Hukuk yargılamasında kanun yoluna başvuru süresi tek cümleyle bellidir:
"İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar. İstinaf yoluna başvuru süresine ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır." (HMK m.345)
"Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir." (m.361/1)
⚠ Sürenin başlangıcı karar tarihi değil, ilamın usulen tebliğidir. Tebligatın usulüne uygunluğu bu nedenle doğrudan süreyi etkiler; usulsüz tebligat ve kapıya yapıştırma yazımıza bakınız.
Asıl tartışma ise hangi kararın kanun yoluna açık olduğu, yani parasal sınırlardır.
Hangi kararlara istinaf edilebilir
m.341/1 (22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunla değiştirilmiştir): ilk derece mahkemelerinin şu kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir:
- (a) Nihai kararlar.
- (b) İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları; karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları; karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine verilen kararlar.
🔑 (b) bendi, geçici hukuki korumalarda kanun yolunun hangi aşamada açıldığını gösterir. İhtiyati tedbirin kendi itiraz ve süre rejimi için ihtiyati tedbirde süreler ve teminat yazımıza bakınız.
m.341/5: ilk derece mahkemelerinin, diğer kanunlarda temyiz edilebileceği veya haklarında Yargıtaya başvurulabileceği belirtilmiş olup da bölge adliye mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işlere ilişkin nihai kararlarına karşı, bölge adliye mahkemelerine başvurulabilir.
🔴 Parasal sınırlar: kanundaki rakam güncel rakam değildir
m.341/2: miktar veya değeri belirli bir tutarı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir. 🔑 Ancak (24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanunla eklenen cümle): "manevi tazminat davalarında verilen kararlara karşı, miktar veya değere bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilir."
m.341/3 — kısmi dava: "Alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda … kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir."
m.341/4 — reddedilen bölüm: alacağın tamamı dava edilmişse, kararda asıl talebin kabul edilmeyen bölümü sınırı geçmeyen taraf istinaf yoluna başvuramaz.
⚠ Üçüncü ve dördüncü fıkralar birlikte okunduğunda, kesinlik sınırının davanın nasıl açıldığına göre farklı hesaplandığı görülür: kısmi davada alacağın tamamı, tam davada reddedilen bölüm esas alınır.
🔴 Ek Madde 1/1 — sınırlar her yıl artar: m.200, m.201, m.341, m.362 ve m.369'daki parasal sınırlar, "her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, önceki yılda uygulanan parasal sınırların … yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanır." Bu şekilde belirlenen sınırların bin Türk lirasını aşmayan kısımları dikkate alınmaz.
🔑 Ek Madde 1/2 (4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla değiştirilmiştir) — hangi tarihteki sınır: "…341 inci, 362 nci ve 369 uncu maddelerdeki parasal sınırların uygulanmasında davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır." (m.200 ve m.201'de ise hukuki işlemin yapıldığı tarih esastır.)
⚠ Bu, uygulamada en çok hataya yol açan noktadır: kanun yolunun açık olup olmadığı kararın verildiği yılın sınırına göre değil, davanın açıldığı tarihteki sınıra göre belirlenir.
Bu nedenle kanun metnindeki rakamları burada tekrarlamıyoruz: uygulanacak tutar, davanın açıldığı yıl için geçerli olan güncellenmiş sınırdır ve dosya bazında hesaplanmalıdır.
| Konu | Kural |
|---|---|
| İstinaf süresi | 2 hafta, ilamın tebliğinden (m.345) |
| Temyiz süresi | 2 hafta, tebliğ tarihinden (m.361/1) |
| İstinafa açık kararlar | Nihai kararlar + belirli tedbir/haciz kararları (m.341/1) |
| Manevi tazminat | Miktara bakılmaksızın istinaf edilebilir (m.341/2) |
| Kısmi davada sınır | Alacağın tamamına göre (m.341/3) |
| Tam davada sınır | Reddedilen bölüme göre (m.341/4) |
| Sınırların güncellenmesi | Her takvim yılı, yeniden değerleme oranında (Ek m.1/1) |
| Hangi yılın sınırı | Davanın açıldığı tarih (Ek m.1/2) |
Dilekçe nereye verilir
🔑 m.343/1: "İstinaf dilekçesi, kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir." Dilekçe hangi mahkemeye verilmişse o mahkemece bölge adliye mahkemesi başvuru defterine kaydolunur ve başvurana ücretsiz bir alındı belgesi verilir.
m.343/2: başka bir mahkemeye verilmiş dilekçe, işlem yapıldıktan sonra kararı veren mahkemeye örnekleriyle gönderilir ve durum derhâl mahkemesine bildirilir.
m.343/4: dosya, kararı veren mahkemece, istinaf dilekçesinde gösterilen daire ile bağlı kalınmaksızın ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilir.
m.342/1-2 — dilekçenin içeriği: başvuru dilekçeyle yapılır ve dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir. Dilekçede; tarafların davadaki sıfatları, ad-soyad, T.C. kimlik numarası ve adresleri, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad-soyad ve adresleri ve maddede sayılan diğer hususlar bulunur.
Süre geçtikten sonra verilen dilekçe
m.346/1: istinaf dilekçesi kanuni süre geçtikten sonra verilir veya kesin olan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme istinaf dilekçesinin reddine karar verir ve ret kararını — m.344'e göre yatırılan giderden karşılanmak suretiyle — kendiliğinden ilgiliye tebliğ eder.
🔑 m.346/2: "Bu ret kararına karşı tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir." Başvurulur ve giderler yatırılırsa dosya bölge adliye mahkemesine gönderilir; ilgili daire ret kararını yerinde görmezse ilk istinaf dilekçesine göre gerekli incelemeyi yapar.
⚠ Yani süre yönünden verilen ret kararı yolun sonu değildir: bu karara karşı da iki haftalık ayrı bir başvuru hakkı vardır.
🔴 Temyize kapalı kararlar
m.362/1, bölge adliye mahkemelerinin temyiz yoluna kapalı kararlarını sayar:
- (a) Miktar veya değeri belirli bir tutarı (bu tutar dâhil) geçmeyen davalara ilişkin kararlar — bu tutar da Ek Madde 1 uyarınca her yıl güncellenir,
- (b) Kira ilişkisinden doğan ve miktar veya değeri itibarıyla temyiz edilebilen alacak davaları ile kira ilişkisinden doğan diğer davalardan üç aylık kira tutarı temyiz sınırının üzerinde olanlar hariç olmak üzere, m.4'te gösterilen davalar ile — Kat Mülkiyeti Kanunundan doğup taşınmazın aynına ilişkin olan davalar hariç — özel kanunlarda sulh hukuk mahkemesinin görevine girdiği belirtilen davalarla ilgili kararlar,
- (c) (2020 değişikliği) Yargı çevresi içindeki ilk derece mahkemelerinin görev ve yetkisi hakkında verilen kararlar ile yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararlar,
- (ç) Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar,
- (d) Soybağına ilişkin sonuçlar doğuran davalar hariç olmak üzere, nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalarla ilgili kararlar,
- (e) İlk derece mahkemesi hâkimlerinin davayı görmeye hukuki veya fiilî engellerinin çıkması hâlinde, davanın başka bir mahkemeye nakline ilişkin kararlar.
🔑 (b) bendindeki üç aylık kira ölçütü dikkat ister: kira ilişkisinden doğan davalarda temyiz yolu, üç aylık kira tutarının temyiz sınırının üzerinde olması hâlinde açılır.
m.361/2: "Davada haklı çıkmış olan taraf da hukuki yararı bulunmak şartıyla temyiz yoluna başvurabilir."
⚠ Bu fıkra, kararın gerekçesi veya bir bölümü aleyhine olan kazanan taraf için önemlidir: kazanmış olmak tek başına temyiz yolunu kapatmaz, ancak hukuki yarar gösterilmelidir.
Delil tespiti gibi geçici korumaların kanun yolu rejimi ayrıdır; delil tespiti: hukuki yarar ve bir haftalık itiraz yazımıza bakınız.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: kararın tam metni ve size tebliğ tarihi, davanın açıldığı tarih ve dava değeri, davanın kısmi mi tam mı açıldığı, talebin kabul edilen ve reddedilen bölümleri, dava kira ilişkisinden doğuyorsa aylık kira tutarı, kararın ilk derece mi bölge adliye mahkemesi kararı olduğu, ve daha önce verilmiş bir istinaf dilekçesinin reddi kararı varsa tebliğ tarihi.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: iki haftalık sürenin tebliğ tarihine göre hesabı, kararın m.341/1 uyarınca istinafa açık olup olmadığı, Ek Madde 1/2 uyarınca davanın açıldığı tarihteki parasal sınırın tespiti ve kesinlik değerlendirmesi, kısmi dava veya tam davaya göre m.341/3 ya da /4'ün uygulanması, manevi tazminat varsa miktara bakılmaksızın istinaf imkânı, temyiz aşamasında m.362'deki kapalı kararlar listesine girilip girilmediği — özellikle kira davalarında üç aylık kira ölçütü, kazanan taraf iseniz m.361/2'deki hukuki yararın ortaya konulması, ve dilekçenin m.342-343 uyarınca hazırlanıp hangi mahkemeye verileceği.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil kesinlik sınırının doğru yıla göre hesaplanmasıdır; sınır, kararın verildiği yılın değil davanın açıldığı tarihin sınırıdır.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Kanun, belirli tutarı geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararların kesin olduğunu açıkça yazmaktadır.
