Denetimli serbestlik tedbiriyle infaz, açık kurumda bulunan ve koşullu salıverilmesine az süre kalan hükümlüler için tanınmış bir usuldür. 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla bu usule yeni bir eşik getirilmiştir:
"(Ek cümle: 4/6/2025-7550/13 md.) Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir." (5275 m.105/A/1)
🔑 Eşik iki katmanlıdır: oransal bir alt sınır (kalan sürenin onda biri) ve buna ek bir mutlak taban (beş gün). İkisi birlikte uygulanır.
Denetimli serbestlik: temel koşullar
5275 m.105/A/1 (14/4/2020-7242/46 md. değişik): hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla;
- açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan,
- koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan,
- iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde,
cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.
m.105/A/2: açık kuruma ayrılma şartları oluştuğu hâlde iradesi dışındaki bir nedenle ayrılamayan veya bu nedenle kapalı kuruma geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler de, diğer şartları taşımaları hâlinde bu usulden yararlanabilir.
🔑 m.105/A/3 — uzatılmış süreler:
- (a) Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullu salıverilmesine iki yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler,
- (b) Maruz kaldıkları ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan hükümlüler
diğer şartları da taşımaları hâlinde yararlanabilir. Bu hâller, Adlî Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirilir.
⚠ m.105/A/4 (6545/2014 değişik): adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle cezası hapse çevrilen hükümlüler bu infaz usulünden yararlanamaz.
🔴 Geçici Madde 6: bir yıl, üç yıl olarak uygulanır
5275 Geçici Madde 6/1 (7242/2020 değişik): "30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından", maddede sayılan katalog hariç olmak üzere, m.105/A/1'deki "bir yıl"lık süre, "üç yıl" olarak uygulanır.
Katalog dışında bırakılan suçlar arasında; kasten öldürme (TCK m.81, 82, 83), üstsoya-altsoya-eşe-kardeşe veya kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı kasten yaralama ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87/2-d), işkence (m.94, 95), eziyet (m.96), cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (m.102-105), özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (m.132-138), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (m.188), TCK'nın İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümündeki suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar sayılmıştır.
Geçici Madde 6/2: aynı tarih sınırı ve daha dar bir katalog dışında; (a) sıfır-altı yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler bakımından m.105/A/3'teki "iki yıl" süresi "dört yıl" olarak uygulanır; (b) ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen altmış beş yaşını bitirmiş hükümlülerin süreleri azami süre sınırına bakılmaksızın denetimli serbestlikle infaz edilebilir.
Geçici Madde 6/3: birinci ve ikinci fıkra hükümleri, iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı kurumlarda bulunan hükümlüler hakkında da uygulanır.
🔑 Geçici Madde 6/4 — çocuklukta geçen süre: 30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlarda, koşullu salıverilme süresinin hesabında hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirdiği bir gün üç gün; on sekiz yaşını dolduruncaya kadar geçirdiği bir gün iki gün olarak dikkate alınır.
Koşullu salıverilme oranları
5275 m.107/1: koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir.
m.107/2 — kural:
| Ceza | Kurumda geçirilecek süre |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 30 yıl |
| Müebbet hapis | 24 yıl |
| Diğer süreli hapis cezaları | Cezanın yarısı |
🔴 (Ek cümleler: 14/4/2020-7242/48 md.) Aşağıdaki suçlardan mahkûm olanlar cezalarının üçte ikisini çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanır:
- (a) Kasten öldürme (TCK m.81, 82, 83) — süreli hapse mahkûm olanlar,
- (b) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87/2-d),
- (c) İşkence (m.94, 95) ve eziyet (m.96),
- (d) Cinsel saldırı (m.102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (m.104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç) ve cinsel taciz (m.105),
- (e) Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan (m.102-105) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,
- (f) Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (m.132-138),
- (g) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (m.188) suçundan mahkûm olan çocuklar,
- (h) Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (m.326-339).
Aynı fıkraya göre; suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olan çocuklar ve 2937 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında oran üçte iki olarak uygulanır.
Birden fazla ceza: üst sınırlar
m.107/3 kurumda geçirilecek süreye tavan koyar:
- (a) Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet: 36 yıl,
- (b) Birden fazla müebbet: 30 yıl,
- (c) Bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapis: en fazla 36 yıl,
- (d) Bir müebbet ile süreli hapis: en fazla 30 yıl,
- (e) Birden fazla süreli hapis: en fazla 28 yıl.
🔑 m.107/4 — örgüt suçları: örgüt kurmak, yönetmek ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan mahkûmiyette; ağırlaştırılmış müebbette 36 yıl, müebbette 30 yıl, süreli hapiste cezanın üçte ikisi aranır. (Ek cümle: 7242/2020) "Koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından ise tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır." Bu hâlde üst sınırlar da yükselir (birden fazla ağırlaştırılmış müebbette 40, birden fazla müebbette 34 yıl).
5275 m.108/1 — tekerrür: tekerrür hâlinde işlenen suçtan mahkûmiyette; ağırlaştırılmış müebbetin 39 yılı, müebbetin 33 yılı, (Ek: 7242/2020) birden fazla süreli hapiste en fazla 32 yılı, süreli hapsin üçte ikisi kurumda çekilir.
Karar, geri alma ve sonuç
m.107/11 (7242/2020 değişik): koşullu salıverilme hakkında kurum idaresince hazırlanan gerekçeli rapor, infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimliğine verilir. İnfaz hâkimi raporu uygun bulursa dosya üzerinden karar verir; uygun bulmazsa gerekçesini kararında gösterir. Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir.
m.107/10: infaz hâkimi, hükümlünün kişiliğini ve topluma uyumdaki başarısını göz önünde bulundurarak denetim süresinin yükümlülük belirlenmeden geçirilmesine karar verebileceği gibi, uygulanan tedbir veya yükümlülükleri denetim süresi içinde kaldırabilir.
🔴 m.107/12 — geri alma: koşullu salıverilen hükümlünün denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi veya yükümlülüklere infaz hâkiminin uyarısına rağmen uymamakta ısrar etmesi hâlinde karar geri alınır.
m.107/13 — geri almanın sonucu:
- (a) Sonraki suçu işlediği tarihten başlamak ve hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla, sonraki her bir suç için verilen hapis cezasının iki katı süre,
- (b) Yükümlülüklere aykırılıkta, uymama tarihi ile hak ederek salıverilme tarihi arasındaki süreyi geçmemek koşuluyla, ihlalin niteliğine göre takdir edilecek bir süre
kurumda aynen çektirilir. ⚠ "Koşullu salıverilme kararının geri alınmasından sonra aynı hükmün infazı ile ilgili bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez."
m.107/14: denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır.
Soruşturma ve kovuşturma aşamasındaki özgürlüğü kısıtlayan tedbirler ile bunların süreleri ayrı bir rejimdir — gözaltı, tutuklama ve adli kontrol; haksız uygulanan tedbirlerde tazminat için koruma tedbiri tazminatı yazımıza bakınız.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: kesinleşmiş mahkûmiyet kararı ve hükmedilen suç ile maddesi, suçun işlendiği tarih (30/3/2020 eşiği bakımından belirleyicidir), müddetname (infaz hesabı), hükümlünün doğum tarihi, açık veya kapalı kurumda bulunma durumu ve açık kuruma ayrılma tarihi, iyi hâl değerlendirme raporları, tekerrür veya birden fazla mahkûmiyet varsa tüm ilamlar, sağlık veya yaş temelli bir talep varsa Adlî Tıp Kurumu onaylı rapor, ve varsa infaz hâkimliği kararı ve tebliğ tarihi.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: hükmün m.107/2'deki hangi orana (yarı veya üçte iki) tabi olduğu ve katalog bentlerinden birine girip girmediği, birden fazla mahkûmiyet varsa m.107/3'teki üst sınırların uygulanması, örgüt suçu veya tekerrür varsa m.107/4 ve m.108 rejiminin sonucu, denetimli serbestlik bakımından m.105/A/1'deki bir yıllık sürenin mi yoksa Geçici Madde 6/1 uyarınca üç yıllık sürenin mi geçerli olduğu ve suçun 30/3/2020 öncesinde işlenip işlenmediği, 7550 sayılı Kanunla eklenen "onda bir ve en az beş gün" şartının karşılanıp karşılanmadığı, Geçici Madde 6/4 uyarınca çocuklukta kurumda geçen sürenin çarpanla değerlendirilmesi, ve olumsuz karar hâlinde m.107/11 uyarınca itiraz yolunun kurgulanması.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil suçun işlendiği tarihin ve tabi olunan oranın tespitidir; 30/3/2020 eşiği ile katalog bendi, hesabın tamamını değiştirir.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Koşullu salıverilme, kanundaki sürelerin dolmasının yanında iyi hâl değerlendirmesine ve infaz hâkiminin kararına bağlıdır.
