Vergi borcunda "şirket kapandı, konu kapandı" beklentisinin kanunda karşılığı yoktur. Vergi Usul Kanunu'na 2018'de eklenen fıkra bunu açıkça düzenler:
"(Ek fıkra: 21/3/2018-7103/9 md.) Tasfiye edilerek tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmiş olan mükelleflerin, tasfiye öncesi ve tasfiye dönemlerine ilişkin her türlü vergi tarhiyatı ve ceza kesme işlemi, müteselsilen sorumlu olmak üzere, tasfiye öncesi dönemler için kanuni temsilcilerden, tasfiye dönemi için tasfiye memurlarından herhangi biri adına yapılır." (VUK m.10/5)
🔑 Aynı fıkra iki sınır daha çizer: limited şirket ortakları, tasfiye öncesi dönemlere ilişkin bu kapsamda doğacak amme alacaklarından "şirkete koydukları sermaye hisseleri oranında" sorumludur; tasfiye memurlarının sorumluluğu ise "tasfiye sonucu dağıtılan tutarla sınırlıdır."
⚠ "Herhangi biri adına" ifadesi belirleyicidir: idare, birden çok kanuni temsilci varsa tarhiyatı birine yapabilir; müteselsil sorumluluk nedeniyle bu, diğerleriyle iç ilişkiyi ortadan kaldırmaz.
VUK m.10: ödevin ihlali, sorumluluğun kaynağı
VUK m.10/1: tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları hâlinde bunlara düşen ödevler, kanuni temsilcileri, teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirilir.
🔴 m.10/2 (Değişik: 3/12/1988-3505/2 md.): "Yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacaklar, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınır."
⚠ Sorumluluğun kaynağı ödevin ihlalidir; kanun bunu "yerine getirmemeleri yüzünden" ifadesiyle bir nedensellik koşuluna bağlamıştır.
🔑 Aynı fıkranın son cümlesi kapsamı genişletir: "Bu hüküm Türkiye'de bulunmayan mükelleflerin Türkiye'deki temsilcileri hakkında da uygulanır."
m.10/3 — rücu: temsilciler veya teşekkülü idare edenler, bu suretle ödedikleri vergiler için asıl mükelleflere rücu edebilirler.
m.10/4: tüzel kişilerin tasfiye hâline girmiş veya tasfiye edilmiş olmaları, kanuni temsilcilerin "tasfiyeye giriş tarihinden önceki zamanlara ait sorumluluklarını da kaldırmaz."
m.10/6 (Ek: 7103/2018): beşinci fıkra kapsamına girmeyen tüzel kişilerin veya tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin sona ermesi hâlinde, sona erme tarihinden önceki dönemlere ilişkin tarhiyat ve ceza kesme işlemi, müteselsilen sorumlu olmak üzere kanuni temsilcilerden, tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde ise bunları idare edenlerden — "adi ortaklıklarda ortaklardan herhangi biri" — ve varsa temsilcilerinden herhangi biri adına yapılır.
| Kim | Neyden sorumlu | Sınır | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kanuni temsilci | Şirketten alınamayan vergi ve bağlı alacaklar | Ödevin ihlali koşuluna bağlı | VUK m.10/2 |
| Kanuni temsilci | Amme alacağı | Şahsi malvarlığından tahsil | 6183 mük. m.35/1 |
| Limited ortak | Tahsil edilemeyen amme alacağı | Sermaye hissesi oranında | 6183 m.35/1 |
| Payı devreden ve devralan | Devir öncesi amme alacakları | Müteselsilen | 6183 m.35/2 |
| Tasfiye memuru | Tasfiye dönemi | Dağıtılan tutarla sınırlı | VUK m.10/5 |
| Yabancı kurumun temsilcisi | Amme alacağı | — | 6183 mük. m.35/2 |
6183 mükerrer m.35: şahsi malvarlığından tahsil
6183 mükerrer m.35/1 (Ek: 25/5/1995-4108/11 md.): tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, "kanuni temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir."
🔑 /2: "Bu madde hükmü, yabancı şahıs veya kurumların Türkiye'deki mümessilleri hakkında da uygulanır."
/3: tasfiye hâline girme veya tasfiye edilmiş olma, tasfiyeye giriş tarihinden önceki zamanlara ait sorumluluğu kaldırmaz.
/4 — rücu: temsilciler, teşekkülü idare edenler veya mümessiller, ödedikleri tutarlar için asıl amme borçlusuna rücu edebilirler.
⚠ Not: bu maddeye 4/6/2008 tarihli ve 5766 sayılı Kanunla eklenen beşinci ve altıncı fıkralar, Anayasa Mahkemesinin 19/3/2015 tarihli ve E.2014/144, K.2015/29 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. İptal edilen fıkraların içeriğine dayanan bir değerlendirme yapmıyoruz.
Limited şirket ortağının sorumluluğu
6183 m.35/1 (Değişik: 22/7/1998-4369/21 md.): limited şirket ortakları, "şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulurlar."
🔑 İki nokta önemlidir: sorumluluk doğrudan doğruyadır (ayrı bir dava gerekmez, 6183 usulüyle takip edilir) ve sermaye hissesi oranıyla sınırlıdır.
🔴 m.35/2 (Ek: 4/6/2008-5766/3 md.) — pay devri: "Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi hâlinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur."
⚠ Bu fıkra, limited şirket pay devirlerinde en çok gözden kaçan risktir: pay satan ortak, devir öncesi dönemlerin amme borçlarından kurtulmaz; alıcı da devir öncesine ait borçlardan sorumlu hâle gelir. Devir sözleşmesine konulacak iç güvence kayıtları bu kamusal sorumluluğu ortadan kaldırmaz, yalnız taraflar arasında rücu ilişkisi kurar.
m.35/3 (Ek: 5766/2008): amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahipleri farklı şahıslar ise, bu şahıslar birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur.
Ödeme emri geldiğinde
Kanuni temsilci veya ortak sıfatıyla şahsınıza düzenlenmiş bir ödeme emri, şirkete yapılan takipten ayrı bir işlemdir ve kendi itiraz rejimine tabidir. Ödeme emrine itiraz sebepleri ve süreleri için ödeme emrine itiraz: 15 gün ve üç sebep yazımıza bakınız.
Tarhiyatın kendisinde bir hesap veya vergilendirme hatası varsa ayrıca düzeltme yolu işletilebilir — vergi hatasında düzeltme ve şikâyet. Tasfiye sürecinin şirketler hukuku tarafındaki süreleri ve alacaklıların korunması için anonim şirkette tasfiye: süreler, nisaplar, memurlar yazımız incelenebilir.
Bu dosyayı nasıl açıyoruz
İlk çıktımız bir görüşme değil, yazılı bir hukuki değerlendirmedir. Bize şunları gönderirsiniz: şahsınıza düzenlenmiş ödeme emri veya ihbarname ile tebliğ tarihi, borcun ait olduğu dönem ve vergi türü, o dönemde kanuni temsilci veya ortak olup olmadığınızı gösteren ticaret sicil kayıtları ve imza sirküleri, temsil yetkisinin başlangıç ve bitiş tarihleri, limited şirkette sermaye payı oranınız ve varsa pay devri sözleşmesi ile devir tarihi, şirketin tasfiye durumu ve sicilden silinme tarihi, şirketin malvarlığına ilişkin aciz vesikası veya tahsil edilemezlik tespitleri, ve varsa şirket adına yürütülen takip dosyası.
Karşılığında kapsamı önceden belirlenmiş bir çalışma alırsınız: sorumluluğun VUK m.10 mu 6183 mükerrer m.35 mi yoksa 6183 m.35 mi kapsamında ileri sürüldüğü ve bunların koşullarının farklılığı, VUK m.10/2'deki "ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden" nedensellik koşulunun somut olayda kurulup kurulamadığı, borcun ait olduğu dönemde temsil yetkinizin bulunup bulunmadığı, limited şirkette sorumluluğun sermaye hissesi oranıyla sınırlı olması ve hesabın doğruluğu, pay devri varsa 6183 m.35/2 uyarınca devreden ve devralanın müteselsil sorumluluğunun kapsamı, şirket tasfiye edilmişse VUK m.10/5 uyarınca tarhiyatın kime yapılabileceği ve tasfiye memurunun dağıtılan tutarla sınırlı sorumluluğu, amme alacağının şirketten tahsil edilemeyeceğinin usulüne uygun tespit edilip edilmediği, ve ödeme emrine karşı itiraz yolunun kurgulanması.
Ücretsiz danışma vermiyoruz. Bu dosya türünde ilk saat satış değil borcun ait olduğu dönemde temsil yetkinizin veya ortaklığınızın bulunup bulunmadığının tespitidir; sorumluluk bu döneme göre belirlenir.
Sınırımızı açıkça yazalım: sonucu önceden taahhüt etmiyoruz. Kanun, kanuni temsilci sorumluluğunu şahsi malvarlığından tahsil biçiminde düzenlemiş ve limited ortakta takibi doğrudan doğruya mümkün kılmıştır.
