Özel hayata ve kişisel verilere karşı suçlarda ilk bakılacak soru, dosyanın şikâyetle mi yürüyeceğidir. Kanun bunu tek cümlede ve üç istisnayla düzenler:
"Kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme hariç, bu bölümde yer alan suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır." (TCK m.139)
🔑 Yani m.135, m.136 ve m.138 re'sen soruşturulur; m.132, m.133 ve m.134 ise şikâyete bağlıdır.
| Suç | Ceza | Şikâyet |
|---|---|---|
| Haberleşmenin gizliliğini ihlal (m.132/1) | 1 – 3 yıl; kayıtla işlenirse bir kat artırım | Aranır |
| Haberleşme içeriğini ifşa (m.132/2) | 2 – 5 yıl | Aranır |
| Kendi haberleşmesini alenen ifşa (m.132/3) | 1 – 3 yıl | Aranır |
| Konuşmayı dinleme/kaydetme (m.133/1) | 2 – 5 yıl | Aranır |
| Katıldığı söyleşiyi kaydetme (m.133/2) | 6 ay – 2 yıl hapis veya adlî para | Aranır |
| Kayıtları ifşa (m.133/3) | 2 – 5 yıl + 4.000 güne kadar adlî para | Aranır |
| Özel hayatın gizliliğini ihlal (m.134/1) | 1 – 3 yıl; görüntü/ses kaydıyla bir kat artırım | Aranır |
| Görüntü veya sesleri ifşa (m.134/2) | 2 – 5 yıl | Aranır |
| Kişisel verileri kaydetme (m.135) | 1 – 3 yıl | Aranmaz |
| Verme, yayma, ele geçirme (m.136) | 2 – 4 yıl | Aranmaz |
| Verileri yok etmeme (m.138) | 1 – 2 yıl | Aranmaz |
Haberleşmenin gizliliği: üç ayrı fıkra
TCK m.132/1: kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis; "Bu gizlilik ihlali haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse, verilecek ceza bir kat artırılır."
m.132/2: kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis.
🔴 m.132/3 — kendi yazışmasını ifşa: "Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." (Ek cümle: 2/7/2012-6352/79 md.) "İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı cezaya hükmolunur."
⚠ Üçüncü fıkra uygulamada en çok şaşırtan hükümdür: kendi yazışmanızı paylaşmak, karşı tarafın rızası yoksa ve alenen yapılırsa suç oluşturabilir. m.132/4 ise mülgadır (6352/2012).
Konuşmaların dinlenmesi ve kaydı
TCK m.133/1: kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları, taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya bunları bir ses alma cihazıyla kaydeden kişi: iki yıldan beş yıla kadar hapis.
🔑 m.133/2 — konuşmaya katılan kişi: "Katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi, diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır."
⚠ Ayrım nettir: konuşmaya taraf olmayanın kaydı m.133/1 (2–5 yıl), taraf olanın kaydı m.133/2 (6 ay–2 yıl) kapsamındadır.
m.133/3 (Değişik: 6352/2012): aleni olmayan konuşmaların kaydedilmesiyle elde edilen verileri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adlî para cezası; basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı ceza.
Özel hayatın gizliliği
TCK m.134/1: kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis; "Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi hâlinde, verilecek ceza bir kat artırılır."
m.134/2 (Değişik: 6352/2012): kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis; basın ve yayın yoluyla yayımlanmasında da aynı ceza.
İnternet ortamındaki içerik bakımından ayrıca idari ve yargısal yollar işleyebilir; 5651 sayılı Kanunun güncel durumu için erişimin engellenmesi: m.9'un iptali ve kalan yollar yazımıza bakınız.
Kişisel veriler: kaydetme, verme, yok etmeme
TCK m.135/1: hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis.
🔴 m.135/2 — nitelikli veri: kişisel verinin, kişilerin "siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına" ilişkin olması durumunda ceza yarı oranında artırılır.
m.136/1: kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi: iki yıldan dört yıla kadar hapis.
🔑 m.136/2 (Ek: 17/10/2019-7188/17 md.): suçun konusunun "Ceza Muhakemesi Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler" olması durumunda ceza bir kat artırılır.
m.138/1 — yok etmeme: "Kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara görevlerini yerine getirmediklerinde bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir." m.138/2 (Ek: 21/2/2014-6526/5 md.): suçun konusu CMK hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veri ise ceza bir kat artırılır.
⚠ m.138, veri saklama sürelerini aşan kurum ve şirketler bakımından ceza sorumluluğu doğurur; idari yaptırım rejimi ise ayrıca işler. Veri sorumlusunun idari yükümlülükleri ve cezaları için KVKK: aydınlatma, VERBİS, başvuru ve cezalar ile KVKK'da yurt dışına veri aktarımı yazımıza bakınız.
Nitelikli hâller ve tüzel kişiler
🔴 TCK m.137/1: yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların;
- (a) Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle,
- (b) Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle
işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
⚠ (b) bendi özellikle sağlık, bankacılık, telekomünikasyon ve bilişim çalışanları bakımından önemlidir: mesleğin sağladığı erişim kolaylığı, cezayı artıran bir unsurdur.
TCK m.140: bu maddelerdeki suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
Bilişim sistemine girme ve sistemdeki verilere yönelik ayrı suç tipleri için banka kartı ve bilişim suçları yazımıza bakabilirsiniz.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: iddiaya konu kayıt, görüntü, ses veya yazışmanın kendisi ve elde edilme biçimi, kaydı yapan kişinin konuşmaya taraf olup olmadığı, ortamın aleni olup olmadığına ilişkin veriler, ifşa iddiasında paylaşımın yapıldığı mecra ve aleniyet durumu, verinin m.135/2'de sayılan nitelikli veri olup olmadığı, failin kamu görevlisi veya belirli bir meslek mensubu olup olmadığı, veri saklama iddiasında kanuni saklama süreleri ve imha politikası belgeleri, şikâyet dilekçesi ve tarihi ile fiili öğrenme tarihi, ve varsa iddianame.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: fiilin m.132, m.133, m.134, m.135, m.136 veya m.138'den hangisine girdiği ve buna bağlı olarak m.139 uyarınca şikâyetin gerekip gerekmediği, kaydın taraf olan (m.133/2) mı taraf olmayan (m.133/1) tarafından yapıldığı, ifşa unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediği ve basın-yayın yoluyla yayım hâlinin sonucu, kendi yazışmasını paylaşan taraf bakımından m.132/3'ün uygulanabilirliği, verinin m.135/2'deki nitelikli veri kategorisine girip girmediği, m.136/2 uyarınca CMK m.236/5-6 kapsamındaki beyan ve görüntülerin söz konusu olup olmadığı, m.137'deki iki nitelikli hâlin bulunup bulunmadığı, veri saklamada m.138'deki yükümlülüğün kime ait olduğu, ve m.140 uyarınca tüzel kişi bakımından güvenlik tedbiri riski.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil kaydın kim tarafından ve hangi ortamda alındığının tespitidir; bu tespit hem maddeyi hem ceza bandını hem de şikâyet şartını belirler.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Kanun, bu suçların çoğunda hukuka aykırılık unsurunu aramakta ve delil değerlendirmesini mahkemeye bırakmaktadır.
