Elektrik mevzuatı, borç nedeniyle kesme yaptırımına kişiye bağlı istisnalar getirir. Yaşam destek cihazına bağımlı tüketicilerde kesme tamamen yasaklanmış; 65 yaş üstü, engelli ve şehit ailesi/gazi tüketicilerde ise şarta bağlanmıştır. Kaynak, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği (RG 30/5/2018, sayı 30436); koruma 20 Şubat 2021'de genişletilmiş, 14 Ocak 2025'te belge çeşidi artırılmıştır. Bu yazıdaki tarih damgası 9 Eylül 2026'dır.
Kesmenin genel usulü için elektrik kesme saatleri: Pazartesi-Perşembe 08-15 okunmalıdır.
🔴 Yaşam destek cihazına bağımlı tüketici
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kim | Elektrikle çalışan diyaliz destek ünitesi, solunum cihazı ve benzeri mahiyette yaşam destek cihazlarına bağımlı olan ve destekleyici belgelere sahip tüketiciler |
| Kayıt | Dağıtım şirketleri, bu tüketicilerin yazılı başvurusu hâlinde yaşadıkları kullanım yerlerine ait sözleşmeleri kayıt altına alır |
| 🔴 Kesme yasağı | Geçerli sağlık raporunu dağıtım şirketine ibraz eden tüketicilerin, usulüne uygun elektrik tüketimi nedeniyle oluşabilecek borçlarından dolayı elektrikleri kesilmez |
| Taksit | Borcun ödenmesi için taksitlendirme talep edilirse taksitlendirmeyi tedarikçiler yapar; süre azami dört ay |
| Bildirim | Dağıtım şirketi, kesme yapılmaması için tedarikçiye, raporun kendisine ibraz tarihinden itibaren 3 iş günü içinde bilgi vermekle yükümlüdür |
Yasağın sınırı "usulüne uygun elektrik tüketimi" ifadesindedir: koruma, olağan tüketimden doğan borcu kapsar; kaçak veya usulsüz tüketimden doğan yükümlülükleri kapsamaz. Korumanın kayıt şartına bağlanması da dikkat ister: dağıtım şirketinin kullanım yerini kayda alması için tüketicinin yazılı başvurusu gerekir. Cihaza bağımlılık fiilen mevcut olsa bile, başvuru yapılmamış ve rapor ibraz edilmemişse kesme yasağı işlemez.
Borç ortadan kalkmaz — yalnız tahsil yöntemi olarak kesme kullanılamaz ve karşılığında dört aya kadar taksit hakkı doğar.
Raporun süresi ve yenilenmesi
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Ön bildirim | Dağıtım şirketi, sağlık raporunun süresinin sona ereceğini sona erme tarihinden en az 20 gün önce tüketiciye bildirir |
| Yenileme | Tüketici, ibraz ettiği raporun sona erme tarihinden itibaren 30 gün içinde geçerli raporunu dağıtım şirketine bildirmekle yükümlüdür |
| 🔴 Süre dolarsa | Raporunu ibraz etmeyen tüketiciler, 30 günlük süreyi takip eden 3 iş günü içinde dağıtım şirketince tedarikçiye bildirilir ve elektrik mevzuatın düzenlediği hâllerde kesilebilir |
Koruma süreklilik şartına bağlıdır. Yirmi günlük ön bildirim ile otuz günlük yenileme süresi birlikte, tüketiciye toplam elli günlük bir pencere bırakır; bu pencere kaçırılırsa koruma otomatik olarak düşer.
Kesintide öncelikli bilgilendirme
| Kesinti türü | Kural |
|---|---|
| Planlı kesinti | Bu tüketiciler, dağıtım şirketlerince tüketicinin belirlediği iletişim aracıyla ve öncelikle bilgilendirilir |
| Plansız kesinti | Kesintiyle ilgili durum hakkında yine tüketicinin belirlediği iletişim aracıyla bilgilendirilir |
"Öncelikle" ibaresi planlı kesintiye özgüdür: yaşam destek cihazına bağımlı tüketiciye bildirim, genel duyurudan önce yapılır.
Genel tüketiciler bakımından programlı kesinti bildirimi ise farklı bir rejime tabidir: dağıtım şirketi, kesintinin tarihini, başlangıç ve bitiş zamanını en az kırk sekiz saat önce, basın yayın kuruluşları ve internet sitesi aracılığıyla, isteyenlere ayrıca kısa mesaj veya e-posta göndererek duyurmakla yükümlüdür.
🔑 65 yaş üstü, engelli ve gazi tüketicilerde üç dönem şartı
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kim | Kendi adına perakende satış sözleşmesi olan mesken tüketici grubundaki 65 yaş üstü tüketiciler; yüzde 40'ın üzerinde engelli olduğuna dair sağlık kurulu raporunu — 14/1/2025'ten sonra ayrıca engelli kimlik kartını — görevli tedarik şirketine ibraz eden engelli tüketiciler; Şehit Aileleri ve Muharip/Malul Gaziler mesken alt tüketici grubundakiler |
| 🔴 Kesme şartı | Elektrik ancak; tek bir kullanım yerine ait faturaların aralıksız olarak yıl içinde en az üç dönem zamanında ödenmemesi ve tüketicinin kesme yapılacağı hakkında görevli tedarik şirketince bilgilendirildiğinin ispatı hâllerinde kesilebilir |
| Taksit | Taksitlendirme talep edilirse tedarikçilerce yapılır; süre azami dört ay |
Bu grup için kesme yasak değil, geciktirilmiştir: tek bir ödenmemiş fatura yetmez, aralıksız üç dönem aranır. İkinci şart olan bilgilendirme ispatı da şirkete yüklenmiştir.
Üç şart birlikte okunmalıdır. "Tek bir kullanım yerine ait" ifadesi, farklı adreslerdeki gecikmelerin toplanamayacağını gösterir. "Aralıksız" ibaresi, arada ödenmiş bir dönemin sayacı sıfırladığı anlamına gelir. "Yıl içerisinde" kaydı ise dönemleri takvim yılına bağlar. Koruma ayrıca mesken tüketici grubuyla ve kendi adına sözleşmesi olan kişilerle sınırlıdır; başkası adına düzenlenmiş bir abonelikte grup ayrıcalığı işlemez.
14/1/2025 değişikliği ispat imkânını genişletti: engellilik artık yalnız sağlık kurulu raporuyla değil, engelli kimlik kartıyla da belgelenebiliyor. Bu, rapor temini gereken bürokratik adımı ortadan kaldırıyor.
Tüketici hizmetleri merkezi ve çağrı merkezi
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kuruluş | Dağıtım şirketleri ile görevli tedarik şirketleri, arıza bildirimi, kaçak ve usulsüz kullanım ihbarları, ödeme bildirimlerine itirazlar ve şikâyetler için yeterli donanım ve personele sahip tüketici hizmetleri merkezleri kurar |
| 🔑 Çağrı merkezi | Bu merkezlerin bünyesinde tüketicilere 24 saat kesintisiz hizmet verecek çağrı merkezi kurulur; hizmet kalitesi standartları Kurul kararıyla belirlenir |
| Hizmet alımı | Şirketler çağrı hizmetlerini birbirlerinden veya aynı kaynaktan satın alabilir; bu hizmet alımı süre sınırlamasına tabi değildir |
| İnternet | Şirketlerin internet sitelerinde kolayca görülebilecek ve erişilebilecek şekilde "İtiraz veya Şikâyet Başvurusu" erişimine yer verilmesi zorunludur |
Başvuru ve şikâyet: on beş iş günü
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kanal | Arıza bildirimleri, kaçak ve usulsüz kullanım ihbarları, şikâyetler ve bilgi edinme başvuruları yazılı, telefonla veya internet aracılığıyla yapılabilir |
| 🔴 Süre | Kaydedilen başvurular 15 iş günü içinde sonuçlandırılır ve öngörülen işlem, başvuru sahibinin talebine uygun olarak yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bildirilir |
| Kuruma başvuru | Öngörülen işlem konusunda anlaşmazlık varsa, başvuru sahibi Kuruma ancak işlemin ilgili mevzuata aykırılık teşkil ettiği iddiasıyla başvurabilir; Kurum gerekli görürse inceleme yapar veya yaptırır |
| 🔑 Gizlilik | Kaçak ve usulsüz kullanım ihbarı yapan kişilerin kimlikleri gizli tutulur |
| Raporlama | Tüm başvuru, ihbar ve şikâyetler kayıt altına alınarak, Kurumca istenilen zamanda ve formatta raporlanır |
Kuruma başvurunun kapsamı dardır: EPDK bir uyuşmazlık merci değildir, yalnız mevzuata aykırılık iddiasını inceler. Tutar uyuşmazlığı için genel tüketici yolları işler.
İhbarcı kimliğinin gizli tutulması da uygulamada önemli bir güvencedir; kaçak ve usulsüz kullanım ihbarları çoğu kez komşuluk ilişkisi içinden geldiği için bu hüküm ihbar mekanizmasını işler kılar. Kaçak tahakkukunun nasıl hesaplandığı için kaçak elektrikte hesap: günlük saat ve gün tavanı okunmalıdır.
Bilgilendirme hakları
| Hak | Kural |
|---|---|
| Tüketim belgesi | Dağıtım şirketi, tüketicinin talebi hâlinde ve her takvim yılında iki defadan fazla olmamak üzere, geçmiş 24 aya yönelik tüketimi kWh cinsinden gösteren belgeyi ücretsiz sunar |
| Programlı kesinti | Kesintinin tarih, başlangıç ve sona erme zamanı en az kırk sekiz saat önce duyurulur |
| Tüketici portalı | Tüketiciler EPİAŞ tarafından oluşturulan portalda; açık adres, tüketici grubu, profil uygulaması, sözleşme gücü, aktif/reaktif endeks değerleri, sayaç çarpanı ve okuma tarihi, geçmişe dönük düzeltme bilgisi, tedarikçi unvanı ve seçme hakkını kullanıp kullanmadığı bilgisine ulaşabilir |
| Tazminat | Tüketici hakları ve zararların tazmininde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuat uygulanır |
| Saklama | Tedarikçi, perakende satış sözleşmesine ilişkin bilgi ve belgeleri sözleşmenin sonlanmasını izleyen 10 yıl, ikili anlaşmaya ilişkin olanları 3 yıl saklar |
Geçmişe dönük düzeltme bilgisinin portalda görülebilmesi özellikle önemlidir: sayaç hatası veya fatura düzeltmesi yapılmışsa bu, tüketicinin doğrudan erişebileceği bir kayıttır.
Zararların tazmininde 6502'ye yapılan atıf da yolu belirler: elektrik mevzuatı ayrı bir tazminat rejimi kurmaz, genel tüketici hukukuna gönderme yapar. Uyuşmazlığın taşınacağı merci için tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi okunmalıdır.
| Kontrol | Ne bakılmalı |
|---|---|
| Kayıt | Yaşam destek cihazı için yazılı başvuru yapılıp kullanım yeri kayda alındı mı |
| Rapor | Geçerli sağlık raporu dağıtım şirketine ibraz edildi mi; süresi doluyor mu |
| Yenileme | Sona erme tarihinden itibaren 30 günlük yenileme süresi kaçırıldı mı |
| Bildirim | Dağıtım şirketi tedarikçiye 3 iş günü içinde bilgi verdi mi |
| Üç dönem | 65 yaş üstü/engelli/gazi grubunda aralıksız üç dönem ödenmeme gerçekleşti mi |
| İspat | Kesme öncesi bilgilendirmenin yapıldığı şirketçe ispatlanabiliyor mu |
| Belge | Engellilik sağlık kurulu raporu veya engelli kimlik kartı ile belgelendi mi |
| Taksit | Dört aya kadar taksitlendirme talep edildi mi |
| Şikâyet | Başvuru 15 iş günü içinde sonuçlandırıldı mı |
Korumanın mimarisi kademelidir: yaşam destek cihazında mutlak kesme yasağı, yaş ve engellilik gruplarında şarta bağlı kesme, herkes için ise usule bağlı genel rejim. Üç kademede de ortak nokta, korumanın belgeye ve bildirime dayanmasıdır — rapor ibraz edilmemişse, yenilenmemişse veya şirket bilgilendirmeyi ispatlayamıyorsa kademe değişir. Bu nedenle hak sahibi tüketicinin tek yapması gereken, belgeyi zamanında ve dağıtım şirketine (engellilikte görevli tedarik şirketine) ulaştırdığını kayıt altına almaktır.
