş ve mutfak nişi ayrıca eklenir.
Kişi sayısı: beş ayrı hesap tabanı
| Yapı | Kişi sayısı |
|---|---|
| Bir odalı konutlar | Her bağımsız bölüm için 2 |
| İki odalı konutlar | 3 |
| Üç ve daha fazla odalı konutlar | 4 |
| Yurt, koğuş, bakımevi, otel ve yataklı sağlık tesisleri gibi konaklama amaçlı tesisler | Onaylı mimari projesinde belirlenen yatak sayısının yüzde yirmi artırılması sonucu bulunan sayı |
| Diğer bina ve tesisler | Emsale konu alanın 20 sayısına bölünmesi sonucu çıkan sayı |
| 5000 kişi ve üzeri seyirci kapasiteli stadyum ve kapalı spor tesisleri | Seyirci kapasitesinin en az %3'ü |
Konut tarafındaki hesap oda sayısına bağlanmıştır, metrekareye değil. Üç odalı bir daire ile beş odalı bir daire aynı sayıyı — dördü — üretir. Bu, büyük dairelerde kişi başına düşen sığınak alanını fiilen artırır. Aynı mantık ters yönde de işler: stüdyo tipi küçük dairelerin çok olduğu bir binada kişi sayısı, fiilî nüfusun üzerinde çıkabilir — bir odalı her daire için iki kişi sayılır.
Oda sayısının nasıl belirleneceği ise mimari projeye bakar. Salon veya oturma odası dahilinde düzenlenen yatak nişleri gibi çözümlerin oda sayısına etkisi, projedeki mekân adlandırmasıyla ortaya çıkar; bu nedenle sığınak hesabı, piyes düzeni kesinleşmeden yapılamaz.
Konaklama tesislerindeki %20 artırım, personel ve ziyaretçi payını karşılamaya dönüktür: 100 yataklı bir otelde kişi sayısı 120 olarak alınır ve sığınak alanı en az 120 m² olur.
"Diğer bina ve tesisler" için kullanılan emsale konu alan / 20 formülü ise bir yoğunluk varsayımıdır: her 20 m²'lik emsal alanı için bir kişi. Emsale konu alanı 3.000 m² olan bir işyerinde kişi sayısı 150, sığınak alanı en az 150 m²'dir. Formülün tabanı emsale konu alandır; emsal harici tutulan alanlar hesaba girmez. Bu, bodrum katındaki teknik hacimleri ve otoparkı geniş olan yapılarda kişi sayısını belirgin biçimde düşürür.
| Örnek | Hesap | Asgari net sığınak alanı |
|---|---|---|
| 12 daireli konut, hepsi 3+1 | 12 × 4 = 48 kişi | 48 m² |
| 100 yataklı otel | 100 × 1,20 = 120 kişi | 120 m² |
| Emsale konu alanı 3.000 m² işyeri | 3.000 / 20 = 150 kişi | 150 m² |
| 20.000 seyircili stadyum | 20.000 × %3 = 600 kişi | 600 m² |
Karma kullanım ve eğitim tesisleri
| Durum | Kural |
|---|---|
| Farklı kullanımların bir arada olduğu yapılar | Her farklı kullanımlı bağımsız bölüm veya mekânın sığınak hesabı ayrı ayrı yapılır; bulunan alanların toplanması sonucu yapının tamamı için gerekli alan bulunur |
| 🔑 Eğitim tesisleri | Kişi sayısının hesaplanmasında, emsale konu alanlar içinde olan atölyeler, spor, konferans, gösteri ve sergi salonları dikkate alınmaz |
Eğitim tesislerindeki istisna, "emsale konu alan / 20" formülünün bu yapılarda gerçekçi olmayan bir sonuç üretmesini önler: atölye ve salon alanları geniştir ama sürekli kullanıcı barındırmaz. Bu alanlar hesap dışında bırakılınca kişi sayısı fiilî kullanıma yaklaşır.
Karma yapılardaki kural ise toplama esasına dayanır — tek bir formül uygulanmaz, her kullanım kendi tabanından hesaplanıp toplanır. Zemin katı dükkân, üst katları konut olan bir binada dükkânlar için "emsale konu alan / 20", konutlar için oda sayısı tabanı işler ve iki sonuç toplanır.
Bu ayrım, aynı toplam alana sahip iki binanın çok farklı sığınak ihtiyacı doğurabileceği anlamına gelir; kullanım dağılımı, toplam metrekareden daha belirleyicidir.
Sanayi tesislerinde vardiya esası
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kapsam | Sığınak yapımı il idare kurulu tarafından gerekli görülen her türlü imalat ve sanayi tesislerinin, idari hizmet bölümleri hariç doğrudan üretim veya fonksiyonla ilgili yapı, bölüm veya üniteleri |
| 🔑 Hesap tabanı | Onaylı yapı ruhsatı eki mimari projesinde belirtilen, bir vardiyada aynı anda çalışacak en fazla personel sayısı |
| Alan | 20 m²'den az olmamak üzere, kişi başına 1 m² esas alınarak ihtiyaca göre belirlenir |
Sanayi tarafında hesap alandan değil personelden türetilir ve ölçüt "bir vardiyada aynı anda çalışacak en fazla personel" olarak yazılmıştır — toplam çalışan sayısı değil. Ayrıca 20 m²'lik bir taban konulmuştur: hesap bunun altında kalsa bile sığınak 20 m²'den küçük olamaz.
Islak hacimler ve donanım
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Tuvalet ve lavabo | Her yüz kişi için erkek ve kadın olmak üzere ayrı ayrı birer tuvalet ve lavabo yeri |
| Küsurat | Kalan küsurat 50 sayısından fazla ise erkek ve kadın için ayrı ayrı birer ilave; küsurat 50'den az ise ilave yapılmaz |
| Mutfak nişi | 100 m² üzeri sığınaklarda, içinde bir lavabo ve bir elektrikli pişirme yeri barındıran en az 2.30 m² alanlı mutfak nişi |
| Donanım | Sığınağın içinde yangın söndürme cihazları ve asgari sağlık ekipmanları bulunan bir ilk yardım dolabı bulundurulur |
Küsurat kuralı bir yuvarlama esası kurar: 250 kişilik bir sığınakta 2 tam yüz için ikişer tuvalet-lavabo, kalan 50 küsurat 50'den fazla olmadığı için ilave doğurmaz. 260 kişide ise küsurat 60 olduğundan birer ilave gerekir.
Tuvalet ve lavabo yerlerinin kişi başına 1 m²'lik alana dâhil olmadığı hatırlanmalıdır; bu hacimler net alana eklenir. Binalarda tuvalet sayısının genel hesabı ise farklı bir maddede ve farklı dilimlerle düzenlenir; karşılaştırma için pasaj ölçüleri ve tuvalet sayısı hesabı okunmalıdır.
Hesaba esas belge
| Durum | Esas alınacak |
|---|---|
| Kural | Kişi sayısının hesaplanmasında yapı ruhsatı eki mimari proje esas alınır |
| 🔑 İstisna | Yatak sayısı onaylı uygulama imar planı ile belirlenen tesislerde kişi sayısı plan kararına göre tespit edilir |
İstisna, plan kararıyla yatak sayısı sabitlenen turizm ve sağlık tesislerini hedefler: orada proje değil plan belirleyicidir. Sığınağa ilişkin bilgilerin mimari ve mekanik tesisat projelerinde gösterilmesi zorunluluğu, hesabın denetlenebilirliğini sağlar. Mimari projenin eklerinin neler olduğu için mimari proje ekleri okunmalıdır.
| Kontrol | Ne bakılmalı |
|---|---|
| Taban | Yapı konut, konaklama, diğer bina, spor tesisi veya sanayi tabanlarından hangisine giriyor |
| Konut | Oda sayısına göre 2, 3 veya 4 kişi alındı mı |
| Konaklama | Yatak sayısı %20 artırıldı mı |
| Diğer | Emsale konu alan 20'ye bölündü mü |
| Eğitim | Atölye ve salon alanları hesaptan çıkarıldı mı |
| Karma | Her kullanım ayrı hesaplanıp toplandı mı |
| Sanayi | Bir vardiyadaki en fazla personel esas alındı mı; 20 m² tabanı sağlanıyor mu |
| Net alan | Tuvalet, duş ve mutfak nişi net alandan hariç tutuldu mu |
| Yükseklik | İç yükseklik net 2.40 metreyi sağlıyor mu |
| Islak hacim | Her 100 kişi için kadın ve erkek ayrı tuvalet-lavabo var mı; küsurat kuralı uygulandı mı |
Hesabın en sık yapılan hatası, net alan kaydının atlanmasıdır: tuvalet, duş ve mutfak nişi kişi başına düşen 1 m²'nin içine sayıldığında sığınak, gerekli kapasitenin altında kalır. İkinci sırada konut hesabında oda sayısı yerine metrekare kullanılması gelir; üçüncü sırada ise eğitim tesislerinde atölye ve salon alanlarının hesaba katılması bulunur.
