Türkçede "deport" tek kelime; Karadağ mevzuatında ise birbirinden ayrı üç işlem vardır ve hangisiyle karşı karşıya olduğunuz, elinizdeki süreyi de yapabileceklerinizi de değiştirir:
- rješenje o povratku — dönüş kararı,
- protjerivanje — mahkemenin ceza ya da kabahat davasında verdiği sınır dışı tedbiri,
- udaljenje — polisin kişiyi fiilen ülke dışına çıkarması (eski metinde prinudno udaljenje, zorla uzaklaştırma).
Aşağıdaki çerçeve Zakon o strancima'ya (Sl. list CG 12/2018, 3/2019, 86/2022, 77/2024 ve 3/2026) ve dönüş bölümünü (m.104-138) baştan yazan Sl. list CG 154/2026 değişikliğine dayanır; değişiklik 27 Ekim 2026'dan beri yürürlükte. Karar zaten tebliğ edildiyse, süreler gün hesabıyla işlediği için ilk yapılacak iş belgenin türünü ve tebliğ tarihini tespit etmektir.
Dönüş kararı: 10 gün, en çok 30 gün
Karadağ'da hukuka aykırı bulunan yabancıya polis dönüş kararı verir (m.108). Karar, gönüllü çıkış için kararın icra edilebilir olduğu günden itibaren on günlük süre belirler; kanun aksini öngörmedikçe süre budur. Polis, talep üzerine ya da kendiliğinden, aile, sosyal, sağlık ve diğer kişisel koşulları dikkate alarak bu süreyi 30 güne kadar belirleyebilir (m.108, m.111).
Süre dolmadan yapılan talep üzerine polis süreyi, çıkışı engelleyen koşullar sürdükçe kararla uzatabilir. Kanun başlıca hâlleri sayar: seyahat belgesinin zamanında alınamaması, yetkili hekimin doğruladığı sağlık durumu, aile üyesinin ölümü ya da ağır hastalığı, doğal ya da başka afet, Karadağ'daki resmî bir usulde bulunma zorunluluğu, küçüğün ders yılını bitirmesi, ailenin birlikte çıkma ihtiyacı ve uzun kalışta kurulan aile ve sosyal bağlar (m.111). Kaçma riskine karşı polis düzenli bildirim, teminat, pasaport teslimi ya da belirli adreste kalma yükümlülüğü koyabilir.
Dönüş kararına karşı tebliğden itibaren beş gün içinde Bakanlığa itiraz edilir; Bakanlık sekiz günde karar verir, ardından sekiz gün içinde idari dava açılabilir. İtiraz ve dava için idari harç ya da mahkeme harcı ödenmez (m.108).
Oturum hâlâ meseleyi bitirebilir. Bakanlık, hukuka aykırı bulunan yabancıya her zaman insani, vicdani ya da başka haklı sebeplerle geçici oturum izni verebilir; bu durumda dönüş kararı verilmez, verilmişse kaldırılır ya da izin süresince askıya alınır. Oturum başvurusu kesinleşmemişse polis dönüş kararını o karara kadar erteleyebilir (m.108).
Giriş yasağı da bu kararın içindedir. Gönüllü çıkış süresi verilmemişse ya da yabancı bu süre içinde çıkmamışsa yasak zorunludur; diğer hâllerde konabilir. 27 Ekim 2026'dan beri süreyi kanun belirler (m.112, m.113):
- bir yıl: kararda gönüllü çıkış süresi verilmişse;
- iki yıl: sahte belge kullanımı ya da belgeyi yok etme, son üç yılda hukuka aykırı kalış kabahatinden kesinleşmiş ceza ya da yabancılar, sınır ve kamu düzeni kabahatlerinden tekrarlanan cezalar varsa;
- üç yıl: yanlış bilgi verme, işbirliğinden ya da biyometrik veriden kaçınma, yasak sürerken giriş, karara uymayacağını açıkça söyleme ya da kararlardan daha önce kaçma varsa;
- beş yıl ve üzeri: kalış kamu düzenine ya da iç veya ulusal güvenliğe tehlikeyse.
Eski aralık kalktı: yasağın istisnaları
Eski kanundaki "90 günden 5 yıla" aralığı ve "insani sebep kanıtlanırsa yasak konmaz" kuralı 27 Ekim 2026'da kalktı. Yeni metinde iki istisna var: insan ticareti usulünde yetkililerle işbirliği nedeniyle geçici oturum verilen kişiye, dönüş yükümlülüğüne uymamış ya da tehlike oluşturmuyorsa yasak konmaz; yasaklı kişiye de insani sebepler, Karadağ'ın uluslararası yükümlülükleri, aile birleşimi ya da özellikle haklı başka sebeplerle istisnaen geçici oturum izni verilebilir (m.112).
Yeni bir sonuç daha var: yasak sürerken ülkeye giren ya da gönüllü çıkış süresinde çıkmayan yabancının vize ve geçici oturum başvuruları, uzaklaştırmadan itibaren üç yıl boyunca reddedilir; aile birleşimi için geçici oturum bunun dışındadır (m.112).
Dönüş kararının hiç verilmediği hâller
Mahkeme ceza ya da şiddet unsurlu kabahat davasında sınır dışı tedbiri verdiyse, yabancının girişi sınırda reddedildiyse, sınırı hukuka aykırı geçerken yakalanıp geri kabul anlaşmasıyla iade edildiyse ya da özel bir kanun öyle öngörüyorsa dönüş kararı verilmez (m.108). Kalış kamu düzenine ya da güvenliğe tehlikeyse, oturum başvurusu açıkça dayanaksız ya da sahte diye reddedildiyse ya da kaçma riski varsa karar verilir, ama gönüllü çıkış süresi tanınmaz.
Bu iyi haber değildir: uzatılabilecek bir gönüllü çıkış penceresi hiç doğmamıştır ve giriş yasağı zorunlu hâle gelir.
| İşlem | Kim çıkarır | Süre | Ne istenebilir |
|---|---|---|---|
| Dönüş kararı | Polis | Gönüllü çıkış için 10 gün, en çok 30 | m.111 sebepleriyle uzatma; 5 gün içinde Bakanlığa itiraz |
| Karardaki giriş yasağı | Polis | Kanunla 1, 2, 3 ya da 5+ yıl | m.112 sebepleriyle kaldırma, kısaltma, askıya alma |
| Sınır dışı tedbiri | Mahkeme (ceza ya da kabahat davası) | Hükümde belirlenir | Hükme dayanarak uzaklaştırma (m.116) |
| Uzaklaştırma | Polis | Süresinde çıkmayana | Erteleme (m.119 sebepleri) |
| Erteleme | Polis | 6 aya kadar, uzatılabilir | Sağlık, temel yardım, küçükte eğitim; 5 gün içinde dava |
| Gözaltı (prihvatilište) | Polis | En çok 6 ay, toplam 18 ay | Önce hafif tedbir; 8 gün içinde dava; 3 ayda bir mahkeme denetimi |
Uzaklaştırma ve denetimi
Gönüllü çıkış süresi verilmeyen ya da süresinde çıkmayan yabancı uzaklaştırılır: polis kişiyi sınıra götürür ya da geri kabul kurallarına göre başka devletin makamlarına teslim eder (m.116). Zor kullanımı ancak son çare olarak, orantılı biçimde ve insan onuruna saygıyla yapılabilir.
Uzaklaştırmayı, kamuya açık çağrıyla seçilen bir sivil toplum kuruluşu ya da başka bağımsız bir kurum izler; polis her planlı uzaklaştırmayı ona bildirir ve ihlal bulgusu polisin iç denetimine girer (m.116). Geri gönderme yasağına (non-refoulement) aykırı uzaklaştırma yapılamaz; polis kalış süresini, aile hayatını, Karadağ'la bağları, sağlık durumunu ve çocuğun yüksek yararını tartmak zorundadır (m.114). Kabul merkezinde kötü muameleye uğrayan yabancı İnsan Hakları ve Özgürlükleri Koruyucusu'na başvurabilir (m.126).
Uzaklaştırma masrafını yabancı öder; ödeyemezse kalış masrafını üstlenen kişi, taşıyıcı, seyahat organizatörü ya da yabancıyı kanuna aykırı çalıştıran işveren öder (m.137).
Erteleme: en az istenen çare
Uzaklaştırma yapılamıyorsa geçici olarak ertelenir: geri gönderme yasağı, uzaklaştırmanın ciddi ve kalıcı biçimde kötüleştirebileceği hayati bir sağlık durumu, geçerli seyahat belgesinin olmaması ve alınamaması, vatandaşı olduğu devletin kişiyi kabul etmemesi, ulaşımın imkânsızlığı ya da dönüş kararının icrasının ertelenmiş olması (m.119).
Erteleme altı aya kadar verilir ve sebepler sürdükçe uzatılır. Kişiye kimlik kartı verilir; belge, bilet ya da para depozitosu, belirli adreste kalma ve polise bildirim yükümlülüğü konabilir; ülkeyi terk yükümlülüğü sürer. Erteleme kararına karşı beş gün içinde İdare Mahkemesi'ne dava açılır, mahkeme sekiz günde karar verir (m.119). Bu sürede acil sağlık hizmeti, temel tedavi ve temel maddi yardım hakkı, zorunlu eğitim çağındaki küçüğün eğitim hakkı vardır (m.120).
Gözaltına alınırsanız: süreler ve haklar
Kaçma riski varsa ya da yabancı dönüşü veya uzaklaştırmayı engelliyorsa polis yabancılar kabul merkezinde (prihvatilište) gözaltı kararı verir; ama adreste kalma, bildirim, belge teslimi ya da depozito gibi hafif tedbirler yetiyorsa gözaltı verilemez (m.126, m.130). Gözaltı en çok altı aydır; yabancı işbirliği yapmıyorsa ya da başka devletlerden belge gecikiyorsa on iki aya kadar daha uzatılabilir, toplam süre on sekiz ayı geçemez (m.132).
Kararda, seçtiği avukattan acil hukuki yardım ve imkânı yoksa karşılıklılık şartı aranmadan ücretsiz hukuki yardım hakkı yazılır; talep üzerine yasal temsilci, aile ve konsoloslukla iletişim sağlanır. Karara karşı sekiz gün içinde İdare Mahkemesi'ne dava açılır; mahkeme en geç altı günde karar verir, ama dava gözaltıyı durdurmaz. Kararın hüküm kısmı Türkçe dâhil sekiz dile çevrilir (m.131). Polis her üç aylık dönem bitmeden dosyayı kendiliğinden mahkemeye gönderir; mahkeme duruşma yapar ve şartlar kalmadıysa serbest bırakılmayı emreder (m.133).
Yasak ne zaman başlar — ve nasıl kaldırılır
Giriş yasağı, yabancının Karadağ'dan fiilen ayrıldığı günden işler (m.112). Karar tarihinden değil. Yani ülkede kalarak direnmek yasağın bitiş tarihini ileri iter; süre kazandırmaz.
Süresinde çıkan yabancının yasağı kaldırılabilir, kısaltılabilir ya da askıya alınabilir. Polis ayrıca, kendiliğinden ya da talep üzerine, şu sebeplerle yasağı kaldırabilir, kısaltabilir ya da askıya alabilir: aile üyesinin ölümü ya da hastalığı, acil tıbbi yardım, resmî bir usule zorunlu katılım, Karadağ'da uzaklaştırmanın ertelenmesi ya da geçici oturum izni verilmesi, insani sebepler ya da Karadağ'ın çıkarı (m.112).
Eski "yasağın yarısı geçince ya da üç yıl dolunca başvurulur" takvimi yeni metinde yok. Talep her zaman verilebilir; belirleyici olan, sayılan sebebi belgeyle kanıtlamaktır. Birkaç hafta kazanmak için kalmak hâlâ en güçlü argümanı yok eder ve üstüne üç yıllık vize ve oturum reddini getirir.
Ücretsiz hukuki danışma ve yardım
Dönüş kararı alan yabancı, Bakanlığın kamuya açık çağrıyla seçtiği bağımsız uzmanlardan ücretsiz hukuki danışma hakkına; dönüş kararı, çıkış süresinin uzatılmasının reddi, gözaltı ve uzatılmasına ilişkin davalarda da karşılıklılık şartı aranmadan ücretsiz hukuki yardım hakkına sahiptir (m.108, m.131, m.132). Ödeme imkânı yoksa yol budur ve hiçbir şey yapmamaktan iyidir.
Vize rejimi bağlamı
Bütün bu mekanizmanın tetikleyicisi "hukuka aykırı kalış"tır ve bu, kişinin davranışı değişmeden de oluşabilir. Karadağ'ın Temmuz 2026'da kabul ettiği düzenlemeye göre Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için vizesiz rejim 1 Kasım 2026'da sona erdi; o tarihe kadar vizesiz kalış 30 gündü, artık izin verilen süre vizede yazandır. Geçişin ayrıntıları ayrı bir konudur; burada altı çizilecek nokta, eski varsayıma göre kurulmuş bir seyahat planının kişiyi kendiliğinden bu sayfanın kapsamına sokabileceğidir. Genel çerçeve için Karadağ vize rehberimize bakabilirsiniz.
Karar tebliğ edildiyse
Kararın kendisini — özetini değil, tam metnini — ve tebliğ tarihini gösteren belgeyi iletin; varsa oturum belgelerinizi de ekleyin. İlk söyleyeceğimiz şey hangi işlemle karşı karşıya olduğunuz ve kaç gününüzün kaldığıdır. Oturum kararlarına karşı başvuru yolları ve süreler oturma izni reddi ve iptali rehberimizde; iki ülke arasında iş bölümünün nasıl kurulduğu ise Karadağ'da Türk avukat sayfamızda ele alınmıştır. Bu çalışma Karadağ hukuk danışmanlığı hizmetimiz kapsamında yürütülür.




