Gurbetçilere 20 Yıl Vergi Muafiyeti: Yurt Dışından Kesin Dönüşte İstisna Ne Zaman Açık

Türkiye'nin yeni yirmi yıllık istisnası hakkında bana en çok yazan iki grup var. Birincisi Almanya'da, Hollanda'da, Fransa'da, İngiltere'de ya da ABD'de yıllarca yaşamış ve kesin dönüşü düşünen Türk vatandaşları. İkincisi daha önce, çoğu 2022-2024 arasında, Türkiye'de yaşamış, ayrılmış ve şimdi geri dönmek isteyen yabancılar. İki grup da istisnanın başkaları için yazıldığını düşünüyor ve ben bunun sebebini anlıyorum. Birçoğu için durum böyle değil; ama kanun iki grubun içinden bir çizgi geçiriyor ve bu çizgi, kişinin çoktan yaşayıp bitirdiği takvim yıllarının üzerinden geçiyor.

Bu sayfa GVK mükerrer 20/D maddesini ve 333 Seri No.lu Tebliği Türkiye geçmişi olan kişilere uyguluyor. Kuralın kendisi ve neyi istisna ettiği 20 yıl vergi muafiyeti şartları sayfasında, başvuru usulü ve süresi istisna belgesi başvurusu sayfasında. Burada daha dar bir soruyu cevaplıyorum: sizin geçmişiniz kapıyı açık bırakıyor mu ve o geçmişin hâlâ etkileyebileceğiniz kısmı için ne yapılabilir.

Kaynaklar, 16 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m.20/D ile m.3, 4, 5, 7 ve 23 (mevzuat.gov.tr konsolide metin); 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği (RG 4.7.2026, sayı 33300) m.3-6 ve Örnek 1-13; 7582 sayılı Kanun m.14 (RG 4.6.2026, sayı 33270); 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.19-21; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.50-52.

Vatandaşlık bir şart değil

20/D Türkiye'de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerden söz ediyor. Vatandaşlıktan bahsetmiyor ve 333 Seri No.lu Tebliğ de böyle bir şart eklemiyor. Otuz yıl sonra dönen Türk vatandaşı, Türkiye'ye hiç ayak basmamış bir Hollanda ya da Kanada vatandaşıyla, üç yıllık kaydı temiz olduğu sürece tamamen aynı konumda.

Vatandaşlığın önemli olduğu tek bir yer var ve o da vatandaşın aleyhine işliyor. GVK m.5 bazı yabancıların altı aydan fazla kalsalar bile yerleşmiş sayılmayacağını söylüyor: belli ve geçici bir görev veya iş için gelenler, tahsil, tedavi, istirahat veya seyahat amacıyla gelenler. Madde yalnız yabancılar için yazılmış. Bir takvim yılında Türkiye'de altı aydan fazla kalan Türk vatandaşı, bu kalışın uzun bir tatil olduğunu ileri süremez. Dönen vatandaş için bu çoğunlukla işe yarıyor, çünkü yerleşmeyi ispatlamak kolaylaşıyor. Ama karar vermeden önce "bir yıl deneyelim" diyen vatandaş için, denemenin kendisi yerleşme sonucunu doğurabiliyor.

Üç yıllık geriye bakış, Türkiye geçmişi olan kişiye uygulanınca

Şart herkes için aynı. Yerleşmiş sayıldığınız yıldan önceki üç takvim yılında Türkiye'de ne ikametgâhınız ne de vergi mükellefiyetiniz olmalı. Tebliğin 4 numaralı örneği tam da dönenler için yazılmış gibi: 2022'de Türkiye'de ikametgâhı bulunan kişi 10.11.2024'te Türkiye'den ayrılıyor ve 2027'de ikametgâhını yeniden Türkiye'ye taşıyor. Belge verilmiyor, çünkü kişi 2024'te Türkiye'de yerleşikti ve 2024 pencerenin içinde.

Bundan iki sonuç çıkıyor. Birincisi, kasımda ayrılmış olsanız bile ayrıldığınız yıl Türkiye'de geçmiş bir yıl sayılıyor. İkincisi, sayım takvim yılıyla yapılıyor; dolayısıyla istisnadan yararlanarak dönebileceğiniz en erken yıl, Türkiye'de yerleşik olduğunuz son takvim yılından dört yıl sonrası.

Tablo, temiz yıllarda başka bir şey olmadığını varsayıyor. Sonraki bölümler, olan şeyler hakkında.

Metnin bir sınırını da burada yazayım. Örnek 4 kasımda ayrılan birini anlatıyor. Türkiye'deki ikametgâhını ocak ya da şubatta bırakıp yılın geri kalanını yurt dışında geçiren kişinin o yılının nasıl sayılacağını tebliğ söylemiyor. GVK m.4'ün lafzına göre o yılın bir kısmında ikametgâhınız Türkiye'deydi; ben o yılın sayılacağını varsayarak plan yapardım.

İkametgâh: geride bıraktığınız adres

Dönen vatandaş için en sık sorun bir iş ya da şirket değil, bir adres. On yıllar önce yurt dışına giden birçok kişi nüfus kaydını hiç güncellememiş; kayıtta hâlâ anne babasının Konya'daki ya da Trabzon'daki dairesi görünüyor.

İkametgâhın hukuki testi nüfus kaydında değil, Medenî Kanunda. TMK m.19 yerleşim yerini bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer olarak tanımlıyor ve kimsenin aynı anda birden fazla yerleşim yeri olamıyor. m.20 yerleşim yerinin değiştirilmesinin yenisinin edinilmesine bağlı olduğunu ekliyor. Yirmi yıldır Stuttgart'ta yaşayıp çalışan vatandaşın yerleşim yeri, kayıt ne derse desin, Stuttgart.

Kayıt yine de önemli, çünkü vergi dairesinin ilk gördüğü şey o. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 50 nci maddesi adres kaydında kişinin yazılı beyanını esas alıyor ve beyanın dış temsilciliklerimize de yapılabileceğini söylüyor; 51 inci madde değişikliklerin yirmi iş günü içinde bildirilmesini istiyor; 52 nci madde kurumların iş ve işlemlerinde merkezde tutulan adres bilgilerini esas almasını öngörüyor. Geriye bakış yıllarında kayıtta kalmış bir Türkiye adresi sizi Türkiye'de yerleşik yapmaz; ama vergi dairesine soru sormak için bir sebep verir ve cevabın belgelerden gelmesi gerekir: yabancı ülkedeki kayıt belgeleri, yabancı vergi beyannameleri, iş kayıtları, çocukların okul kayıtları.

Etkileyebileceğiniz şey geçmiş değil, gelecek. Hâlâ yurt dışındaysanız, dönüşü planlamadan önce konsolosluk aracılığıyla nüfus kaydınızı yurt dışı adresinize güncellemenizi öneririm. Böylece sonradan incelenecek yıllardaki bir çelişki ortadan kalkar.

Vergi mükellefiyeti: hangi Türkiye geliri engel, hangisi değil

Şartın ikinci yarısı Türkiye'de vergi mükellefiyetinin bulunmaması. Kanun üç gelir türünü ayrı tutuyor: yalnız Türk gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancından doğmuş mükellefiyet belgeye engel değil. Bu ayrım dönen vatandaşlara iyi uyuyor, çünkü birçoğunun Türkiye'de kiraya verdiği bir dairesi var.

Örnek 6 dönenleri en çok şaşırtan örnek. Oradaki kişi geriye bakış yıllarından birinde tek bir Türk işverenden stopaja tabi ücret almış. Tebliğ bunu vergi mükellefiyeti sayıp belgeyi reddediyor. Bir yaz sözleşmesi, bir dönemlik ders, aileyi ziyarete geldiğiniz aylarda birkaç ay Türk bordrosunda yer almak: her biri kapıyı üç yıl kapatabilir.

Türk kurumları adına yurt dışında görevli vatandaşlar

GVK m.3/2'de dönenlerin çoğunun hiç duymadığı bir kural var. Resmî daire ve müesseselere ya da merkezi Türkiye'de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup bu kurumların işleri dolayısıyla yabancı ülkelerde oturan Türk vatandaşları, Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden vergilendiriliyor. Bulundukları ülkede aynı kazanç için gelir vergisine veya benzeri bir vergiye tabi tutulanlar o kazanç üzerinden ayrıca vergilendirilmiyor.

Bir diplomat, bir Türk bankasının Londra şubesinde çalışan ya da Körfez'deki bir Türk müteahhidinin şantiye şefi, yurt dışında geçti diye düşündüğü yıllarda Türkiye'de tam mükellef olmuş olabilir. 333 Seri No.lu Tebliğ bu grubu ele almıyor. 20/D'nin lafzında, geriye bakış yıllarındaki Türkiye vergi mükellefiyeti dayanağı ne olursa olsun Türkiye vergi mükellefiyeti. Bu durumdaki kimseye, kendi yıllarının yazılı analizi yapılmadan belgenin verileceğini varsaymasını önermem.

Daha önce Türkiye'de yaşamış yabancılar

Aynı hesap, Türkiye'de ikamet izniyle yaşamış ve ayrılmış yabancılara da uygulanıyor. 2022 ve 2023'te Rusya'dan, Ukrayna'dan, İran'dan ve başka ülkelerden çok sayıda kişi Türkiye'ye taşındı, bir iki yıl kaldı ve başka yere gitti. Onlar için anahtar soru GVK m.4'e göre Türkiye'de yerleşik oldukları son takvim yılı; yukarıdaki tablo mümkün olan en erken dönüş yılını veriyor.

Yabancılara özgü üç nokta var. Birincisi, ikamet izni tek başına yerleşmeyi ne ispatlıyor ne çürütüyor; vergisel test ikametgâh ya da bir takvim yılında altı aydan fazla kalış. İkincisi, lafzına göre GVK m.5 Türkiye'de yalnız tahsil veya tedavi için kalmış yabancının işine yarayabilir: böyle bir kalış yerleşme değil, dolayısıyla bir geriye bakış yılını tüketmemeli; yine de vergi dairesinin o dönemde kayıtlı bir Türkiye adresine yakından bakmasını beklerim. Üçüncüsü, o yıllarda Türkiye'den yabancı işverene uzaktan çalışmış yabancının hiç kayda geçmemiş bir Türkiye vergi mükellefiyeti olabilir; GVK m.7/3 hizmet Türkiye'de ifa edildiğinde ücreti Türkiye'de elde edilmiş sayıyor. Sonradan ortaya çıkan kayıt dışı mükellefiyet, belgenin yerleşme tarihinden itibaren iptal edildiği Örnek 12'deki durumun tam kendisi.

İstisna dönen kişiye neyi veriyor, neyi vermiyor

Şartları taşıyan dönen kişi için istisna herkeste olduğu gibi işliyor. Yirmi yıl boyunca Rotterdam'daki dairenin kirası, Alman hisse portföyünün kâr payları, Fransa'daki tasarruf hesabının faizi ve yurt dışındaki taşınmazın satış kazancı Türkiye'de gelir vergisinden istisna ve Türkiye'de beyan edilmiyor.

Dönenlere özgü iki nokta var. Yabancı ülke sosyal güvenlik kurumlarının ödediği emekli aylıkları, örneğin Alman yasal emekli aylığı, 2026'dan önce de GVK m.23/1-13 ile Türkiye'de istisnaydı; emekli dönenlerin çoğu için istisna bu kalemde beklediğinden az, diğer her şeyde beklediğinden fazla şey ekliyor. Türkiye'den elde edilen gelir ise vergide kalıyor: Türkiye'deki dairenin kirası, %15 stopajlı Türk kâr payları ve Türkiye'de yapılan işin ücreti veya bedeli; Örnek 9-11 bunu gösteriyor.

İstisna ayrıldığınız ülke hakkında da bir şey söylemiyor. Almanya'nın, Hollanda'nın ya da İngiltere'nin taşındıktan sonra emekli aylığınızı, kiranızı ya da kazancınızı vergilemeye devam edip etmeyeceği o ülkenin kanununa ve Türkiye ile anlaşmasına bağlı. Aynı kişi GVK m.4'e göre Türkiye'de yerleşik, diğer ülkenin iç hukukuna göre de oranın mukimi olabilir; anlaşmalar bu çatışmayı kendi mukimlik kurallarıyla çözüyor.

Planlı bir dönüş için sıra

1. Planladığınız dönüş yılından önceki son üç takvim yılınızı yeniden kurun: kayıttaki Türkiye adresleri, varsa Türk vergi numarası, Türk maaşı, serbest meslek veya ticari faaliyet, Türk işveren adına yurt dışı görevi.
2. O penceredeki bir yıl sorunluysa olguları değil dönüş yılını değiştirin. Yukarıdaki tablo işe yarayan en erken yılı gösteriyor.
3. Hâlâ yurt dışındayken nüfus kaydınızı konsolosluk aracılığıyla yurt dışı adresinize güncelleyin; kayıt incelenecek yıllarla uyumlu olsun.
4. Dönüş yılında belgelenmiş bir ikametgâh kurun ve adresinizi kaydettirin; sonra istisna belgesi dilekçesini 31 Aralık'tan önce, kasım veya aralıkta döndüyseniz şubat sonundan önce, ikametgâhınızın bağlı olduğu vergi dairesine verin.
5. İlk günden Türkiye gelirini yurt dışı gelirinizden ayrı tutun; beyannameden yalnız yurt dışı kısım çıkıyor.

Kimin tarafındayız ve nasıl kazanıyoruz

Eve dönüş çoğunlukla dönüşten kazananlar eliyle yürütülüyor: yeni daireyi satan geliştirici, taşınma hizmeti, aktarılan birikimi tutacak banka. Biz bunların hiçbirinden, hiçbir dosyada, hiçbir biçimde komisyon almıyoruz. Dosyanızdan tek gelirimiz sizin ödediğiniz ücret ve bu yıl ya da üç yıl sonra dönmeniz bu ücreti değiştirmiyor. Bu yüzden dönüş yılınızın kayması gerektiğini, aksini söylemek için hiçbir sebebimiz olmadan söyleyebiliyoruz.

Biz avukatız; lisanslı yatırım danışmanı değiliz ve ayrıldığınız ülkede vergi danışmanı da değiliz. Finansal araçlarda kişisel yatırım tavsiyesi vermiyor, Almanya'nın, Hollanda'nın ya da başka bir ayrılış ülkesinin vergi hukuku hakkında görüş vermiyoruz. Türkiye kaydınızı inceliyor, hâlâ düzeltilebilecek Türkiye olgularını düzeltiyor ve belge dosyasını hazırlıyoruz.

Dönüşü planlamadan önce

Son beş takvim yılına ait Türkiye adreslerinizin, vergi numaralarınızın, Türkiye gelirlerinizin ve Türk işverenlerinizin listesini bize gönderin. Hangi dönüş yılının yirmi yıllık istisnayı açık tuttuğunu ve o zamana kadar ne yapılması gerektiğini yazılı olarak söyleyelim. Türkiye vergi çalışmamız uluslararası vergi sayfasında, dönen aileler için miras ve aile varlıkları çalışmamız miras planlaması ve varlık yönetimi sayfasında. İstisnanın hangi kanunun içinde, hangi maddelerle birlikte geldiği 7582 sayılı Kanun madde madde sayfasında; emekli aylığına özgü sorular Türkiye'de emeklilik yazısında da var.

Bu sayfanın çözmediği konular

Türkiye'deki ikametgâhın yılın başında bırakıldığı durumda o yılın nasıl sayılacağını çözmüyor; Örnek 4 yalnız kasımda ayrılmayı kapsıyor. GVK m.3/2'ye göre yurt dışında görevli vatandaşın tam mükellefiyetinin 20/D bakımından Türkiye vergi mükellefiyeti sayılıp sayılmayacağını çözmüyor, çünkü tebliğ bu konuyu ele almıyor. Ayrıldığınız ülkenin sizi taşındıktan sonra nasıl vergilendireceğini çözmüyor.