İlamlı icrada tek bir usul yoktur. İcra ve İflâs Kanunu, ilamın konusuna göre ayrı maddeler kurar ve her birinin emri, süresi ve zorlama aracı farklıdır.
| İlamın konusu | Madde | Süre | Yerine getirilmezse |
|---|---|---|---|
| Taşınır teslimi | m.24 | Yedi gün | Zorla alınır; yedinde yoksa ilamdaki değer, verilmezse haciz |
| Taşınmaz tahliye ve teslimi | m.26 | Yedi gün | Zorla icra; tekrar girerse hükme hacet kalmadan çıkarılır |
| Bir işin yapılması | m.30 | İlamdaki süre; yoksa icra memuru belirler | Masraf takdir edilip iş yaptırılır |
| Bir işin yapılmaması | m.30/3 | Aynı süreli emir | Emirde m.343'teki ceza ihtar edilir |
| İrtifak hakkı | m.31 | Yedi gün | Zorla icra |
Taşınır teslimi: yedinde yoksa değeri
İİK m.24/1: bir taşınırın teslimine dair ilam icra dairesine verilince icra memuru "bir icra emri tebliği suretiyle borçluya yedi gün içinde o şeyin teslimini emreder."
m.24/2 — icra emrinin içeriği: taraflar ve varsa temsilcilerinin kimlik bilgileri, hükmü veren mahkeme, hükmolunan şeyin ne olduğu, ilamın tarih ve numarası ve "icra mahkemesinden veya istinaf veya temyiz yahut iadei muhakeme yoluyla ait olduğu mahkemeden icranın geri bırakılması hakkında bir karar getirilmedikçe cebrî icraya devam olunacağı".
🔑 m.24/3-4 — üç kademeli sonuç:
- Borçlu emri tutmaz ve "hükmolunan taşınır veya misli yedinde bulunursa elinden zorla alınıp alacaklıya verilir."
- "Yedinde bulunmazsa ilamda yazılı değeri alınır."
- "Vermezse ayrıca icra emri tebliğine hacet kalmaksızın haciz yoluyla tahsil olunur."
⚠ Değer nasıl belirlenir: ilamda yazılı değilse veya ihtilaflıysa, icra memuru tarafından "haczin yapıldığı tarihteki rayice göre" takdir olunur; değer "borsa veya ticaret odalarından, olmayan yerlerde icra memuru tarafından seçilecek bilirkişiden" sorulur. İlgililerin bu konuda icra mahkemesine şikâyet hakkı vardır.
🔴 Çocuk teslimi 2021'de icra dairesinden çıkarıldı
İİK m.25 (çocuk teslimi), m.25/a (çocukla kişisel ilişki kurulması) ve m.25/b (uzman bulundurulması) hükümlerinin tamamı 24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanun'un 32. maddesiyle mülga edilmiştir.
⚠ Yani bugün çocuk teslimi ve kişisel ilişki ilamları İcra ve İflâs Kanunu'nun bu maddelerine göre infaz edilmez. Velayet ve kişisel ilişki uyuşmazlıklarının esasına ilişkin çerçeve için velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişki yazımıza bakınız.
Taşınmaz tahliyesi: eşya için beş gün / otuz gün
İİK m.26/1 (Değişik: 14/1/2011-6103/41 md.): tahliye ve teslime dair ilam verilince icra müdürü, "24 üncü maddede yazılı şekilde bir icra emri tebliği suretiyle borçluya yedi gün içinde hükmolunan şeyin teslimini emreder."
m.26/2-3: borçlu taşınmazı işgal etmekteyken emri tutmazsa "ilamın hükmü zorla icra olunur"; 🔑 "Alacaklıya teslim olunan taşınmaza haklı bir sebep olmaksızın tekrar giren borçlu ayrıca hükme hacet kalmadan zorla çıkarılır."
🔴 m.26/4 — ilama dâhil olmayan eşya: taşınmazın içinde bulunup ilamda yer almayan eşya çıkarılarak borçluya teslim edilir; hazır değilse "vekiline veya ailesi halkından veyahut müstahdemlerinden reşit bir kimseye" tevdi olunur. Kimse bulunmazsa eşya, masrafı alacaklıdan peşin alınarak emin bir yerde veya alacaklının yedinde saklattırılır.
Tebligat üzerine borçlu, "eşyanın bulunduğu mahalde ise beş ve değil ise otuz gün içinde" eşyayı almaktan veya masrafı ödemekten kaçınırsa, icra müdürü icra mahkemesinin kararıyla bunları satıp masrafı karşılar; fazlası "borçlunun adına, Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikte nitelikleri belirlenen bankalardan birine yatırılır."
⚠ Kira ilişkisinden doğan tahliyelerde bu madde ayrıca İİK m.273 yoluyla kıyasen uygulanır; kira icra yollarının işleyişi için kira alacağında icra takibi, tahliye emri ve üçüncü kişi yazımıza bakabilirsiniz.
Taşınmaz üçüncü kişinin elindeyse
İİK m.27: taşınmaz, "üçüncü bir şahıs tarafından davadan sonra ve hükümden evvel tapuya tescil edilmiş bir akte müsteniden işgal edilmekte ise alacaklı borçlunun o şahsa karşı malik olduğu hakları haiz olur." Alacaklı bu yolu seçmezse "borçlusuna karşı tazminat davası açabilir." 🔑 "Şu kadar ki suiniyet sahibi üçüncü şahıslara karşı umumi hükümler mahfuzdur."
Tapuya şerh: talep aranmaz
🔴 İİK m.28/1 (Değişik: 2011): taşınmaz davalarında davacı lehine hüküm verilirse mahkeme, "davacının talebine hacet kalmaksızın hükmün tefhimi ile beraber hulasasını tapu sicili dairesine bildirir." İlgili daire bunu taşınmazın kaydına şerh verir ve bu şerh "Türk Medeni Kanununun 1010 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükmüne tâbidir."
m.28/2: karar ileride davacının aleyhine kesinleşirse mahkeme "derhal bu hükmün hulasasını da tapu sicili dairesine bildirir."
m.29 — hükümden sonra el değiştirme: "Hükmün tapu sicili dairesine bildirilmesinden sonraki tebeddüllerin icra muamelelerine tesiri olmaz. Hükümde gösterilen şey kimin elinde ise ondan alınıp alacaklıya teslim olunur."
🔑 İstisna: o yerdeki üçüncü kişi, malı borçludan teslim almadığını ve "onu doğrudan doğruya işgal etmekte bulunduğunu bildiren bir tapu sicili kaydı gösterirse" dava açması için yedi gün mühlet verilir; "Bu müddet içinde dava açılırsa icra geri bırakılır."
Yapma ve yapmama edimleri
İİK m.30/1: bir işin yapılmasına dair ilam verilince icra memuru, m.24'teki şekilde bir icra emriyle "borçluya ilamda gösterilen müddet içinde ve eğer müddet tayin edilmemişse işin mahiyetine göre başlama ve bitirme zamanlarını tayin ederek işi yapmağı emreder."
m.30/2 — üçüncü kişiye yaptırma: borçlu süresinde işe başlamaz veya bitirmezse ve iş "diğer bir kimse tarafından yapılabilecek şeylerden" ise, alacaklının istemi üzerine gereken masraf "icra memuru tarafından ehlivukufa takdir ettirilir."
- Alacaklı bu masrafı peşin ödemeye razı olursa (ileride hükme hacet kalmaksızın borçludan tahsil edilmek üzere) iş yaptırılır.
- Razı olmazsa "ayrıca hükme hacet kalmadan borçlunun kâfi miktarda malı haciz ile paraya çevrilerek o iş yaptırılır."
🔴 m.30/3 — yapmama edimi: ilam bir işin yapılmamasına ilişkinse hüküm borçluya "aynı müddetli bir emirle" tebliğ olunur ve "Bu emirde ilam hükmüne muhalefetin 343 üncü maddedeki cezayı müstelzim olduğu yazılır."
🔑 m.30 son fıkra (Ek: 17/7/2003-4949/9 md.): ilam hükmü yerine getirildikten sonra borçlu "ilâm hükmünü ortadan kaldıracak bir eylemde bulunursa, mahkemeden ayrıca hüküm almaya gerek kalmadan, önceki ilâm hükmü tekrar zorla yerine getirilir."
⚠ Bu fıkra, tekrarlanan ihlallerde her defasında yeni dava açma zorunluluğunu kaldırır.
m.31 — irtifak hakları: bir irtifak hakkının kaldırılmasına yahut tahmiline dair ilam verilince icra müdürü m.24'teki şekilde yedi günlük icra emri gönderir; "Borçlu muhalefet ederse ilamın hükmü zorla icra olunur."
İpotekli alacaklarda hangi belgenin tebliğ edileceği ayrı bir ayrım doğurur; bunun için ipoteğin paraya çevrilmesi: otuz gün, bir yıl yazımıza bakabilirsiniz.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: ilam ve varsa kesinleşme şerhi, ilamın hüküm fıkrası (edimin taşınır teslimi, tahliye, yapma, yapmama veya irtifak olup olmadığını gösterecek biçimde), açılmış icra dosyasında icra emri ve tebliğ tarihi, taşınır dosyalarında malın borçlunun yedinde bulunup bulunmadığına ve değerine ilişkin bilgiler, tahliye dosyalarında taşınmazdaki ilama dâhil olmayan eşyanın listesi ve borçluya yapılan tebligat, taşınmaz üçüncü kişide ise tapu kaydı ve işgalin dayanağı, yapma edimlerinde işin niteliği ve maliyet verileri, ve varsa icranın geri bırakılması kararları.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: ilamın m.24, m.26, m.30 veya m.31'den hangisine göre infaz edileceği ve buna göre icra emrinin içeriğinin doğru düzenlenip düzenlenmediği; taşınır dosyasında yedinde bulunmama hâlinde ilamdaki değer ile rayiç arasındaki farkın nasıl belirleneceği ve icra mahkemesine şikâyet imkânı; tahliye dosyasında ilama dâhil olmayan eşya için beş / otuz günlük sürelerin işleyişi ve satış prosedürü; taşınmaz üçüncü kişide ise m.27 uyarınca alacaklının seçimlik hakları ve m.29'daki yedi günlük dava mühleti; m.28 uyarınca tapuya şerhin talep aranmaksızın verilmiş olup olmadığı; yapma edimlerinde masrafın peşin ödenmesi ile haciz yoluyla yaptırma arasındaki tercih; yapmama edimlerinde m.343 ihtarının icra emrinde yer alıp almadığı; ve ihlal tekrarlanırsa m.30 son fıkrası uyarınca yeni hüküm almadan infaz imkânı.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil hüküm fıkrasının hangi infaz maddesine oturduğunun tespitidir; icra emrinin içeriği ve zorlama aracı buna göre değişir.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Çocuk teslimi ve kişisel ilişki ilamlarına ilişkin İİK m.25, 25/a ve 25/b hükümleri 2021'de mülga edilmiştir; bu ilamlar bu yazının kapsamı dışındadır.
