İmar planında park olarak ayrılmış bir alan boş bırakılmak zorunda değildir; ancak üzerinde yapılabilecekler sayılıdır ve hemen hepsi belediye encümeni kararına bağlıdır. Bu liste 2019, 2022 ve iki kez 2025'te genişletildi: bugün 2.500 metrekareyi aşan bir parkta kamuya ait sağlık tesisi, 5.000 metrekareyi aşanda helikopter iniş yeri gündeme gelebiliyor. Bu yazıdaki tarih damgası 9 Eylül 2026'dır.
Büyüklüğe göre kademeli liste
Park alanlarında yapılabilecekler, parkın yüzölçümüne göre kademelenir. Aşağıdaki tablo, maddenin bugünkü hâlini büyüklük eşiklerine göre özetler.
| Park büyüklüğü | Yapılabilecekler |
|---|---|
| Tüm parklar | Açık havuz/süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalet, pergola, kameriye |
| 1.000 m² ve üzeri | Ahşap veya hafif yapı malzemelerinden yapılmak, kat adedi 1'i, yüksekliği 4.50 metreyi ve açık alanlar dâhil taban alanları toplamda %3'ü, her birinin alanı 15 m²'yi geçmemek kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi; oyun alanlarına en az 10 metre mesafede ve etrafı çit ve benzeri ile kapatılmak koşuluyla parkın ihtiyacı için gerekli asgari ölçülerdeki trafo; parkın işlevini bozmayacak şekilde beton veya betonarme temel içermeyen spor aletleri |
| 2.500 m² ile 5.000 m² arası | Taban alanı 125 m², yapı inşaat alanı 250 m², kat adedi iki, bina yüksekliği 7.50 metreyi aşmamak ve tek binada olmak kaydıyla, gerektiğinde entegre ambulans istasyonu da içerebilen kamuya ait sağlık tesisi |
| 5.000 m² ve üzeri | Taban alanı 250 m², yapı inşaat alanı 500 m², kat adedi iki, yükseklik 7.50 metre, tek bina kaydıyla kamuya ait sağlık tesisi; beton veya betonarme temel içermeyen yürüyüş ve koşu parkuru; helikopter iniş yeri |
| 10.000 m² üzeri | Açık alanlar dâhil taban alanları, 1.000 m² kademesindekiler de dâhil toplamda %3'ü geçmemek üzere muvakkat yapı ölçülerini aşmayan mescit |
Kapalı otopark ise büyüklükten bağımsız bir kalemdir ve dört şarta bağlanmıştır: tabii veya tesviye edilmiş toprak zemin altında kalmak, ağaçlandırma için TSE standartlarında öngörülen yeterli derinlikte toprak örtüsünün sağlanması, giriş çıkışının parkın giriş çıkışından ayrı olması ve parkın ihtiyacı için Otopark Yönetmeliği ekindeki en az otopark miktarları tablosundaki benzer kullanımlar dikkate alınarak belirlenecek miktarı aşmaması. Bu tablonun nasıl okunduğu için kaç otopark gerekir: hesabın tabanı okunmalıdır.
Bir kalemin yeri değişti: 112 acil ambulans istasyonu
31 Aralık 2022 tarihli değişiklik, ambulans istasyonunu bir kademeden alıp başka bir kademeye taşıdı. Bu, eski kaynaklarda hâlâ yanlış eşikle anlatılan bir ayrıntıdır.
| Dönem | 112 acil ambulans istasyonunun yeri |
|---|---|
| 3/7/2017 – 30/12/2022 | 10.000 m² üzerindeki parklarda, mescitle birlikte sayılıydı |
| 31/12/2022'den sonra | İbare 10.000 m² kademesinden yürürlükten kaldırıldı; ambulans istasyonu, taban alanı ve muvakkat yapı ölçüsü şartlarıyla daha küçük parkların kademesine taşındı |
| 13/8/2025'ten sonra | Kademeler yeniden yazıldı: 2.500–5.000 m² ve 5.000 m² ve üzeri parklarda, gerektiğinde entegre ambulans istasyonu içerebilen kamuya ait sağlık tesisi |
Helikopter iniş yeri: yedi şart
5.000 metrekareyi aşan parklarda helikopter iniş yeri yapılabilmesi, afet ve acil durum ihtiyacına bağlanmış ve teknik olarak ayrıntılandırılmıştır.
| Şart | İçerik |
|---|---|
| Amaç | Afet ve acil durum hâllerinde oluşabilecek ihtiyaca cevap vermek üzere |
| İşaretleme | Zeminde yerleri işaretlenmek |
| Bilgilendirme | Krokisini içerir tabela görülebilir bir yere konulmak |
| Altyapı | Tabii veya tesviye edilmiş zemin altında kanalizasyon, mekanik ve elektrik tesisat ile haberleşme altyapısına ait ana hat |
| Yangın | İtfaiye birimince gerekli görülen sayıda hidrant |
| Erişim | Ulaşım yoluna bağlantı sağlanmış olması |
| Konum | Yer seviyesinde ve ışıklandırmalı |
🔑 30 günlük çifte görüş mekanizması
13 Ağustos 2025 değişikliğinin en kritik parçası, bu tesislerin projelendirilmesinden önce işleyen görüş sürecidir. İki ayrı sessizlik kuralı, birbirinin tersi sonuç doğurur.
| Aşama | Merci | 30 gün içinde bildirim yoksa |
|---|---|---|
| İhtiyaç tespiti | İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ve İl Sağlık Müdürlüğü | İhtiyaç olmadığı kabul edilir |
| Proje uygunluğu | Görüş alınan kurumların yanı sıra, helikopter iniş yeri özelinde Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü | Uygun görüş verilmiş sayılır |
Ayrım şöyle işler: ilk aşamada sessizlik tesisin gerekmediği anlamına gelir; ihtiyaç bildirilirse park projeleri buna uygun hazırlanır ve ikinci aşamada sessizlik bu kez onay sayılır. Yani idarenin cevapsızlığı sürecin iki noktasında da projeyi kilitlemez.
11 Mart 2025: parkta erişilebilirlik katmanı
Yılın ilk değişikliği, park alanlarına ilişkin bende erişilebilirlik yükümlülükleri ekledi.
| Yükümlülük | İçerik |
|---|---|
| Tuvaletler | Park alanlarındaki genel tuvaletlerden en az bir kadın ve bir erkek tuvaletinin TSE erişilebilirlik standartlarına uygun tasarlanması ve inşa edilmesi |
| Dolaşım | Yürüyüş yolları ile peyzaj ögelerinin aynı standartlara uygun olması |
| 🔑 Çocuk oyun alanı | 2500 m² ve üzeri her bir park alanının en az %4'ünün, engelli çocukların da kullanımına imkân sağlayacak şekilde tüm çocukların birlikte kullanabileceği engelsiz/erişilebilir çocuk oyun alanı olarak tasarlanması |
| Malzeme | Bu kısımlardaki zemin kaplamaları, çocuk oyun ekipmanları ve peyzaj ögelerinin erişilebilirlik mevzuatına ve standartlarına uygun olması |
%4'lük oran, parkın kendi alanı üzerinden hesaplanan zorunlu bir paydır ve 2.500 metrekare eşiğini aşan her park için ayrı ayrı aranır. Erişilebilirlik yükümlülüğünün ruhsat tarafındaki karşılığı için erişilebilirlik ve ruhsat engeli okunmalıdır.
Komşu kullanımlar: rekreasyon, spor alanı ve stadyum
Park dışındaki yeşil ve sosyal alan türlerinde oranlar farklıdır; karıştırılmamalıdır.
| Alan türü | Yapılabilecekler ve oran |
|---|---|
| Piknik ve eğlence (rekreasyon) alanları | Bodrum katlar dâhil yapı inşaat alanı toplamda %5'i, her biri için muvakkat yapı ölçülerini aşmayan çok amaçlı salon, mescit, lokanta, kahvehane, çay bahçesi, büfe; açık otopark ile şartlı kapalı otopark; toplam kullanım alanı rekreasyon alanının %5'ini geçmemek üzere güreş, tenis, yüzme, mini golf, otokros, gokart ve benzeri spor alanları ile çocuk oyun parkları; tuvalet, çeşme, pergola, kameriye, mangal, piknik masası; alanın işlevini bozmayacak şekilde beton veya betonarme temel içermeyen spor aletleri ile yürüyüş ve koşu parkuru |
| Spor ve oyun alanları | Açık veya zemin altında kapalı otoparklar; kat irtifakı ve kat mülkiyetine konu edilmeksizin ve ticari ünitelerin toplam alanı spor tesisi alanının %20'sini geçmemek koşuluyla seyirci ve sporcuların ihtiyacına yönelik büfe, lokanta, pastane, çayhane ve spor faaliyetlerine ilişkin ticari üniteler |
| Stadyum | Spora ve sporculara ilişkin tesislerin yanı sıra, kat irtifakı ve kat mülkiyetine konu edilmeksizin mescit, açık ve kapalı otopark ile spor tesisi alanının %20'sini geçmemek koşuluyla idari ve sosyal birimler |
İkinci ve üçüncü satırdaki "kat irtifakı ve kat mülkiyetine konu edilmeksizin" kaydı belirleyicidir: bu alanlardaki ticari üniteler bağımsız bölüm hâline getirilip satılamaz.
Toplanma alanı olan parklarda idarenin sorumluluğu
12 Mayıs 2023 tarihli değişiklik maddeye ayrı bir fıkra ekledi ve afet toplanma alanlarını doğrudan işaret etti: ilgili mevzuatı uyarınca toplanma alanı olarak belirlenmiş olan park, bahçe ve meydanlarda, maddede belirtilen yapılaşma koşulları içinde kalmak kaydıyla gerekli tuvalet, lavabo ve mescit yapılmasında idareler yetkili ve sorumludur.
İfade "yetkili" ile yetinmez, "sorumludur" der. Toplanma alanı olarak belirlenmiş bir parkta bu birimlerin bulunmaması, idarenin takdirine bırakılmış bir eksiklik değildir.
Sosyal mekân zorunluluğu: hangi yapıda ne aranır
Maddenin son bentlerinden biri, park ve yeşil alanları da kapsayan geniş bir sosyal mekân listesi kurar. Zorunluluk yapı türüne göre değişir.
| Yapı veya alan türü | Ayrılması gereken mekânlar |
|---|---|
| Alışveriş merkezi ve benzeri ticari kullanımlı binalar; iş hanı, büro, yönetim binası gibi umumi ve resmî binalar; fabrika ve benzeri sanayi tesisleri; düğün salonu, lokanta, gazino, sinema, tiyatro, müze, kütüphane, kongre merkezi, yurt binaları, spor tesisleri; eğitim yapıları; hastane ve benzeri sağlık tesisleri; havaalanı, liman, terminal, tren garı, metro istasyonu; akaryakıt istasyonları; oteller ve benzeri turizm tesisleri | Mescit, bebek emzirme yeri, çocuk bakım ve oyun alanı |
| Yetmiş beşten fazla bağımsız bölümü bulunan konut parselleri | Mescit ve çocuk oyun alanı |
| Millî park, tabiat parkı, bölge parkı, mesire alanı, piknik alanı, açık spor alanları | Mescit, bebek emzirme yeri ve kullanıcı sayısına göre umumi tuvalet |
Üç satırın ortak bir tamamlayıcısı vardır: bu mekânların tamamlayıcısı olan abdest alma mekânları ile diğer gerekli mekânların, kolay ve erişilebilir bir yerde bu mekânlarla birlikte yer alması zorunludur.
İkinci satır konut geliştiricileri için doğrudan bir eşiktir: 75 bağımsız bölüm aşıldığında mescit ve çocuk oyun alanı projede yer almak zorundadır. Bu eşik, aynı maddenin 2025'te eklenen gündüz bakımevi ve aile sağlığı merkezi yükümlülüklerinden ayrıdır ve onlardan daha düşüktür; üç eşik birlikte değerlendirilmelidir.
Devam eden projelerin muafiyeti
13 Ağustos 2025 değişikliği, yeni zorunlulukların devam eden işleri vurmaması için geçici maddeye bir fıkra ekledi. Buna göre; fıkranın yürürlüğünden önce yapı ruhsatı başvurusunda bulunulmuş yapılar, 6306 sayılı Kanun kapsamında noter onaylı inşaat sözleşmesi düzenlenmiş yapılar ve kamu kurum ve kuruluşlarınca yapım işlerine yönelik ihale kararı veya ihale tarihi alınmış yapılar için aynı maddenin ilgili alt bentlerindeki zorunluluklar aranmaz. Aynı üç ölçütün 2025 ve 2026'daki diğer geçiş hükümlerinde de kullanıldığı, konut projelerine getirilen sosyal donatı yükümlülükleriyle birlikte yatak nişi, piyes ve kapı ölçüleri: 2025 katmanı yazısında ele alınmıştır.
| Kontrol | Ne bakılmalı |
|---|---|
| Büyüklük | Park hangi eşikte: 1.000, 2.500, 5.000 veya 10.000 m² |
| Karar | Yapılacak iş encümen kararına bağlandı mı |
| Oran | Taban alanları toplamı %3'ü aşıyor mu |
| Görüş | İl AFAD ve İl Sağlık Müdürlüğü görüşü istendi mi; 30 gün doldu mu |
| Havacılık | Helikopter iniş yeri için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne sunuldu mu |
| Erişilebilirlik | 2.500 m² üstü parkta %4'lük engelsiz oyun alanı ayrıldı mı |
| Sosyal mekân | Parkta mescit, bebek emzirme yeri ve umumi tuvalet öngörüldü mü |
