Türkiye'de elektronik haberleşme hizmeti sunmak veya şebeke ya da altyapı kurup işletmek yetkilendirmeye tabidir; yetkilendirme ise bildirim ve kullanım hakkı olmak üzere iki farklı ağırlıkta işler. Bu ayrım maliyeti de belirler: kaynak tahsisi gerektirmeyen bir hizmet bildirimle başlarken, numara veya frekans gerektiren hizmet kullanım hakkı ve ayrı bir ücret ister.
Kanuna 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla eklenen 60/A maddesi ise sektöre yepyeni ve çok kısa süreli bir yükümlülük getirdi: belirlenen tedbirin gereği, kararın bildirilmesi anından itibaren en geç iki saat içinde yerine getirilir. Aşağıdaki değerlendirme 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun mevzuat.gov.tr'deki resmî güncel metnine dayanıyor (6 Eylül 2026'da okundu).
Yetkilendirme zorunluluğu ve iki istisna
Kural (m.8/1). "Bakanlığın strateji ve politikaları da dikkate alınarak Kurumca yapılacak yetkilendirmeyi müteakip, elektronik haberleşme hizmeti verilebilir ve/veya elektronik haberleşme şebekesi veya alt yapısı kurulup işletilebilir."
Öncelik (m.8/2). İhtiyaç duyulan hizmet ve/veya şebekenin öncelikle Kurumca yetkilendirilmiş işletmecilerden karşılanması esastır.
🔑 Yetkilendirmeye tabi olmayan iki hâl (m.8/2-a, b).
- Kurum içi ağlar: bir gerçek veya tüzel kişinin kendi kullanımındaki taşınmazların dâhilinde ve her bir taşınmazın sınırları dışına taşmayan, münhasıran şahsi veya kurumsal ihtiyaçları için kullanılan, üçüncü şahıslara herhangi bir elektronik haberleşme hizmeti verilmesinde kullanılmayan, sağlanmasında herhangi bir ticari amaç güdülmeyen ve kamu kullanımına açık olarak sunulmayan hizmet, şebeke veya altyapı.
- Kamu kurumlarının münhasıran verdikleri hizmetlerle ilgili olarak özel kanunları uyarınca kurdukları yapılar.
Beş şart birlikte aranır. Kampüs ağının bir kısmının misafirlere veya kiracılara açılması, ücretsiz olsa dahi "üçüncü şahıslara hizmet verilmesi" sayılabileceğinden istisnayı tartışmalı hâle getirir.
Denetim (m.8/3). Kurum bu şebeke veya altyapıların maddeye uygunluğunu ve kullanılan teçhizatın standartlara uygunluğunu denetlemeye ve uygun olmayanların kaldırılmasını sağlamaya yetkilidir. Radyo ve televizyon yayıncılığı ile ilgili Kanun hükümleri saklıdır (m.8/4).
Bildirim mi, kullanım hakkı mı
İki yol (m.9/1-2). "Yetkilendirme, bildirim veya kullanım hakkının verilmesi yoluyla yapılır." Hizmet sunmak veya şebeke işletmek isteyen şirketler, faaliyete başlamadan önce Kurum düzenlemeleri çerçevesinde Kuruma bildirimde bulunurlar.
🔑 Ayrım ölçütü kaynak tahsisidir (m.9/3). Bildirimde bulunan şirketler; numara, frekans, uydu pozisyonu gibi kaynak tahsisine ihtiyaç duymuyorlarsa usulüne uygun bildirimle birlikte, ihtiyaç duyuyorlarsa Kurumdan kullanım hakkı alınması kaydıyla yetkilendirilirler.
🔴 Otuz gün (m.9/5). Kullanım hakkı sayısının sınırlandırılmasının gerekmediği tespit edilen hizmetler için, usulüne uygun başvuruyu müteakip 30 gün içerisinde Kurumca kullanım hakkı verilir.
Sınırlandırma (m.9/6). Kullanım hakkı sayısı, ancak kaynakların sınırlı sayıda işletmeci tarafından yürütülmesinin gerektiği durumlarda ve kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını teminen sınırlandırılabilir. Sınırlandırma hâlinde; uydu pozisyonu ile ulusal çapta frekans bandı kullanımını içeren hizmetlerde yetkilendirme politikası, hizmetin başlama zamanı, yetkilendirme süresi ve işletmeci sayısı gibi kıstaslar Bakanlıkça belirlenir, yetkilendirme Kurumca yapılır; Bakanlık gerekli gördüğü hâllerde ihaleleri doğrudan kendisi de yapabilir.
İhale rejimi (m.9/7). Kurum ve — anılan hâllerde — Bakanlık, kullanım hakkı ihalelerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi değildir.
🔴 Süre tavanı (m.9/8). "Kullanım haklarının süresi, yirmibeş yıldan fazla olmamak üzere belirlenir." Süreler; şebeke ve hizmetin niteliği ile başvuru sahibinin talebi de dikkate alınarak tespit edilir.
Yetkilendirme ücreti: iki bileşen
Yapı (m.11/1). "Yetkilendirme ücreti, idarî ücretler ve kullanım hakkı ücretlerinden oluşur."
🔴 İdari ücret ve binde beş tavanı (m.11/2). Kurum; pazar analizi, düzenlemelerin hazırlanması ve uygulanması, işletmecilerin denetlenmesi, teknik izleme ve denetleme, piyasanın kontrolü, uluslararası iş birliği, uyumlaştırma ve standardizasyon çalışmaları ile her türlü idarî giderlerinden kaynaklanan masraflara katkı amacıyla, işletmecinin bir önceki yıl net satışlarının binde beşini geçmemek üzere idarî ücret alır.
Alt sınır ve artırım (7061 sayılı Kanunla 2017'de eklendi). "Ancak yıllık alınan idarî ücret, 10.000 Türk lirası alt sınırından daha az olamaz. Söz konusu alt sınır her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır."
🔑 Kanundaki 10.000 TL bir tabandır ve her yıl yeniden değerleme oranında artar; cari yıl için Kurum düzenlemesine bakılmalıdır.
Gecikme (m.11/3). Süresinde ödenmeyen idarî ücretlere 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesindeki usule göre hesaplanacak gecikme zammı oranı kadar faiz uygulanır ve alacak, Kurumun bildirimi üzerine ilgili vergi dairesince tahsil edilir. Kurum, idarî maliyet ve toplanan idarî ücreti gösteren yıllık rapor yayımlar.
Kullanım hakkı ücreti (m.11/4-6). Kaynakların kullanım hakkının verilmesine ve etkin kullanımının teminine yönelik olarak alınır; asgari değerleri, Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. Bu ücretler Hazineye gelir kaydedilmek üzere yatırılır ve zamanında ödenmezse vergi dairesince tahsil olunur.
Erişim, arabağlantı ve tesis paylaşımı
Erişim yükümlülüğü (m.16/1). Erişim yükümlüleri ve yükümlülüğün kapsamı Kurum tarafından belirlenir. Kurum; bir işletmecinin diğerinin erişimine izin vermemesinin veya aynı sonucu doğuracak şekilde makul olmayan süre ve şartlar ileri sürmesinin, rekabet ortamının oluşumunu engelleyeceğine veya son kullanıcıların aleyhine olacağına karar verirse, o işletmeciye erişim taleplerini kabul etme yükümlülüğü getirebilir.
🔴 Arabağlantı müzakeresi zorunlu (m.16/2). "Bu Kanun uyarınca, tüm işletmeciler, talep gelmesi halinde birbirleriyle arabağlantı müzakerelerinde bulunmakla yükümlüdürler." Taraflar anlaşamazsa Kurum arabağlantı sağlama yükümlülüğü getirebilir.
🔑 Eşit muamele yükümlülüğü (m.16/5). Kurum, erişim yükümlüsü işletmecilere; eşitlik, ayrım gözetmeme, şeffaflık, açıklık, maliyet ve makul kâra dayalı olma yükümlülükleri ile "erişim hizmetlerini kendi ortaklarına, iştiraklerine veya ortaklıklarına sağladıkları ile aynı koşul ve kalitede sunma" yükümlülüğü getirebilir. Grup içi ve grup dışı müşteriye farklı koşul uygulamak bu fıkra üzerinden denetlenir.
Tesis paylaşımı (m.17/1). Bir işletmeci tesislerini kamuya veya üçüncü şahıslara ait arazinin üzerine veya altına yerleştirebiliyor, bu arazileri kullanabiliyor veya kamulaştırma müessesesinden yararlanabiliyorsa; Kurum, çevrenin korunması, kamu sağlığı ve güvenliği, şehir ve bölge planlaması ve kaynakların etkin kullanılması gereklerini gözeterek, tesislerin ve/veya arazinin makul bir bedel karşılığında diğer işletmecilerle paylaşılmasına ilişkin yükümlülükler getirebilir.
Ortak yerleşim (m.17/2). Kurum, işletmecilere kendi tesislerinde diğer işletmecilerin ekipmanları için maliyet esaslı bir bedel karşılığında, başta fiziksel ortak yerleşim olmak üzere her türlü ortak yerleşim sağlama yükümlülüğü getirebilir. İşletmeci tarifeyi maliyet esaslı belirlemezse, Kurum tarifeyi maliyetleri, uluslararası uygulamaları ve/veya rayiç bedelleri dikkate alarak kendisi belirler.
Ortak anten (m.17/3). Ortak anten sistem ve tesisleri hakkında da altyapı oluşumuna ilişkin hükümler uygulanır; belediyeler, mülki amirler ve diğer kamu kurumları ortak anten sistem ve tesisleriyle ilgili yer temini dâhil her türlü kolaylığı göstermek ve yardımda bulunmakla yükümlüdür.
Temmuz 2026'da eklenen tedbir yetkisi
🔴 m.60/A (Ek: 24/7/2026 tarihli ve 7590 sayılı Kanunun 21 inci maddesi). Yeni madde iki ayrı yetki kurar.
Alan adı yetkisi (m.60/A/1). "İnternet alan adlarına ilişkin strateji ve politikaları belirlemeye ve düzenleme yapmaya Başkanlık yetkilidir."
🔴 İki saatlik uygulama yükümlülüğü (m.60/A/2). Anayasanın 22 nci maddesinde sayılan sebeplerden biri veya birkaçına bağlı olarak, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Başkanlık; güvenlik ve istihbarat kurumlarının talebi üzerine veya resen alınması gereken tedbirleri belirleyebilir ve kararı uygulanmak üzere derhâl işletmecilere, erişim sağlayıcılara, veri merkezlerine ve ilgili içerik ve yer sağlayıcılara bildirir.
Süreler zincirlemedir:
- kararın gereği derhâl ve bildirim anından itibaren en geç iki saat içinde yerine getirilir;
- karar yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur;
- hâkim kararını kırk sekiz saat içinde açıklar, aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar.
🔑 Muhatap listesinde veri merkezleri de sayılmıştır; yükümlülük yalnızca işletmecilerle sınırlı değildir. Erişim engellemenin 5651 sayılı Kanundaki ayrı rejimini ve m.9'un iptalini erişim engelleme yazısında ele aldık.
Ceza (m.60/A/3). Başkanlık, bu Kanunda düzenlenen görev ve yetkileriyle ilgili olarak yükümlülüğünü yerine getirmeyen ilgililere ihlal teşkil eden eylem başına yirmi bin Türk lirasından yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verebilir.
Tahsil ve dava (m.60/A/4-5). Cezalar 6183 sayılı Kanuna tabidir ve tebliğden itibaren otuz gün içinde ödenir; ödenmezse vergi dairesince tahsil olunur. Kararlara karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir; Başkanlık kararlarına karşı açılan her türlü dava öncelikli işlerden sayılır ve Başkanlık tarafından açılacak davalarda teminat aranmaz.
Cihaz kimliği ve dava rejimi
🔴 Elektronik kimlik bilgisi (m.55). Kurum tarafından izin verilmedikçe, abone kimlik ve iletişim bilgilerini taşıyan özel bilgiler veya cihazın teşhisine yarayan elektronik kimlik bilgileri yeniden oluşturulamaz, değiştirilemez, kopyalanarak çoğaltılamaz veya herhangi bir amaçla dağıtılamaz.
Ticaret yasağı (m.55/2). Elektronik kimlik bilgisi değiştirilmiş cihaz, kart, araç veya gereçlerle, değişiklik yapılması amacına yönelik yazılım, her türlü araç veya gereçlerin ithalatı, üretimi, dağıtımı veya tanıtımı yapılamaz, bulundurulamaz, aracılık edilemez.
El koyma (m.55/3). Bunlara 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 127 nci maddesi hükümlerine göre el konulur.
Kurum cezalarının tahsili (m.61). Kurum tarafından verilen idarî para cezaları 6183 sayılı Kanuna tabidir ve tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Kurum hesaplarına ödenir; ödenmeyenler vergi dairesince tahsil olunur ve tahsil olunanların tamamı Kurum hesaplarına aktarılır.
🔴 Dava hakkı (m.62, 2/7/2012 tarihli 6352 sayılı Kanunla değişik). "İdarî yaptırım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir. Kurum kararlarına karşı açılan her türlü dava öncelikli işlerden sayılır. Kurulun kararları, Kurumun idarî denetimi sırasında yerindelik denetimine tabi tutulamaz." Kurum tarafından açılacak davalarda teminat aranmaz.
Tek tabloda
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kural | Hizmet ve şebeke yetkilendirme sonrası | m.8/1 |
| 🔑 İstisna 1 | Kendi taşınmazı içinde, üçüncü kişiye hizmet yok, ticari amaç yok | m.8/2-a |
| İstisna 2 | Kamu kurumlarının özel kanunla kurdukları yapılar | m.8/2-b |
| Denetim | Kurum uygunluğu denetler, uygun olmayanı kaldırtır | m.8/3 |
| Yayıncılık | İlgili Kanun hükümleri saklı | m.8/4 |
| İki yol | Bildirim veya kullanım hakkı | m.9/1 |
| Zaman | Bildirim faaliyete başlamadan önce | m.9/2 |
| 🔑 Ayrım | Kaynak tahsisi (numara, frekans, uydu pozisyonu) gerekiyor mu | m.9/3 |
| 🔴 Süre | Sınırlandırma yoksa 30 gün içinde kullanım hakkı | m.9/5 |
| Sınırlandırma | Yalnız kaynak sınırlılığı ve etkin kullanım gerekçesiyle | m.9/6 |
| Ulusal frekans | Politika Bakanlıkça; ihaleyi Bakanlık da yapabilir | m.9/6-a |
| İhale rejimi | 2886 ve 4734'e tabi değil | m.9/7 |
| 🔴 Süre tavanı | Kullanım hakkı 25 yıldan fazla olamaz | m.9/8 |
| Ücret yapısı | İdari ücret + kullanım hakkı ücreti | m.11/1 |
| 🔴 İdari ücret | Önceki yıl net satışlarının binde beşini geçemez | m.11/2 |
| Alt sınır | Kanunda 10.000 TL; her yıl yeniden değerleme ile artar | m.11/2 |
| Gecikme | 6183 m.51 oranında faiz; vergi dairesince tahsil | m.11/3 |
| Kullanım hakkı ücreti | Asgari değerler Cumhurbaşkanınca; Hazineye gelir | m.11/5-6 |
| Erişim yükümlüsü | Kapsamı Kurum belirler; ret veya makul olmayan şart | m.16/1 |
| 🔴 Arabağlantı | Talep hâlinde müzakere zorunlu; anlaşılamazsa Kurum yükümlülük getirir | m.16/2 |
| 🔑 Eşit muamele | Ortak ve iştiraklere sağlananla aynı koşul ve kalite | m.16/5 |
| Tesis paylaşımı | Makul bedel karşılığı paylaşım yükümlülüğü | m.17/1 |
| Ortak yerleşim | Maliyet esaslı bedel; belirlenmezse tarifeyi Kurum koyar | m.17/2 |
| Ortak anten | Belediye ve kamu kurumları yer temini dâhil yardım eder | m.17/3 |
| 🔴 Yeni yetki | Alan adı strateji ve düzenleme yetkisi Başkanlıkta | m.60/A/1 (7590) |
| 🔴 Tedbir | Anayasa m.22 sebepleri + gecikmesinde sakınca | m.60/A/2 |
| Muhataplar | İşletmeci, erişim sağlayıcı, veri merkezi, içerik ve yer sağlayıcı | m.60/A/2 |
| Uygulama | Bildirimden itibaren en geç iki saat | m.60/A/2 |
| Onay | 24 saat içinde sulh ceza hâkimine | m.60/A/2 |
| Hâkim | 48 saat içinde açıklar; aksi hâlde kendiliğinden kalkar | m.60/A/2 |
| Ceza | Eylem başına 20.000 – 100.000 TL | m.60/A/3 |
| Ödeme | Tebliğden 30 gün; sonra vergi dairesi | m.60/A/4, m.61 |
| 🔴 Cihaz kimliği | Değiştirilemez, kopyalanamaz, dağıtılamaz | m.55/1 |
| Ticaret yasağı | Değiştirilmiş cihaz ve yazılımın ithalat, üretim, tanıtımı yasak | m.55/2 |
| El koyma | CMK m.127 hükümlerine göre | m.55/3 |
| Dava | İdare mahkemesi; davalar öncelikli iş | m.62/1 |
| Yerindelik | Kurul kararları yerindelik denetimine tabi tutulamaz | m.62/1 |
| Teminat | Kurum davalarında aranmaz | m.62/2 |
Ne yapılmalı
Kurum içi ağınızı beş şartın tamamıyla test edin. İstisna; taşınmaz sınırını aşmama, münhasıran kendi ihtiyacı, üçüncü şahıslara hizmet vermeme, ticari amaç güdülmemesi ve kamu kullanımına açık olmama şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.
Bildirim ile kullanım hakkını kaynak tahsisine göre ayırın. Numara, frekans veya uydu pozisyonu gerekmiyorsa bildirim yeterlidir; gerekiyorsa kullanım hakkı ve ayrı ücret devreye girer.
İdari ücreti net satış üzerinden bütçeleyin. Tavan, bir önceki yıl net satışlarının binde beşidir; alt sınır ise her yıl yeniden değerleme oranında artan bir tutardır.
Kullanım hakkı süresini yatırım geri dönüşüyle birlikte planlayın. Süre yirmi beş yılı aşamaz ve şebeke ile hizmetin niteliğine göre belirlenir.
İki saatlik yükümlülük için operasyonel hazırlık kurun. m.60/A kapsamındaki tedbir kararı bildirim anından itibaren en geç iki saat içinde uygulanmalıdır; bu, mesai dışı çalışan bir müdahale hattını zorunlu kılar.
Grup içi ve grup dışı erişim koşullarını eşitleyin. m.16/5, erişim hizmetinin kendi ortaklarına, iştiraklerine veya ortaklıklarına sağlananla aynı koşul ve kalitede sunulmasını Kurumun yükümlülük olarak getirmesine imkân tanır.
Veri merkezi işletiyorsanız kendinizi muhatap listesine dâhil sayın. Yeni madde veri merkezlerini açıkça saymaktadır.
Hâkim onayı zincirini takip edin. Karar 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur ve hâkim 48 saat içinde karar açıklamazsa tedbir kendiliğinden kalkar.
Cihaz kimliği süreçlerini ayrı bir uyum başlığı yapın. m.55 hem değiştirme ve kopyalamayı hem de değiştirilmiş cihaz ve yazılımların ithalat, üretim, dağıtım ve tanıtımını yasaklar; el koyma CMK m.127 üzerinden yürür.
Sektörde uyum maliyeti çoğunlukla lisans bedelinden değil, süreye bağlı operasyonel yükümlülüklerden doğar. Bilişim hukuku çalışmalarımız yetkilendirme yapısını bu yükümlülüklerle birlikte kurar.
