LPG'de 2026: depolama erişimi ve dağıtıcı satış yasağı

LPG piyasası, Türkiye'de enerji yatırımının en sıkı düzenlenen alt dallarından biridir ve 20/7/2025 tarihli ve 7555 sayılı Kanun ile iki noktasından değiştirilmiştir: dağıtıcılar arasındaki toptan satış yasaklanmış ve depolama tesislerine üçüncü taraf erişimi bir yükümlülük hâline getirilmiştir. Değişikliklerden biri 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Aşağıdaki çerçeve 7 Eylül 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel 13/3/2005 tarihli ve 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu metninden doğrulanmıştır.

Lisans kapısı: taahhüt kabul edilmez

3 üncü madde, hangi faaliyetlerin lisansa tabi olduğunu sayar: LPG'nin dağıtımı, taşınması ve otogaz bayilik faaliyeti (tüplü LPG bayiliği hariç), depolanması, LPG tüpünün imalâtı, dolumu, muayenesi, tamiri ve bakımı ile bu amaçla tesis kurulması ve işletilmesi.

Sıralama bakımından kritik olan kural ikinci fıkradadır. Piyasa faaliyetinde bulunacak gerçek veya tüzel kişiler, tesisin kuruluşuna ve işletilmesine yönelik gerekli ruhsat, izin ve belgelerin tamamlanmasını müteakip Kuruma lisans başvurusunda bulunur. Ardından tek cümlelik bir yasak gelir:

"Lisans vermede, faaliyetin icrası için gereken fizikî varlıkların temini açısından taahhüt üzerinden işlem yapılamaz."

Yani "yatırımı yapacağız" taahhüdü lisans başvurusuna dayanak olmaz; fiziki varlıklar önce tamamlanır. Buna karşılık idareye bir süre bağlanmıştır: lisans talepleri en geç altmış gün içinde karara bağlanır ve ilgiliye tebliğ edilir; reddedilen taleplerin gerekçesi bildirilir.

Lisans, üzerinde kayıtlı faaliyeti yapmak üzere hak sahibi kılınan kişi adına verilir; belgede faaliyet niteliğinin yanı sıra tesisin türü ve coğrafi konumu, teknoloji ve miktarlar yer alır. Lisansta değişiklik gerektirecek faaliyetler, "Kurumca onaylanıp lisansa işlenmedikçe yapılamaz." Lisans kapsamındaki faaliyetlerde bulunacak özel hukuk tüzel kişileri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabidir.

Ortaklık yapısına iki ayrı tarama

Lisans kapısında, doğrudan pay sahipliğini etkileyen iki elek vardır ve ikisi de sonradan eklenmiştir.

Vadesi geçmiş kamu borcu. 29/4/2021 tarihli ve 7318 sayılı Kanun'la eklenen fıkraya göre, dağıtıcı ve bayilik lisansları ile Kurumca belirlenen diğer lisans türlerinde lisans başvurusu, lisans tadili veya lisans süresi uzatılması taleplerinin yerine getirilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile vergi dairelerine 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borç bulunmaması şarttır. Bu bilgiler Kurumca Gelir İdaresi Başkanlığı ve SGK'dan temin edilir.

Kaçakçılık mahkûmiyeti ve pay sahipliği yasağı. 6/1/2022 tarihli ve 7350 sayılı Kanun'la eklenen fıkra daha ağırdır:

"21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa aykırı fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı olanlara lisans verilmez. Lisans sahibinin tüzel kişi olması durumunda söz konusu tüzel kişilikte suçun işlendiği tarih itibarıyla yüzde ondan fazla paya sahip ortaklar ile görevden ayrılmış olan veya hâlen görevde bulunan yönetim kurulu başkan ve üyelerine, temsil ve ilzama yetkili olanlara lisans verilmez ve bu kişiler lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan pay sahibi olamaz."

Bir LPG şirketini devralacak yatırımcı için bunun anlamı açıktır: durum tespiti yalnız şirketin sicilini değil, suç tarihindeki %10 üzeri ortakları ile yönetim kurulu üyelerinin kişisel sicilini de kapsamalıdır. Yasak yalnız lisansı değil, pay sahipliğini de etkilemektedir.

2025 paketi: depolamaya erişim ve satış yasağı

7555 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesiyle 5 inci maddeye yapılan müdahale üç parçalıdır.

Dağıtıcılar arası satış yasağı. Değişik onuncu fıkra tek cümledir: "Dağıtıcılar, herhangi bir dağıtıcıdan toptan LPG ticareti kapsamında LPG satın alabilirler ancak bu LPG'yi başka bir dağıtıcıya satamazlar." Alım serbest, zincirleme yeniden satış kapalıdır. Kanunun sonundaki yürürlük tablosuna göre bu fıkra 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Depolamaya erişim yükümlülüğü. Eklenen fıkra, boş kapasitesi olan depolama lisansı sahiplerine bir kabul yükümlülüğü getirir: "Depolama tesislerinde boş kapasite bulunan depolama lisansı sahipleri, depolama taleplerini, lisans sahibinin tesisine, depoladığı LPG'ye yönelik olarak bozucu veya risk artırıcı olumsuz etkileri olmaması koşuluyla karşılamakla yükümlüdür."

Yükümlülüğün iki sınırı vardır — kapasitenin fiilen boş olması ve talebin tesise ya da depolanan ürüne bozucu veya risk artırıcı etkisinin bulunmaması. İlke, usul ve esaslar Kurumca çıkarılacak yönetmeliğe bırakılmıştır.

Tarife onayı. Üçüncü fıkra fiyat tarafını düzenler: depolama faaliyetlerine ilişkin tarifeler lisans sahiplerince hazırlanır ve Kurul onayını müteakip uygulanır; Kurul, tarife onay istemlerini "müracaat tarihini takip eden otuz gün içerisinde karara bağlar." Fıkra ayrıca bir geçiş tarihi içerir: bu kapsamda depolama lisansı sahiplerince hazırlanacak ilk tarife teklifleri en geç 1/12/2025 tarihine kadar Kuruma sunulur.

Yaptırım da aynı paketle gelmiştir. 17 nci maddeye eklenen (f) bendine göre, 5 inci maddenin onuncu fıkrasına aykırı davrandığı tespit edilen dağıtıcılara 16 ncı madde kapsamında idari para cezası uygulanır; "aynı hükme aykırılığın lisans sahibi tarafından iki yıl içinde tekrar edilmesi hâlinde dağıtıcı lisansı iptal edilir."

Depolama tesisi yatırımı yapan veya böyle bir tesise erişim arayan taraf için bu üç fıkra birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo şudur: kapasite boşsa erişim talebi kural olarak karşılanacak, bedel serbestçe belirlenmeyecek, tarife Kurul onayına tabi olacaktır.

Otogaz bayiliği: tek elden satış ve mesafe

7 nci madde, otogaz bayiliğini bir tek elden satış sözleşmesine bağlar: "Otogaz bayileri, dağıtıcılar ile yapacakları tek elden satış sözleşmesine göre bayilik faaliyetlerini yürütürler."

Bayiin yükümlülükleri altı bentte sayılmıştır: tek bir dağıtıcı ile sözleşme yapmak ve istasyonunda sadece sözleşmeli olduğu dağıtım şirketince ikmal edilen LPG'yi satmak; gerekli ruhsat, izin ve belgeleri almak; istasyonda LPG ile çalışan araçlara otogaz ikmali yapmak; istasyonda LPG tüpü dolumu ve satışı yapmamak ve tüp dolumuna yarayan hiçbir alet, makine ve teçhizatı istasyon dâhilinde bulundurmamak; anlaşma yaptığı dağıtıcının tescilli markası ve amblemini görülebilecek bir yere koymak; ve istasyonda sorumlu müdür çalıştırmak.

Yer seçimi de serbest değildir. Otogaz istasyonları ve depolama tanklarının, dispenserlerinin, pompa ve aksamlarının, idarî binalarının; metro hatlarına, okullara, camilere, hastanelere, çocuk parklarına ve kamu kullanımının yoğun olduğu tesislere, doğal gaz reglaj ve depolama tankları ile baz istasyonları gibi yanıcı-parlayıcı özellik arz eden tesislere ve akaryakıt dispenserlerine olan mesafelerinin teknik düzenlemelere uygun olması ve "kendi mülkiyeti veya kullanma hakkına sahip olduğu alan içinde sağlanması zorunludur."

İstasyon sahasında kurulabilecek yan tesisler de sınırlıdır: teknik düzenlemelere uygun idarî büro, araç yıkama ve yağlama tesisleri ile müşterilerin acil ihtiyaçları için kurulan küçük market dışında lokanta, ticari ve sosyal amaçlı tesisler kurulması, "kamu can ve mal güvenliği açısından konulmuş kriterleri ihlâl edemez."

Tüplü LPG tarafında ise farklı bir yapı vardır. 8 inci maddeye göre tüplü LPG bayileri lisansa tâbi değildir; buna karşılık tüp üzerinde sıkı bir dolaşım kısıtı getirilmiştir: "Boş olanlar da dahil olmak üzere LPG tüpleri; imalat fabrikaları, dağıtıcılar ve tüplü LPG bayileri dışında, şahsi ihtiyaç haricinde hiçbir kişi veya kurum tarafından bulundurulamaz, takas ve satışa konu edilemez." Bayiler, bayii oldukları dağıtıcının tescilli marka ve amblemini taşıyan tüpleri bulundurmak zorundadır; ayrıca "bayii oldukları dağıtıcının çoğunluk hissesine sahip olduğu diğer dağıtıcıların tüplerini de sözleşme yapmak kaydıyla" bulundurup satabilir.

Lisans kapsamındaki faaliyetler için sigorta yaptırılması zorunludur; Cumhurbaşkanı kararıyla muaf tutulacak faaliyetler belirlenebilir. LPG dolum tesisleri ile otogaz istasyonlarında sorumlu müdür bulundurulması zorunludur ve piyasada görev yapacak sorumlu müdürler, tanker şoförleri, dolum ve dağıtım personeli ile test ve muayene elemanları TMMOB'a bağlı ilgili meslek odası tarafından eğitime tabi tutulur.

Ceza mimarisi: ciro oranı ile taban ve tavan arasında

16 ncı madde (14/2/2019 tarihli ve 7164 sayılı Kanun'la değişik) Türk mevzuatında sık görülmeyen bir yapı kurar: ceza, cironun binde kaçı olduğu üzerinden hesaplanır, ancak maddede yazılı bir taban ve tavan arasında kalır.

Örneğin (a) bendinde — lisansa tabi faaliyetlerin lisans alınmaksızın yapılması hâlinde — ceza, "fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde on dördü" oranındadır; ancak maddedeki taban ve tavanın dışına çıkamaz. (b) bendinde oran binde on iki, (c) ve (ç) bentlerinde binde on bir ve binde on, kalan aykırılıklar için ise binde sekizdir.

🔴 Maddede yazılı Türk lirası tutarlar taban rakamlardır ve uygulanan tutarlar değildir. Kanunun sonunda yer alan tabloya göre, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 26/12/2024 tarihli ve 32764 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tebliği ile 16 ncı maddedeki para cezası miktarları 1/1/2025 tarihinden itibaren şu bandlarda uygulanır:

Aradaki fark yaklaşık dokuz katıdır. Kanun metnindeki rakamı esas alan bir risk hesabı bu nedenle gerçek maruziyeti ciddi biçimde eksik gösterir; uygulanacak tutar her yıl EPDK tebliği ile ilan edilir ve cari yılın tebliğinden doğrulanmalıdır.

İki ek yaptırım daha vardır. 17 nci maddenin (e) bendi uyarınca, Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257 nci maddesi kapsamında istenilen teminatı vermeyenlerin ilgili piyasa faaliyeti teminat verilinceye kadar durdurulur ve bu süre içinde "söz konusu tesis veya faaliyet için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." Mühürlemeye rağmen faaliyetlerini sürdürenler hakkında ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 203 üncü maddesi hükümleri uygulanır.

Sonuç

LPG piyasasında 2025–2026 tablosu dört başlıkta özetlenebilir. Giriş: lisans, fiziki varlıklar tamamlanmadan verilmez ve taahhüt kabul edilmez; başvuru en geç altmış günde karara bağlanır. Ortaklık: SGK ve vergi borcu ile 5607 sayılı Kanun kapsamındaki kesinleşmiş mahkûmiyet, yalnız lisansı değil pay sahipliğini de engeller; tarama suç tarihindeki %10 üzeri ortakları kapsar. Yapı: 7555 sayılı Kanun ile dağıtıcıların satın aldıkları LPG'yi başka bir dağıtıcıya satması yasaklanmış (yürürlük 1/1/2026), boş kapasiteli depolama tesislerine erişim yükümlülüğü getirilmiş ve depolama tarifeleri Kurul onayına bağlanmıştır. Yaptırım: cezalar ciro oranı ile taban-tavan arasında hesaplanır ve uygulanan bandlar, madde metnindeki rakamların yaklaşık dokuz katıdır.

Akaryakıt tarafındaki lisans eşikleri için petrol piyasası lisansı yazımıza, üretim ve arama aşamasındaki hak rejimi için Türk Petrol Kanunu yazımıza, tek elden satış sözleşmelerinin rekabet hukuku boyutu için bireysel muafiyet ve grup muafiyeti yazımıza bakılabilir.

Bu çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; uygulanacak idari para cezası tutarları ilgili yılın EPDK tebliğinden, depolamaya erişim ve tarife usulleri ise yürürlükteki yönetmelikten doğrulanmalıdır.