Türkiye'ye televizyon, cep telefonu, tablet ya da uydu alıcısı ithal eden bir şirket için gümrükte ödenecek kalem yalnız vergi ve harçlardan ibaret değildir. 4/12/1984 tarihli ve 3093 sayılı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu, görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen cihazlara bandrol ücreti getirir; bu ücret serbest dolaşıma girişte doğar, KDV matrahı üzerinden hesaplanır ve ödenmemesi hâlinde ceza cihaz başına ücretin iki katıdır.
Aşağıdaki çerçeve 7 Eylül 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel 3093 sayılı Kanun metninden doğrulanmıştır.
Kapsam: hangi cihaz bandrole tabi
1 inci madde kapsamı geniş tutar: Kanun, "radyo, televizyon, video ve birleşik cihazlar ile görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen her türlü cihazlardan alınacak ücretler" ile çeşitli gelirlerin tahakkuk ve tahsilat işlemlerini kapsar. "Her türlü cihaz" ibaresi 18/6/2017 tarihli ve 7033 sayılı Kanunla eklenmiştir; kapsam o tarihten itibaren yalnız klasik yayın cihazlarıyla sınırlı değildir.
4 üncü maddedeki tanım daha da açıktır: bandrol, "ilave bir yazılım veya donanım desteği olsun veya olmasın doğrudan, internet üzerinden veya başka bir yolla her türlü görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen" cihazlardan alınır. Yani bir cihazın yayın alabilmesi için ek yazılım gerekmesi ya da yayının internet üzerinden gelmesi, bandrol yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Yükümlülüğün doğduğu an
3 üncü madde (10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunla değişik) iki farklı an belirler:
"Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen cihazları imal edenler satıştan önce; ithal edenler ise serbest dolaşıma girişinde bandrol veya etiket almaya mecburdur."
İmalatçı için tetikleyici satış, ithalatçı için serbest dolaşıma giriştir. Bandrol veya etiketler "Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu tarafından veya bu Kurumun yetkili kılacağı diğer kurum veya kuruluşlar tarafından" verilir.
Oranlar: KDV matrahı üzerinden, bir defaya mahsus
4 üncü madde, matrahı ve oranı birlikte belirler. Matrah, imalatçı için cihazın satış faturasındaki (özel tüketim vergisi hariç) KDV matrahı, ithalatçı için Gümrük Giriş Beyannamesindeki (özel tüketim vergisi hariç) KDV matrahıdır. Ücret "bir defaya mahsus olmak üzere" alınır.
| Cihaz | Oran |
|---|---|
| Renkli televizyon · siyah-beyaz televizyon | %8 |
| Radyo, portatif radyo-teyp, radyo-pikap | %8 |
| Video | %12 |
| Birleşik cihazlar: video-televizyon-radyo, video-televizyon, radyo-televizyon | %12 |
| Müzik seti ve benzerleri | %10 |
| Cep telefonları | %6 |
| Bilgisayarlar ve tablet bilgisayarlar | %2 |
| Video görüntü veya ekranına bağlantı için tasarlanmış televizyon alıcıları — uydu alıcıları ve set üstü medya kutuları dâhil | %10 |
| Yukarıdakiler dışında kalan, görsel ve/veya işitsel yayınları alabilen her türlü cihaz | %10 |
| Taşıtlarda yer alan bandrole tabi cihazlar ayrı ayrı tevsik edilemezse — kara taşıtları | %0,4 |
| Taşıtlarda yer alan bandrole tabi cihazlar ayrı ayrı tevsik edilemezse — diğer taşıtlar | %0,01 |
Cep telefonu, bilgisayar-tablet, set üstü medya kutusu ve taşıt kalemleri 7033 sayılı Kanunla 2017'de eklenmiştir; 2017 öncesi kaynaklar bu satırları içermez.
🔑 Taşıt satırı ayrı bir mantık taşır. Bir aracın içindeki radyo veya multimedya ünitesi ayrı ayrı belgelenebiliyorsa kendi oranı üzerinden bandrole tabidir; ayrı ayrı tevsik edilemiyorsa matrah taşıtın tamamının KDV matrahı olur ve oran kara taşıtlarında binde dört, diğer taşıtlarda on binde bir olarak uygulanır. Araç ithal eden bir şirket için bu, faturalama ve belgelendirme biçiminin doğrudan maliyet doğurduğu anlamına gelir.
🔴 Maddedeki oranlar sabit değildir. 4 üncü maddenin (d) bendi uyarınca "bu maddede belirtilen oranları topluca veya ayrı ayrı iki katına kadar artırmaya veya kanuni oranı sıfıra kadar indirmeye", 10 numaralı bent kapsamındaki cihazları "türleri ve özellikleri itibarıyla gruplandırmaya ve her bir grup için farklı bandrol oranları belirlemeye" Cumhurbaşkanı yetkilidir. Yani kanunî oran bir tavan-taban çerçevesidir; cari oran için yürürlükteki Cumhurbaşkanı kararına bakılmalıdır.
Ödeme: üçüncü ayın onu ve gümrük tahsilatı
5 inci madde, imalatçı ve ithalatçı için iki ayrı tahsilat yolu kurar.
İmalatçı — beyanname. Cihazları imal ve ithal edenler, "bir ay içinde sattıkları cihazlardan 4 üncü maddenin (a) bendine göre tahsil ettikleri ücretleri en geç müteakip üçüncü ayın onuna kadar" Kuruma bir beyanname ile bildirmek ve aynı süre içinde ödemekle yükümlüdür. Gecikmenin bedeli ağırdır: "aksi takdirde her geçen gün için yürürlükteki en yüksek ticari kredi faizi oranı üzerinden tahakkuk ettirilecek faiz miktarı ile birlikte 6183 sayılı Kanun (gecikme cezası hariç) hükümlerince tahsil olunur."
İthalatçı — gümrükte tahsil. (g) bendi kapsamı dışındaki bandrol ücretleri, "gümrük idarelerince ithalatta alınan gümrük vergileri ve diğer malî yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil olunur" ve aylık tahsilat toplamı "en geç takip eden ayın on beşinci gününe kadar" Kuruma intikal ettirilir. Usul ve esaslar ilgili Bakanlık ile Kurum arasında müştereken belirlenir.
Teminat mektubu seçeneği. (g) bendi bir nakit akışı kolaylığı tanır: "Bandrol ücretlerine ilişkin ödemeleri bu maddenin (a) bendinde belirtilen sürenin sonunda yapmak isteyen imalatçı ya da ithalatçı firmalara bandroller teminat mektubu karşılığı verilir." Yani ödeme, teminat verilerek beyanname süresinin sonuna ertelenebilir.
Belge ibrazı, bilgi talebi ve iki kat ceza
10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunla eklenen (e) ve (f) bentleri, Kuruma güçlü bir tahsil ve denetim aracı verir.
Tahsil dairesi yetkisi. Kurum, 6183 sayılı Kanun'a göre tahsili öngörülen alacakları bakımından "anılan Kanunun Maliye Bakanlığı, tahsil dairesi ve diğer makam, merci ve komisyonlara verdiği yetkileri kullanır"; merkez ve taşra birimlerini tahsil dairesi sıfatıyla görevlendirebilir ve "tahsil dairelerinin yetki mahallini il sınırları ile bağlı olmaksızın tayin edebilir."
🔑 Gümrükten önce belge şartı. (f) bendi uyarınca Kurum, firmalardan ve kamu kurumlarından bilgi ve belge talep edebileceği gibi, "ilgililere bandrole tabi cihazların kullanımına veya satışına izin verilmeden veya gümrük işlemlerinden önce bandrol yükümlülüğüne ilişkin olarak Kurumdan alınacak olan belgenin ibraz zorunluluğunu getirebilir." Bu, bandrol yükümlülüğünün gümrük sürecinin önüne çekilebileceği anlamına gelir; ithalat takvimi buna göre planlanmalıdır. Bu yükümlülüklere uymayanlar ile istenilen bilgileri vermeyenler hakkında idarî para cezası uygulanır; ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir, hakkında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uygulanır ve ödenmezse 6183'e göre işlem yapılır.
Bandrolsüz satışın cezası. 6 ncı madde (23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunla değişik) tek cümlelik ama katlamalı bir yaptırım öngörür:
"Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen cihazların bandrolsüz veya etiketsiz satışını yapan imalatçı veya ithalatçıya Kurum tarafından bandrolsüz veya etiketsiz satılan veya satışa arzedilen her cihaz için hesaplanan bandrol ücretinin iki katı tutarında idarî para cezası verilir."
Üç unsur önemlidir. Ceza cihaz başınadır; hesap o cihaz için hesaplanan bandrol ücretinin iki katıdır; ve fiil yalnız satış değil, satışa arz hâlinde de gerçekleşir. Bir konteyner dolusu cihazda toplam maruziyet hızla büyür.
Ödenmeyen cezalar hakkında 6183 sayılı Kanun'a göre işlem yapılır ve bu maddeye göre kesilecek idarî para cezalarına karşı "ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir."
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yükümlülük anı | İmalatta satıştan önce, ithalatta serbest dolaşıma girişte | m.3 |
| Matrah | ÖTV hariç KDV matrahı; bir defaya mahsus | m.4/a |
| Oran değişikliği | Cumhurbaşkanı iki katına kadar artırır, sıfıra kadar indirir | m.4/d |
| İmalatçı ödemesi | Beyanname ile müteakip üçüncü ayın onuna kadar | m.5/a |
| Gecikme | En yüksek ticari kredi faizi + 6183 (gecikme cezası hariç) | m.5/a |
| İthalatta tahsil | Gümrük vergilerinden ayrı; Kuruma ayın 15'ine kadar | m.5/b |
| Erteleme | Teminat mektubu karşılığı bandrol | m.5/g |
| Bandrolsüz satış | Her cihaz için ücretin iki katı İPC | m.6 |
| Dava | Tebliğden itibaren bir ay, idare mahkemesi | m.6 |
2021'de kalkan elektrik payı
Bandrolün mevzuattaki yerini doğru anlamak için 2 nci maddedeki gelir listesine bakmak gerekir. Kurumun gelirleri şunlardır: radyo, televizyon, video ve birleşik cihazlardan tahsil edilecek ücretler; genel bütçeden yapılacak katkılar; radyo ve televizyon vasıtasıyla yapılan her çeşit ilan ve reklam ile faaliyet gelirleri; film, bant, plak, nota, dergi, kitap ve benzerlerinin yapım, yayın ve satışından elde edilecek gelirler; radyo ve televizyonla ilgili her türlü ticarî işlem ve ortaklıklardan elde edilecek gelirler; düzenlenecek konser, temsil ve benzeri programlara giriş ücreti ile bu yerlerdeki ilan ve reklam gelirleri; ve her türlü bağış, yardım ve diğer gelirler.
🔴 Listede artık bulunmayan bir kalem, eski kaynaklarda hâlâ yer alır. 21/12/2021 tarihli ve 7346 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesiyle Kanunun 1 inci maddesinden ", elektrik enerjisi hasılatından ayrılacak paylar" ibaresi metinden çıkarılmış; aynı Kanun'un 5 inci maddesiyle 2 nci maddenin (b) bendi, 6 ncı ve 7 nci maddeleriyle de 4 üncü ve 5 inci maddelerdeki ilgili bentler yürürlükten kaldırılmıştır.
Bunun anlamı, elektrik faturası üzerinden alınan TRT payının bu Kanun kapsamındaki dayanağının kaldırılmış olmasıdır. 2022 öncesine ait ikincil kaynaklar, TRT gelirlerini anlatırken hâlâ elektrik hasılatı payından söz edebilir; bir maliyet analizinde bu kalemin bugün Kanun metninde yer almadığı gözden kaçırılmamalıdır.
Aynı madde, Kanunun bandrol dışındaki gelir kalemlerinin reklam, yayın ve ticarî ortaklık temelli olduğunu da gösterir. Cihaz ithalatçısı bakımından ise Kanunun tek doğrudan yükümlülük doğuran kalemi bandrol ücretidir.
Kanunun kendi konumunu gösteren bir hüküm de 7 nci maddededir: 3093 sayılı Kanun yürürlüğe girerken 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu'nun 35, 38, 39, 40, 41, 42 ve 43 üncü maddeleri ile aynı Kanunun 63 üncü maddesinin (b) ve (c) bentleri ve geçici 6 ncı maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Yani TRT'nin gelir rejimi, kuruluş kanunundan ayrılarak bu Kanunda toplanmıştır; bandrol yükümlülüğünün dayanağı aranırken 2954 sayılı Kanun'a değil 3093 sayılı Kanun'a bakılmalıdır.
Sonuç
Türkiye'ye elektronik cihaz ithal eden bir şirket için 3093 sayılı Kanun dört pratik sonuç doğurur.
Yükümlülük gümrükte doğar: ithalatçı için tetikleyici satış değil serbest dolaşıma giriştir; üstelik Kurum, gümrük işlemlerinden önce bandrol belgesinin ibrazını zorunlu kılabilir.
Oran ürüne göre değişir ve sabit değildir: cep telefonunda %6, bilgisayar ve tablette %2, televizyonda %8, uydu alıcısı ve set üstü medya kutusunda %10, video ve birleşik cihazlarda %12. Kanunî oranları iki katına kadar artırma veya sıfıra kadar indirme yetkisi Cumhurbaşkanındadır; cari oran yürürlükteki karardan doğrulanmalıdır.
Taşıt ithalatında belgelendirme maliyeti belirler: taşıttaki bandrole tabi cihazlar ayrı ayrı tevsik edilemezse matrah taşıtın tamamının KDV matrahı olur ve kara taşıtlarında binde dört oran uygulanır.
Ceza cihaz başınadır: bandrolsüz veya etiketsiz satılan ya da satışa arz edilen her cihaz için hesaplanan bandrol ücretinin iki katı idarî para cezası uygulanır; dava süresi tebliğden itibaren bir aydır.
Gümrükte ödenen diğer malî yükümlülükler ve rejim seçenekleri için ekonomik etkili gümrük rejimleri yazımıza, yayın tarafındaki lisans ve yabancı sermaye sınırı için yayın lisansında yabancı sermaye yazımıza, ithalatçının kanunen üretici sayıldığı bir başka rejim için kozmetikte bildirim ve ithalatçı sorumluluğu yazımıza bakılabilir.
Bu çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; cari bandrol oranları ve maktu tutarlar yürürlükteki Cumhurbaşkanı kararından doğrulanmalıdır.
