21/5/2026 tarihli ve 7582 sayılı Kanun'un 10'uncu maddesiyle Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen Geçici Madde 19, yeni bir varlık barışı penceresi açtı. Düzenlemenin iki yüzü var: yurt dışındaki para, altın, döviz ve sermaye piyasası araçlarının Türkiye'ye getirilmesi ile Türkiye'de bulunan ancak kanunî defterlerde yer almayan varlıkların kayda alınması.
Öne çıkan ayrıntı, önceki uygulamalardan farklı olarak oranın sabit olmamasıdır: kural oran %5 iken, varlığın belirli araçlarda belirli süre tutulacağının taahhüt edilmesi hâlinde oran kademeli olarak sıfıra kadar iniyor. Aşağıdaki çerçeve 6 Eylül 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel 5520 sayılı Kanun metninden doğrulanmıştır.
İki ayrı kanal, tek son tarih
Yurt dışı varlıklar (Geçici m.19/1). "Vergiye gönüllü uyumu artırmak amacıyla, gerçek veya tüzel kişilerce, yurt dışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları 31/7/2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilir." Kapsamda taşınmaz yoktur; madde yalnız finansal varlıkları ve altını sayar.
Bildirim tek başına yetmez. m.19/2 bir transfer şartı koyar: bildirilen varlıkların, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren iki ay içinde Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda adlarına açılan hesaplara transfer edilmesi veya yurt dışından fiziki olarak getirilenlerin bu hesaplara yatırılması gerekir. Fiziki olarak getirilen varlıkların yurda getirildiği, Gümrük İdaresine yapılacak beyana ilişkin belgelerle tevsik olunur; Gümrük İdaresi bu beyanları, alındığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Gelir İdaresi Başkanlığına bildirir.
Yurt içi kayıt dışı varlıklar (m.19/3). Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sahip olunan ve Türkiye'de bulunan ancak kanunî defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları da 31/7/2027 tarihine kadar bildirilir. Burada şart farklıdır: bildirilen varlıkların bildirim tarihi itibarıyla banka veya aracı kurumlara yatırılmak suretiyle tevsik edilmesi zorunludur — iki aylık bir pencere yoktur.
Oran: %5 kural, taahhütle sıfıra kadar
m.19/6 mekanizmayı kurar. Banka ve aracı kurumlar, kendilerine bildirilen varlıklara ilişkin olarak bildirim sahibinden varlıkların değeri üzerinden %5 oranında peşin olarak vergi tahsil eder ve bunu bildirimi izleyen ayın on beşinci günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla beyan edip öder.
Aynı fıkra, oranı bir taahhüde bağlayarak kademelendirir. Bildirilen varlığın vadeli hesaplarda, 4749 sayılı Kanun kapsamında ihraç edilen devlet iç borçlanma senetleri ile kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında tutulacağının taahhüt edilmesi hâlinde oran şöyledir:
| Taahhüt edilen asgari süre | Vergi oranı |
|---|---|
| En az beş yıl | %0 |
| En az dört yıl | %1 |
| En az üç yıl | %2 |
| En az iki yıl | %3 |
| En az bir yıl | %4 |
| Taahhüt yok (kural oran) | %5 |
Takvim de fiyatın bir parçasıdır. Aynı fıkra, 1/1/2027 tarihinden 31/7/2027 tarihine kadar (bu tarih dâhil) yapılacak bildirimlerde bu oranlara yarım puan artırım yapılacağını; 31/7/2027 tarihinin yetkiyle uzatılması hâlinde bu tarihten sonraki bildirimlerde ilave yarım puan ile toplamda bir puan artırımlı uygulanacağını düzenler. Yani 2026 içinde yapılan bir bildirim, 2027'de yapılan aynı bildirimden yarım puan ucuzdur. Fıkranın son cümlesi bir kolaylık getirir: bu kapsamda verilecek taahhütnamelerden damga vergisi alınmaz.
Ödenen verginin niteliği m.19/7'de belirlenmiştir ve serttir: "Bu madde kapsamında ödenen vergi, hiçbir suretle gider yazılamaz ve başka bir vergiden mahsup edilemez." Aynı fıkra, bildirime konu edilen varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararların da gelir veya kurumlar vergisi uygulamasında gider ya da indirim olarak kabul edilmeyeceğini söyler.
Kayıt, özel fon hesabı ve iki yıllık bekleme
m.19/4, defter tutan mükellefler için muhasebe rejimini kurar. Bildirilen varlıklar, Vergi Usul Kanunu uyarınca defter tutan mükelleflerce bildirim tarihi itibarıyla kanunî defterlere kaydedilir. Bilanço esasına göre defter tutanlar, kaydettikleri kıymetler için pasifte özel fon hesabı açar.
Bu fon hesabının üç kuralı vardır: bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemez; sermayeye ilave dışında başka bir amaçla kullanılamaz; işletmenin tasfiye edilmesi hâlinde vergilendirilmez. Serbest meslek kazanç defteri ile işletme hesabı esasına göre defter tutanlar ise söz konusu kıymetleri defterlerinde ayrıca gösterir.
Aynı fıkranın son cümlesi çıkış kapısını tanımlar: bu varlıklar dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaz ve bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmesi koşuluyla, vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilir.
m.19/5 bir sadeleştirme yapar: gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar, yurt dışı varlıklarını iki aylık sürede Türkiye'ye getirmeleri veya yurt içindeki varlıklarını bildirim tarihi itibarıyla banka ya da aracı kurumlara yatırmak suretiyle tevsik etmeleri hâlinde, dördüncü fıkradaki şartlar aranmaksızın madde hükümlerinden yararlanır.
Bildirimden önce cevaplanması gereken dört soru
Madde tek bir başvuru gibi görünse de, sonucu birbirinden bağımsız dört karara bağlıdır.
Varlık nerede? Yurt dışındaysa m.19/1-2 kanalı işler ve bildirimden sonra iki aylık bir transfer yükümlülüğü doğar. Türkiye'deyse ve kanunî defterlerde görünmüyorsa m.19/3 kanalı işler; orada iki aylık pencere yoktur, tevsik bildirim tarihi itibarıyla yapılır. İki kanalın son tarihi aynıdır (31/7/2027), ancak ara adımları farklıdır.
Bildiren kim? Defter tutan bir mükellef bakımından m.19/4'ün muhasebe rejimi devreye girer: kayıt, bilanço esasında pasifte özel fon hesabı ve iki yıllık bekleme. Gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişilerde ise m.19/5 uyarınca bu şartlar aranmaz; yükümlülük, varlığı süresinde getirmek veya yatırmakla sınırlıdır.
Taahhüt verilecek mi? Oranı belirleyen tek değişken budur. Taahhüt verilmezse %5; verilirse süreye göre %4'ten %0'a iner. Ancak taahhüt bir yükümlülüktür: m.19/9, "taahhütlere uyulmaması" hâlini korumanın kaybedildiği sebepler arasında sayar. Erken bozulan bir beş yıllık taahhüt, yalnız oran farkını değil, m.19/8'deki inceleme korumasını da riske atar. Taahhüt süresi seçilirken varlığın gerçekten o süre boyunca sayılan araçlarda tutulup tutulamayacağı değerlendirilmelidir.
Ne zaman bildirilecek? m.19/6, 1/1/2027'den itibaren yapılan bildirimlerde oranlara yarım puan ekler; süre uzatılırsa uzatma sonrasındaki bildirimlerde toplam bir puan artırım uygulanır. Aynı varlık için 2026 içinde yapılan bildirim, 2027'de yapılana göre daha ucuzdur. Buna karşılık bildirim, vergi incelemesi başlamadan önce yapılmalıdır; sonrasında yapılan bildirim m.19/8 korumasını sağlamaz. Bu iki baskı aynı yöne işaret eder: karar geciktikçe hem fiyat artar hem koruma zayıflar.
Asıl karşılık: inceleme ve tarhiyat koruması
Düzenlemenin asıl değeri m.19/8'dedir: "Bildirilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz." Aynı fıkra hemen bir sınır koyar: "Şu kadar ki, diğer mevzuat uyarınca alınması gereken tedbirler bu düzenlemeden etkilenmez." Yani koruma vergi hukukuna özgüdür; suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi başta olmak üzere diğer mevzuattan doğan yükümlülükler ve tedbirler yerinde kalır.
Fıkra, devam eden incelemeler bakımından üç ayrı sonuç tanımlar:
- Diğer nedenlerle başlayan vergi incelemeleri ile takdir komisyonu kararları sonucu bulunan matrah farkının bildirilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığı tespit edilir ve bildirilen varlık tutarı bu matrah farkına eşit ya da fazla ise, matrah farkına ilişkin tarhiyat yapılmaz.
- Matrah farkının bildirilen varlıklar nedeniyle ortaya çıktığı tespit edilmekle birlikte fark, varlık tutarından büyükse, yalnızca aradaki fark üzerinden tarhiyat yapılır.
- Matrah farkı bildirime konu varlıklar dışındaki nedenlerle tespit edilmişse, bildirilen tutarlar bu farktan mahsup edilmeksizin tarhiyat yapılır.
Korumanın kaybedildiği hâller
m.19/9, m.19/8'deki korumanın hangi hâllerde işlemeyeceğini sayar: yurt dışı varlıkların bildirimden itibaren iki ay içinde Türkiye'ye getirilmemesi veya banka/aracı kurum hesabına transfer edilmemesi; yurt içi varlıkların üçüncü fıkradaki sürede banka ya da aracı kurumlara yatırılmaması; bildirilen tutarlara ilişkin tarh edilen vergilerin süresinde ödenmemesi; taahhütlere uyulmaması; ve maddedeki diğer şartların yerine getirilmemesi.
Bu hâllerde ayrıca "zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur."
Bir zamanlama kuralı daha vardır ve kritiktir: vergi incelemesine başlanılan veya takdir komisyonuna sevk edilen tarihten sonra yapılan bildirim dolayısıyla, o inceleme veya takdir komisyonu kararları sonucunda yapılacak tarhiyatlar için m.19/8 hükmü uygulanmaz. Koruma, inceleme başlamadan önce harekete geçenler içindir. İnceleme başladıktan sonra elde kalan yollar farklıdır: izaha davet, pişmanlık ve vergi cezasında indirim ile fiilin niteliğine göre VUK 359 ve etkin pişmanlık çerçeveleri devreye girer.
Son iki fıkra usulîdir. m.19/10: "Bildirim süresi sona erdikten sonra bildirimlere ilişkin düzeltme yapılamaz." m.19/11: Cumhurbaşkanı 31/7/2027 tarihini, bitim tarihinden itibaren her defasında altı ayı geçmeyen süreler hâlinde bir yıla kadar uzatmaya; Hazine ve Maliye Bakanlığı ise varlıkların Türkiye'ye getirilmesi, bildirimi ve işletmeye dâhil edilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Son tarih | 31/7/2027 (CB bir yıla kadar uzatabilir) | m.19/1, m.19/11 |
| Kapsam | Para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları | m.19/1, m.19/3 |
| Yurt dışı varlıkta transfer | Bildirimden itibaren iki ay | m.19/2 |
| Yurt içi varlıkta tevsik | Bildirim tarihi itibarıyla banka/aracı kuruma yatırma | m.19/3 |
| Kural oran | %5, peşin, banka/aracı kurumca tahsil | m.19/6 |
| Taahhütle oran | Beş yıl %0 · dört yıl %1 · üç yıl %2 · iki yıl %3 · bir yıl %4 | m.19/6 |
| 2027'deki bildirim | Oranlara yarım puan ilave | m.19/6 |
| Özel fon hesabı | İki yıl çekilemez; sermayeye ilave dışında kullanılamaz | m.19/4 |
| Ödenen vergi | Gider yazılamaz, mahsup edilemez | m.19/7 |
| Koruma | Bildirilen tutarlara vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmaz | m.19/8 |
| Korumanın sınırı | Diğer mevzuattaki tedbirler etkilenmez; inceleme sonrası bildirim korunmaz | m.19/8, m.19/9 |
| Düzeltme | Bildirim süresi sonrası düzeltme yapılamaz | m.19/10 |
Sonuç
2026 varlık barışı, bir "af" değil, fiyatı taahhüde bağlanmış bir kayda alma mekanizmasıdır. Kural oran %5'tir; ancak varlığın vadeli hesapta, devlet iç borçlanma senedi veya kira sertifikasında ya da girişim sermayesi yatırım fonunda beş yıl tutulacağı taahhüt edilirse oran sıfıra iner. Karar verirken bakılacak üç tarih vardır: bildirimin 2026 içinde mi 2027'de mi yapılacağı (yarım puanlık fark), yurt dışı varlıklarda bildirimden sonraki iki aylık transfer penceresi ve bilanço esasında özel fon hesabındaki iki yıllık bekleme. Korumanın sınırı ise açıkça yazılmıştır: vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmaz, ama diğer mevzuat uyarınca alınması gereken tedbirler etkilenmez ve inceleme başladıktan sonra yapılan bildirim bu korumayı sağlamaz. Yurt dışından yapılacak transferin kambiyo ayağı için kambiyo mevzuatı ve idari cezalar yazımıza bakılabilir.
