Asansör periyodik kontrolünü yapan A tipi muayene kuruluşu, iki ayrı ilişkiyle bağlıdır: Bakanlıkla yetki, belediye veya özel idare ile protokol. İkisi birbirine bağlıdır — yetki düşerse protokol de düşer. Rejimin kaynağı Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği (RG 4/5/2018, sayı 30411); yetkilendirme maddeleri 13 Eylül 2022'de başlıklarıyla birlikte yeniden yazılmış, fesih bildirimi ise 5 Ağustos 2025'te eklenmiştir. Bu yazıdaki tarih damgası 9 Eylül 2026'dır.
Kontrolün sonucu ve süreleri için asansörde kırmızı etiket: 60 gün ve mühürleme, ücret rejimi için asansör kontrol ücreti: taban, tavan ve idare payı okunmalıdır.
Yetkilendirme: kim verir, ne kadar sürer
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Merci | Şartları sağlayan kuruluş Bakanlığa başvurur ve Sanayi Genel Müdürlüğü tarafından yetkilendirilir |
| Ücret | Bakanlık internet sitesinde ilan edilen ücret Bakanlık Döner Sermaye İşletmesine ödenir; ödeme yapılınca işlem sonuçlandırılır |
| 🔑 Süre | Yetki, TÜRKAK tarafından verilen akreditasyon belgesinin geçerlilik süresi boyunca devam eder |
| Akreditasyon bitince | Süresi sona eren ve yenilenmeyen kuruluşun yetkisi iptal edilir |
| Duyuru | Yetkilendirme bilgisi ve süresi Bakanlık internet sitesinde duyurulur |
Yetkinin süresi bağımsız bir takvim değildir; akreditasyonun ömrüne bağlıdır. Bu, kuruluşun TÜRKAK ilişkisini kesintisiz sürdürmesini zorunlu kılar.
🔴 Akreditasyon kapsamı: iki tahrik türü birden
| Kural | | --- | | Kuruluşun asansörler için TS EN ISO/IEC 17020 standardına göre akreditasyonu, elektrik ve hidrolik tahrikli asansörlerin periyodik kontrolünü kapsar | | Akreditasyon kapsamı yalnızca elektrik tahrikli veya yalnızca hidrolik tahrikli asansörler olarak belirlenmiş kuruluş, Bakanlık tarafından yetkilendirilmez |
Bu, 2022 değişikliğinin getirdiği net bir eleme kuralıdır. Kısmi kapsamla çalışan bir kuruluş, sahasında hidrolik asansör bulunmasa bile yetkilendirilemez. Amaç, protokol imzalayan idarenin sınırları içindeki her asansörün aynı kuruluş tarafından kontrol edilebilmesidir.
Başvuruda istenen bilgi ve belgeler
| Belge | | --- | | MERSİS numarası (kamu kurumu, ilgili idare ve meslek odası başvurularında aranmaz) | | Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi sureti veya kuruluş kanunu ya da kuruluşa dair resmî karar | | Unvan ve adres; internet sitesi, yetkilinin e-posta ve KEP adresi | | Temsil ve ilzama yetkili kişinin orijinal imza beyannamesi | | Akreditasyon numarası | | 🔑 Asansör periyodik kontrol faaliyetlerini kapsayan, alt limit değeri en az 1.500.000 TL olan mesleki sorumluluk sigortası poliçesi | | Muayene personeli listesi (ad-soyad, T.C. kimlik no, meslek, tecrübe süresi, tam zamanlı/dış kaynaklı durumu, yetki tanımı) ve muayene mühendisi başarı belgesi | | Tam zamanlı personelin SGK onaylı sigorta kayıtları | | Vergi kimlik numarası | | Ulusal Adres Veri Tabanı bilgilerinin üçüncü taraflara aktarılmayacağına ve Bakanlık veri tabanına uyum sağlanacağına dair taahhütnameler |
| Usul | Kural |
|---|---|
| Kanal | Başvuru e-Devlet veya Bakanlık internet sitesinden yapılır; TÜRKAK'a akredite kamu kurum ve kuruluşu, ilgili idare veya meslek odası ise fiziki şekilde veya KEP yoluyla başvurur |
| Uzatma zamanı | Yetki süresini uzatma başvurusu, mevcut yetkinin sona ereceği tarihten en az üç iş günü önce yapılır ve akreditasyon sertifikası sunulur |
| 🔴 Eksik evrak | Eksik, hatalı evrak veya yanlış bilgi bulunması hâlinde başvuru kabul edilmez ve reddedilir |
| Ücret tekrarı | İlk başvuru kayıt tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılan yeni başvurudan ayrıca ücret alınmaz; süre aşılırsa ücret yeniden ödenir |
| Ödeme süresi | Başvurunun kabulünden itibaren otuz gün içinde döner sermayeye ödeme yapılmazsa başvurunun yeniden yapılması gerekir |
Otuz günlük iki süre birbirinden farklıdır: birincisi reddedilen başvurunun ücretsiz tekrarı, ikincisi kabul edilen başvurunun ödeme penceresidir. İkincisi kaçırılırsa süreç baştan başlar.
🔴 Yetkiyi düşüren ve askıya alan hâller
| Hâl | Sonuç |
|---|---|
| Akreditasyonun TÜRKAK tarafından iptal edilmesi | Yetki iptal edilir |
| Mesleki sorumluluk sigortasının yenilenmemesi, kesintiye uğratılması veya amacına uygun olmaması | Yetki iptal edilir |
| Akreditasyon TÜRKAK'ça askıya alınmış ve altmış gün içinde önlem alınmayarak askı hâli sürüyorsa | Yetki iptal edilir |
| Geçerli akreditasyon belgesini süresinde Bakanlığa sunmama | Yetki en az otuz gün askıya alınır |
| Muayene personeli, kontrol listesi, kontrol sayısı, ölçüm donanımı, rapor, bilgi etiketi, kontrol ücreti, takip kontrolü, asansör kimlik numarası, veri tabanı, verilerin paylaşımı, iş sağlığı ve güvenliği, protokol duyurusu, protokol, bildirim ve tarama gibi asgari şartlardan birini sağlamama | Fiilin mahiyetine göre idari para cezası ve/veya yetkinin askıya alınması veya iptali |
Sigorta hükmü 2022'de sadeleştirilmiştir: eskiden "sürdürülememe" tek başına yazılıydı, bugün yenilenmeme, kesintiye uğrama ve amacına uygun olmama ayrı ayrı sayılmaktadır. Poliçenin var olması yetmez; kapsamının asansör periyodik kontrol faaliyetini gerçekten karşılaması aranır.
Asgari şartlar listesine 2022'de "protokol" ibaresi de eklenmiştir. Böylece protokole ilişkin yükümlülüklerin ihlali de doğrudan idari tedbir sebebi hâline gelmiştir.
🔑 2022'de kaldırılan iki fıkra
| Kaldırılan hüküm | Eski içerik |
|---|---|
| m.7/5 | Yetkisi iptal edilen kuruluşun yeniden yetki almak için 5 ve 6 ncı maddeler çerçevesinde başvurabileceği |
| m.7/6 | Yetkilendirmeyi takip eden üç yıl içinde iki defa yetkisi iptal edilen kuruluşun başvurusunun, ikinci iptal tarihinden itibaren en az iki yıl kabul edilmeyeceği |
Bu iki fıkra 13/9/2022 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla "iki iptal, iki yıl yasak" kuralı bugün yürürlükte değildir. Konuyla ilgili eski kaynaklara dayanan değerlendirmelerde en sık karşılaşılan hata budur.
Protokol: taraf, süre ve asgari içerik
| Unsur | Kural |
|---|---|
| Kim | İlgili idare, kendi sorumluluk alanındaki asansörler için Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşlardan bir tanesi ile protokol imzalar |
| 🔑 Süre | Protokol en az dört yıllık yapılır |
| İdare adına imza | Belediyede belediye başkanı veya görevlendireceği yönetici; il özel idaresinde vali veya görevlendireceği yönetici; ilçe özel idaresinde kaymakam veya görevlendireceği yönetici |
| Kuruluş adına imza | İmza beyannamesi Bakanlığa sunulan, temsil ve ilzama yetkili kişi/kişiler; kamu kuruluşlarında resmî yetki devri yapılan kişi |
| Değerlendirme ölçütleri | Akreditasyon kapsamı, mesleki ve mali sorumluluk sigortasının uygunluğu, tam zamanlı teknik yönetici ve muayene elemanı sayısı, periyodik kontrol ücreti ve hazır tutulan teçhizatın durumu |
| Duyuru | Protokol ilgili idarece kamuoyuna duyurulur; kuruluş da idarenin adını, protokol tarihini ve süresini kendi internet sitesinin ana sayfasından güncel olarak duyurur |
Protokolün asgari olarak içermesi gereken hususlar 2022'de sayılmıştır:
| Asgari içerik | | --- | | İmzacıların adı, soyadı ve unvanı | | İmza tarihi | | Yürürlük tarihi ve geçerlilik süresi | | Tarafların iletişim bilgileri ve KEP adresleri | | 🔑 Belirlenen ilgili idare payı oranı ve ödeme periyodu | | Periyodik kontrol ücretine ilişkin bilgiler | | Fesih şartları | | Mühürleme için bildiriminin yapılacağı yerin adresi ve iletişim bilgisi |
Son kalem uygulamada kritiktir: mühürleme kararı A tipi muayene kuruluşundan değil ilgili idareden çıkar; bildirimin nereye yapılacağının protokolde yazılı olması, mühürleme sürecinin işlemesini sağlar.
Fesih ve protokolsüz kalma
| Durum | Kural |
|---|---|
| Karşılıklı fesih | Taraflardan biri bilgiyi iadeli taahhütlü posta veya KEP ile diğerine iletir |
| 🔴 Tek taraflı fesih (5/8/2025) | İlgili idare tek taraflı feshetmek isterse, protokolde yazılı fesih şartlarından hangisine dayandığı, fesih tarihinden en geç 15 gün önce gerekçesiyle birlikte Bakanlığa bildirilir; bildirim Protokol Fesih Bildirim Formu ile yapılır |
| Yetki iptali hâlinde | Yetkisi iptal edilen kuruluşun protokolü, ilgili idare tarafından tek taraflı olarak feshedilir |
| İdare protokol yapmazsa | Bakanlık gerekli tedbiri alır; en yakın yerde faaliyet gösteren, yeterli teknik donanıma ve personele sahip kuruluşun idare ile protokol yaparak görevlendirilmesi sağlanır |
| Yetki askıdayken | İdare sınırları içindeki talepleri karşılamak üzere başka bir kuruluşla geçici protokol yapılır; bu protokol askı süresi boyunca geçerlidir |
| Devir dönemi | İdare başka bir kuruluşla protokol imzalarsa, önceki dönemde yapılan kontrolün birinci takip kontrolünü, o kontrolü yapan ve protokolü sona eren kuruluş gerçekleştirir |
On beş günlük bildirim, 2025'in getirdiği en somut yeniliktir. Fesih artık idarenin tek başına ve anında kullanabileceği bir yetki olmaktan çıkmış, önceden ve gerekçeli bir bildirime bağlanmıştır. Bu, hizmetin kesintiye uğramadan devredilmesini amaçlar.
Belediyenin hizmeti kendi şirketine veya üçüncü kişilere gördürmesindeki genel ihale rejimi ise ayrı bir konudur; bunun için belediye şirketine devir: ihalesiz, üçüncü kişiye ihaleli okunmalıdır.
| Kontrol | Ne bakılmalı |
|---|---|
| Yetki | Kuruluşun yetkisi Bakanlık sitesinde görünüyor mu; süresi akreditasyona bağlı olarak devam ediyor mu |
| Kapsam | Akreditasyon hem elektrik hem hidrolik tahrikli asansörleri kapsıyor mu |
| Sigorta | Mesleki sorumluluk poliçesi güncel mi; alt limiti en az 1.500.000 TL mi |
| Protokol | İdare ile protokol var mı; süresi en az dört yıl mı; kamuoyuna duyuruldu mu |
| İçerik | Protokolde idare payı oranı, ödeme periyodu, fesih şartları ve mühürleme bildirim adresi yazılı mı |
| İmza | Protokolü idare adına başkan/vali/kaymakam ya da görevlendirdiği yönetici mi imzaladı |
| Fesih | Tek taraflı fesihte 15 gün önce Bakanlığa form ile bildirim yapıldı mı |
| Askı | Yetki askıdaysa geçici protokol yapıldı mı |
Rejimin bütününde iki halka vardır: Bakanlık halkası kuruluşun teknik yeterliliğini (akreditasyon, sigorta, personel), idare halkası ise hizmetin sürekliliğini (protokol süresi, fesih usulü, geçici protokol) güvence altına alır. Bina yönetimi bakımından pratik sonuç, kontrolü yapan kuruluşun yalnız "yetkili" değil, aynı zamanda kendi idaresiyle protokollü olmasının aranmasıdır; yetkisi olup protokolü bulunmayan bir kuruluşun yaptığı kontrol bu rejime dayanmaz.
