Konkordato haberi bir şirketten geldiğinde, karşı taraftaki alacaklının ilk sorduğu şey genellikle yanlış sorudur: "Alacağımı alabilecek miyim?" Doğru soru şudur: "Benim alacağım hangi kategoride?"
Çünkü İcra ve İflas Kanunu konkordatoda alacakları eşit görmez. Rehinli alacak, işçi alacağı, kamu alacağı, komiser izniyle doğan yeni borç ve adi alacak — beşi de farklı rejime tabidir. Mühletin durdurduğu şey ile tasdikin bağladığı şey de aynı değildir.
Bu yazı, konkordatoyu bu ayrımlar üzerinden anlatıyor.
Kim, nereye başvurur
m.285/1: borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu; vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek ya da muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebilir.
🔑 m.285/2: "İflâs talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle, borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir." Konkordato yalnız borçlunun elindeki bir araç değildir.
Görevli ve yetkili mahkeme (m.285/3): iflâsa tabi borçlu için m.154/1-2'de yazılı yerdeki, iflâsa tabi olmayan borçlu için yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesi.
m.285/4: talepte bulunan, Adalet Bakanlığı tarifesindeki konkordato gider avansını yatırmaya mecburdur; HMK m.114 ve 115 kıyasen uygulanır.
⚠ Alacaklı başvurmuşsa özel bir kural işler (m.287): borçlunun m.286'daki belge ve kayıtları mahkemenin vereceği makul süre içinde ve eksiksiz sunması hâlinde geçici mühlet kararı verilir ve bu belgelerin hazırlanma masrafı alacaklı tarafından karşılanır. Belgeler süresinde ve eksiksiz sunulmazsa geçici mühlet verilmez ve alacaklının konkordato talebi de reddedilir.
Mühlet takvimi: 3 + 2, sonra 12 + 6
Geçici mühlet (m.287): "Geçici mühlet üç aydır." Mahkeme bu süre dolmadan, borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine en fazla iki ay daha uzatabilir. 🔑 Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez.
Mahkeme geçici mühlet kararıyla birlikte bir geçici konkordato komiseri görevlendirir; alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser de görevlendirilebilir. Üç komiser hâlinde biri, mahkemenin bulunduğu ilde faaliyet göstermek şartıyla KGK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler arasından seçilir.
⚠ m.287 son fıkra: geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz.
İlan ve itiraz (m.288): geçici mühlet kararı ticaret sicili gazetesinde ve Basın-İlan Kurumunun resmî ilân portalında ilân olunur; tapu müdürlüğüne, ticaret sicili müdürlüğüne, vergi dairesine, gümrük ve posta idarelerine, Türkiye Bankalar Birliğine, Katılım Bankaları Birliğine, ticaret ve sanayi odalarına, borsalara, SPK'ya ve diğer lazım gelen yerlere bildirilir.
🔑 İlanda ayrıca, alacaklıların ilândan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz ederek mühlet verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığını delilleriyle ileri sürebilecekleri ve konkordato talebinin reddini isteyebilecekleri belirtilir. Alacaklı için ilk hareket anı budur.
Kesin mühlet (m.289): mahkeme kararını geçici mühlet içinde verir; borçluyu ve varsa talep eden alacaklıyı duruşmaya davet eder, geçici komiser duruşmadan önce yazılı raporunu sunar ve mahkeme itiraz eden alacaklıların ileri sürdüğü sebepleri de dikkate alır.
Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğu anlaşılırsa borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir. Güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet, komiserin gerekçeli raporu ve talebi üzerine altı aya kadar uzatılabilir; borçlu da talep edebilir, bu hâlde komiserin görüşü alınır. Her iki hâlde de uzatma talebi kesin mühletin sona ermesinden önce yapılır ve karar öncesi varsa alacaklılar kurulunun görüşü alınır.
| Aşama | Süre | Uzatma | Tavan |
|---|---|---|---|
| Geçici mühlet | 3 ay | +2 ay | 5 ay (aşılamaz) |
| Kesin mühlet | 1 yıl | +6 aya kadar | 18 ay |
Alacaklılar kurulu (m.289/4): kesin mühlet kararıyla veya mühlet içinde, yedi alacaklıyı geçmemek, herhangi bir ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak kaydıyla oluşturulabilir. Hukuki nitelik itibarıyla farklı alacaklı sınıfları ve varsa rehinli alacaklılar hakkaniyete uygun şekilde temsil edilir. Kurul her ay en az bir kere toplanır ve hazır bulunanların oy çokluğuyla karar alır.
Mühlet neyi durdurur
m.294/1: mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun'a göre yapılan takipler de dâhil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz, evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.
⚠ İstisna (m.294/2): "206 ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir." Birinci sıradaki alacaklar işçi alacakları ile bu nitelikteki alacaklardır; konkordato bu alacakları durdurmaz.
Faiz (m.294/3): tasdik edilen konkordato projesi aksine hüküm içermediği takdirde, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur.
Takas (m.294/4): m.200 ve 201'e tâbidir; bu maddelerin uygulanmasında geçici mühletin ilânı tarihi esas alınır.
🔑 Müstakbel alacak devri (m.294/6): mühletin verilmesinden önce müstakbel bir alacağın devri sözleşmesi yapılmış ve devredilen alacak mühletin verilmesinden sonra doğmuşsa, bu devir hükümsüzdür. Faktoring ve temlik yapılarında doğrudan sonuç doğuran bir kuraldır.
Para olmayan alacaklar (m.294/7): alacaklı tarafından eşit kıymette para alacağına çevrilerek komisere bildirilir; borçlu, komiserin onayıyla taahhüdün aynen ifasını üstlenmekte serbesttir.
Rehinli alacaklı: takip edebilir, satamaz
m.295/1: mühlet sırasında rehinle temin edilmiş alacaklar nedeniyle rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış takiplere devam edilebilir; ancak bu takip nedeniyle muhafaza tedbirleri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez.
m.295/2 (9/6/2021 tarihli 7327 sayılı Kanun'la eklenmiştir): rehinli malın konkordato projesine göre işletme tarafından kullanılması öngörülmüyorsa, ya da kıymeti düşecek veya muhafazası masraflı olacaksa, m.297/2'deki usule göre satışına izin verilebilir. Satış gelirinden rehinli alacaklıya rehin bedeli kadar ödeme yapılır.
"Konkordatoya başvurdu" gerekçesiyle sözleşme feshedilemez
m.296/1 ticari ilişkinin karşı tarafını doğrudan ilgilendirir:
"Sözleşmenin karşı tarafının konkordato projesinden etkilenip etkilenmediğine bakılmaksızın, borçlunun taraf olduğu ve işletmesinin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerin devamı esastır. Bu sözleşmelerde yer alıp da borçlunun konkordato talebinde bulunmasının sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğine, haklı fesih sebebi sayılacağına yahut borcu muaccel hâle getireceğine ilişkin hükümler, borçlunun konkordato yoluna başvurması durumunda uygulanmaz. Sözleşmede bu yönde bir hüküm bulunmasa dahi sözleşme, borçlunun konkordatoya başvurduğu gerekçesiyle sona erdirilemez."
Sözleşmelere konulan "konkordato hâlinde fesih" kayıtları bu hüküm karşısında işlemez. 7327 sayılı Kanun'la eklenen cümleye göre, geçici ve kesin mühlet süresince devam eden sözleşmeler nedeniyle borçlanılan edimler karşılıklı olarak ifa edilir.
m.296/2: borçlu, konkordatonun amacına ulaşmasını engelleyen aşırı külfetli sürekli borç ilişkilerini, komiserin uygun görüşü ve mahkemenin izniyle herhangi bir zamanda sona erecek şekilde feshedebilir. Ödenecek tazminat konkordato projesine tabi olur. Hizmet sözleşmelerinin feshine ilişkin özel hükümler saklıdır.
Borçlunun elinden çıkan yetkiler
m.297/1: borçlu komiserin nezareti altında işlerine devam edebilir. Mahkeme, bazı işlemlerin ancak komiserin izniyle yapılmasına veya borçlunun yerine komiserin işletmenin faaliyetini devam ettirmesine karar verebilir.
m.297/2 (7327/2021 ile değişik): borçlu, mahkemenin izni dışında mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz ve ivazsız tasarruflarda bulunamaz; taşınmazını, işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden taşınırını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez ve takyit edemez.
🔴 "Aksi hâlde yapılan işlemler hükümsüzdür." Mahkeme bu işlemler hakkında karar vermeden önce komiserin görüşünü almak zorundadır.
Borçlu bu hükme veya komiserin ihtarlarına aykırı davranırsa mahkeme, tasarruf yetkisini kaldırabilir veya m.292 çerçevesinde karar verir (m.297/3).
Çoğunluk: iki alternatif eşik
m.302/4 projenin kabulünü iki alternatife bağlar. Konkordato projesi;
- (a) kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını, veya
- (b) kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini
aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmişse kabul edilmiş sayılır.
İki eşikten birinin sağlanması yeterlidir. (b) seçeneği, az sayıda ama büyük alacaklının desteğiyle projenin geçmesine imkân verir.
Kimler oy kullanır (m.302/5): oylamada sadece konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. Hesaba katılmayanlar: m.206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların alacaklıları ile borçlunun eşi ve çocuğu, ve evlilik bağı ortadan kalkmış olsa dahi eşinin anası, babası ve kardeşi.
Rehinli alacaklar (m.302/6): m.298 uyarınca takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılırlar.
Çekişmeli alacaklar (m.302/7): çekişmeli, geciktirici koşula bağlı veya belirli olmayan vadeye tabi alacakların hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir; ileride verilecek hükümler saklıdır.
⏱ İltihak (m.302/8): konkordato tutanağı kabul ve ret oylarını içerecek şekilde derhâl imzalanır. Toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde gerçekleşen iltihaklar da kabul olunur. Komiser, iltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde gerekçeli raporunu ve belgeleri mahkemeye tevdi eder.
Tasdik şartları
m.305/1, tasdiki beş şarta bağlar:
- (a) Adi konkordatoda teklif edilen tutarın, borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması (malvarlığının terki suretiyle konkordatoda: elde edilen hasılat veya üçüncü kişinin teklif ettiği tutarın, iflâs yoluyla tasfiyede elde edilebilecek bedelden fazla olması),
- (b) Teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması,
- (c) Projenin m.302'deki çoğunlukla kabul edilmiş bulunması,
- (d) m.206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması,
- (e) Tasdikin gerektirdiği yargılama giderleri ile harcın, tasdik kararından önce borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması.
Mahkeme projeyi yetersiz bulursa kendiliğinden veya talep üzerine gerekli düzeltmenin yapılmasını isteyebilir (m.305/2).
Tasdik neyi bağlar — ve neyi bağlamaz
m.308/c/1: konkordato tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir. Projede, tasdik kararının kesinleşmesiyle bağlayıcı hâle geleceği de kararlaştırılabilir; bu takdirde mühletin etkileri, kanundaki istisnalar saklı kalmak kaydıyla o tarihe kadar devam eder.
m.308/c/2: bağlayıcı hâle gelen konkordato, konkordato talebinden önce veya komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan bütün alacaklar için mecburidir.
🔴 m.308/c/3 — bağlanmayanlar. İkinci fıkra hükmü şunlar hakkında uygulanmaz:
- m.206'nın birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar,
- rehinli alacaklıların rehnin kıymetini karşılayan miktardaki alacakları,
- 6183 sayılı Kanun kapsamındaki amme alacakları.
Kamu alacağının konkordatoyla bağlanmaması, borçlu şirketin vergi ve prim yükünün projeyle yeniden yapılandırılamayacağı anlamına gelir. Amme alacağının kendi takip ve tecil rejimi için ödeme emrine itiraz, mal bildirimi ve tecil yazımıza bakınız.
m.308/c/4 — komiser izniyle doğan yeni borçlar (7327/2021 ile değişik): kredi kurumlarınca verilen krediler dâhil, geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçlar adi konkordatoda konkordato şartlarına tabi değildir, temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir ve m.206 kapsamında rehinli alacaklardan hemen sonra, diğer bütün alacaklardan önce ödenir; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda veya sonraki bir iflâsta masa borcu sayılır. Aynı kural, karşı edimin ifasını komiserin izniyle kabul eden borçlunun taraf olduğu sürekli borç ilişkilerindeki karşı edimler için de geçerlidir.
| Alacak türü | Mühlette takip | Tasdikle bağlanır mı |
|---|---|---|
| Adi alacak | Durur | Evet |
| m.206/1 imtiyazlı (işçi) | Haciz yoluyla takip yapılabilir | Hayır |
| Rehinli — rehin değerini karşılayan kısım | Takip sürer, satış yapılamaz | Hayır |
| Rehinli — teminatsız kalan kısım | Durur | Evet (oylamada da bu kısım sayılır) |
| 6183 amme alacağı | Durur | Hayır |
| Komiser izniyle doğan yeni borç | Mühlette dahi takip edilebilir | Hayır (öncelikli ödenir) |
Kefil ve müteselsil borçlu
m.303/1: "Konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklı, borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı bütün haklarını muhafaza eder."
m.303/2: konkordatoya muvafakat eden alacaklı da, kendi haklarını borçtan birlikte sorumlu olanlara ödeme mukabilinde devir teklif etmek ve onlara toplantıların günü ile yerini en az on gün önce haber vermek şartıyla bu hükümden yararlanır.
Yani konkordato asıl borçluyu rahatlatır; kefili ve müteselsil borçluyu kendiliğinden kurtarmaz. Kefaletin şekil ve kapsam kuralları için kefalette şekil, eşin rızası ve on yıllık sınır yazımıza bakınız. Mühlet öncesinde yapılmış şüpheli işlemler bakımından ise tasarrufun iptali davası yazımız ilgilidir.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Alacaklı tarafındaysanız bize şunları gönderirsiniz: alacağın kaynağı ve belgeleri, rehin veya teminat durumu, alacağın niteliği (işçi alacağı, kamu alacağı, adi alacak), geçici mühlet ilan tarihi, sözleşmede konkordato hâline ilişkin hüküm bulunup bulunmadığı, ve kefil veya müteselsil borçlu olup olmadığı. Borçlu tarafındaysanız: m.286'da sayılan belgeler, mevcut takipler, rehin ve teminat yapısı, ve faaliyetin devamı için kritik sözleşmeler.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: alacağın yukarıdaki tabloda hangi satıra düştüğü ve mühlet ile tasdikin bu alacağa etkisi, yedi günlük itiraz süresinin hangi tarihte dolduğu, oylamada oy kullanma hakkınız olup olmadığı ve alacağınızın çoğunluk hesabına hangi tutarla katılacağı, projenin m.305'teki tasdik şartlarını karşılayıp karşılamadığı, ve kefil ile müteselsil borçlulara karşı hakların m.303 çerçevesinde korunması için atılması gereken adımlar.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil alacağın sınıflandırılmasıdır; geçici mühlet ilanına itiraz süresi yedi gündür ve kesin süredir.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Konkordatoda tasdik, mahkemenin m.305'teki şartlar üzerinden yapacağı değerlendirmeye bağlıdır; ayrıca geçici mühlete ilişkin bazı kararlara karşı Kanun kanun yolunu kapatmıştır (m.287 son fıkra).
