Yaralama dosyalarında kovuşturmanın şikâyete bağlı olup olmadığını belirleyen şey, olayın ağırlığına ilişkin genel bir izlenim değil, adli raporun tek bir tespitidir:
"Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 12/5/2022-7406/3 md.) Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz." (TCK m.86/2)
🔑 Rapor "basit tıbbi müdahale ile giderilebilir" diyorsa suç şikâyete bağlıdır; demiyorsa m.86/1 uygulanır ve şikâyet aranmaz.
m.86/1 — temel hâl: kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi: bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis.
Şikâyeti ortadan kaldıran altı hâl
🔴 m.86/3: kasten yaralama suçunun;
- (a) Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı,
- (b) Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
- (c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
- (d) Kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
- (e) Silahla,
- (f) (Ek: 14/4/2020-7242/11 md.) Canavarca hisle
işlenmesi hâlinde, "şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında, (f) bendi bakımından ise bir kat artırılır."
⚠ İki sonuç aynı fıkrada birleşir: hem şikâyet şartı düşer hem ceza artar. (a) bendindeki "boşandığı eş" ifadesi, evlilik sona ermiş olsa bile fıkranın uygulanmasını sağlar.
| Hâl | Ceza | Şikâyet |
|---|---|---|
| Temel hâl (m.86/1) | 1 yıl 6 ay – 3 yıl | Aranmaz |
| Basit tıbbi müdahale (m.86/2) | 6 ay – 1 yıl 6 ay hapis veya adlî para | Aranır |
| Kadına karşı (m.86/2 ek cümle) | Alt sınır 9 aydan az olamaz | Aranır |
| m.86/3'teki altı hâl | Yarı oranında artırım — (f)'de bir kat | Aranmaz |
Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama
TCK m.87/1 — bir kat artırım. Fiil, mağdurun;
- (a) duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
- (b) konuşmasında sürekli zorluğa,
- (c) yüzünde sabit ize,
- (d) yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
- (e) gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına
neden olmuşsa ceza bir kat artırılır. Ancak verilecek ceza, "birinci fıkraya giren hâllerde dört yıldan, üçüncü fıkraya giren hâllerde altı yıldan az olamaz."
m.87/2 — iki kat artırım. Fiil, mağdurun;
- (a) iyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine,
- (b) duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine,
- (c) konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına,
- (d) yüzünün sürekli değişikliğine,
- (e) gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine
neden olmuşsa ceza iki kat artırılır; verilecek ceza birinci fıkrada altı yıldan, üçüncü fıkrada dokuz yıldan az olamaz.
🔑 m.87/3 (Değişik: 6/12/2006-5560/4 md.) — kemik kırığı: kasten yaralamanın vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması hâlinde ceza, "kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre, yarısına kadar artırılır."
⚠ Bu fıkra sabit bir artırım öngörmez; artırım oranı kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre belirlenir. Bu nedenle adli raporun bu etkiyi derecelendirmesi dosyanın merkezindedir.
🔴 m.87/4 — ölüm meydana gelmişse: birinci fıkraya giren hâllerde on yıldan on dört yıla, üçüncü fıkraya giren hâllerde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapis.
TCK m.88 — ihmali davranışla: kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi hâlinde ceza üçte ikisine kadar indirilebilir; uygulamada "kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesine ilişkin koşullar göz önünde bulundurulur."
Taksirle yaralama: şikâyet ve bilinçli taksir ayrımı
TCK m.89/1: taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi: dört aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası.
m.89/2 — yarı oranında artırım: fiil, mağdurun duyu veya organ işlevinin sürekli zayıflamasına, vücudunda kemik kırılmasına, konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma veya gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olmuşsa.
m.89/3 — bir kat artırım: iyileşme olanağı bulunmayan hastalık veya bitkisel hayat, duyu veya organ işlevinin yitirilmesi, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolması, yüzün sürekli değişikliği veya çocuğun düşmesi hâllerinde.
m.89/4: fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması hâlinde dokuz aydan beş yıla kadar hapis.
🔴 m.89/5 (Değişik: 6/12/2006-5560/5 md.): "Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi hâlinde şikâyet aranmaz."
🔑 Kural üç kademelidir: taksirle yaralama esasen şikâyete bağlıdır; bilinçli taksir varsa şikâyet aranmaz; ancak m.89/1 kapsamındaki (ağırlaşmamış) yaralama, bilinçli taksirle işlense bile şikâyete bağlı kalır.
⚠ Trafik kazalarında bu ayrım belirleyicidir: yaralanmanın m.89/2 veya /3 kapsamına girip girmediği ve sürücünün bilinçli taksirle hareket edip etmediği, dosyanın şikâyetten vazgeçmeyle kapanıp kapanmayacağını belirler.
Şikâyete bağlı hâllerde TCK m.73'teki altı aylık süre ve vazgeçme rejimi işler; bu rejimin ayrıntısı için tehdit ve şantaj: şikâyete bağlı olan ve olmayan hâller yazımıza bakınız. Aile içi şiddet boyutunda paralel işleyen koruma tedbirleri için uzaklaştırma kararı: süreler ve zorlama hapsi; kamu görevlisine direnme sırasında gerçekleşen yaralamanın ayrıca cezalandırılması için görevi kötüye kullanma ve direnme yazımıza bakabilirsiniz.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: adli muayene raporu ve varsa Adli Tıp raporu (özellikle "basit tıbbi müdahale ile giderilebilir" ve kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisi ibareleri), olay tutanakları ve varsa kamera kayıtları, tarafların yakınlık ilişkisi (üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş, kardeş), olayda silah kullanılıp kullanılmadığı, mağdurun kamu görevi ile bağlantı iddiası varsa buna ilişkin belgeler, şikâyet dilekçesi ve tarihi ile şikâyetin öğrenme tarihi, taksirli fiillerde kaza tespit tutanağı ve kusur raporu, ve varsa iddianame.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: fiilin m.86/1 mi m.86/2 mi kapsamında olduğu ve buna bağlı olarak şikâyetin aranıp aranmayacağı, m.86/3'teki altı hâlden birinin bulunup bulunmadığı ve bunun hem şikâyet şartını kaldıran hem cezayı artıran sonucu, kadına karşı işlenmişse 7406/2022 ek cümlesi uyarınca alt sınırın uygulanması, raporun m.87/1 veya /2'deki neticelerden birini gösterip göstermediği ve asgari ceza sınırlarının devreye girip girmediği, kemik kırığı varsa m.87/3 uyarınca artırımın hayat fonksiyonlarına etkiye göre belirlenmesi, taksirli fiillerde m.89/5 uyarınca şikâyetin gerekip gerekmediği ve bilinçli taksir iddiasının sonucu, ve şikâyete bağlı hâllerde TCK m.73'teki altı aylık sürenin durumu.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil adli raporun ifadesinin okunmasıdır; "basit tıbbi müdahale" tespiti, dosyanın şikâyete bağlı olup olmadığını tek başına belirler.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Yaralamanın derecesi ve kırığın hayat fonksiyonlarına etkisi tıbbi değerlendirmeye, ceza tayini ise mahkemenin takdirine bağlıdır.
