Tazminat Davaları

Bir iş kazasında maluliyet oranı kâğıda yazılan rakamdan ibaret değildir; o oran, hayatının geri kalanında aldığınız maaşın, çocuğunuza verebileceğiniz harçlığın ve yatmadan önce ağrı kesici almak zorunda kalıp kalmayacağınızın karşılığıdır. Trafik kazasında sigortanın ödediği tutar çoğu zaman zararın gerçek bedelinin yarısına bile ulaşmaz. Ölümlü bir kazada "destekten yoksun kalma" kavramı, kaybedilen hayatın değerini değil, geride kalanların o hayatın ekonomik katkısından yoksun kaldığı süreyi ifade eder. Zararınızın karşılığı bir lütuf değil, hukuki hakkınızdır. RoNa Legal olarak, Türkiye ve Karadağ'da maddi ve manevi tazminat davalarını tek dosyada, uçtan uca yürütüyoruz; özellikle Türk müteahhitlerin Karadağ şantiyelerinde, Türk turistlerin Adriyatik sahil yollarında ve Türk hastaların her iki ülke hastanelerinde yaşadığı olaylarda iki hukuk sisteminin aynı anda devreye girdiği dosyalarda uzmanlaşıyoruz.

İş kazası tazminatı — kazanın üstüne bir de hukuku kaybetmeyin

Türkiye'de iş kazası tazminatının çerçevesi

İş kazası dosyasında ilk kontrol ettiğim şey SGK bildiriminin yapılıp yapılmadığıdır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi, iş kazasını yalnızca şantiyede yaşanan düşme ya da makine çarpması olarak tanımlamaz; işverenin yürüttüğü iş nedeniyle, işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından verilen göreve bağlı olarak başka bir yere gönderilmesi sırasında geçen süre ve emziren kadın işçinin çocuğuna süt vermek için ayrılan zaman bile kapsam içindedir. Bu geniş tanım, uygulamada atlanır ve işveren çoğu zaman "bu iş kazası değildi" savunması yapar; oysa kazanın iş kazası olup olmadığının tespiti, işverenin inisiyatifinde değildir, SGK ve gerektiğinde iş mahkemesinin yetkisindedir. SGK'ya bildirilmemiş kazalar için iş kazası tespit davası açılması, sonraki tazminat davasının temel taşıdır.

İş kazasının hukuki sonucu iki koldan ilerler. Bir yanda SGK'nın işverene rücu davası vardır: 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesi uyarınca iş kazası işverenin kastı, ağır ihmali, mevzuata aykırı hareketi veya kusuru sonucu meydana gelmişse, Kurum sigortalıya veya hak sahiplerine yaptığı ödemeleri işverenden tahsil eder. Burada kritik bir ayrım vardır: Rücu eden taraf SGK'dır; işveren SGK'ya rücu etmez. Uygulamada müvekkiller bu kavramı sıkça karıştırır; işverenin elinde SGK ödemelerinden düşme hakkı yoktur, tersine SGK'nın elinde işverenden geri isteme hakkı vardır. Bu davalarda Yargıtay 10. Hukuk Dairesi içtihadı yerleşiktir ve işverenin kusur derecesi belirleyicidir.

Diğer kolda işçinin veya hak sahiplerinin işverene açtığı tazminat davası yer alır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi haksız fiil sorumluluğunu, 66. maddesi adam çalıştıranın sorumluluğunu, 56. maddesi manevi tazminatı düzenler. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işveren risk değerlendirmesi yapmak, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek, çalışana eğitim vermek ve kişisel koruyucu donanım sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülüklerin ihlali, tazminat davasında kusur oranını doğrudan belirler. Zamanaşımı açısından TBK 72. maddesi uygulanır: zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl. Fiil aynı zamanda suç teşkil ediyorsa — taksirle yaralama veya taksirle ölüme neden olma gibi — Türk Ceza Kanunu'nun öngördüğü uzamış ceza zamanaşımı uygulanır; ki ölümlü iş kazalarında bu süre çoğu zaman on beş yıla kadar uzar. Yargıtay HGK'nın yerleşik içtihadı (E. 2011/4-640; E. 2018/17-157), ceza davasının açılıp açılmadığına bakılmaksızın fiilin ceza yasalarında suç sayılması hâlinde uzamış zamanaşımının doğrudan uygulanacağını belirtir.

Maddi tazminatın ana kalemleri geçici iş göremezlik (kaza sonrası çalışılamayan dönemin gelir kaybı), sürekli iş göremezlik (maluliyet oranının ömür boyu yarattığı kazanç kaybı) ve tedavi giderleridir. Burada işin teknik kalbi aktüer hesaptır. Aktüer hesap, size basit bir dille şunu söyler: "Kaza olmasaydı kaç yıl daha çalışıp ne kadar kazanacaktın? Kaza olduktan sonra ne kadar kazanabilirsin? Arada kalan fark, bugünün parasıyla ne eder?" Bu hesap, yaşam süresi için PMF 1931 tablosu (Population Mortality Female — uygulamada hâlâ en yaygın kullanılan muhtemel yaşam süresi tablosu), TRH 2010 ve güncel hayat tabloları üzerinden yapılır. Kazanç kaybı, asgari ücretin altına düşmeyecek şekilde ve her yıl belirli bir artış varsayımıyla — yaygın uygulamada progresif rant yöntemi — hesaplanır ve mahkemece kabul edilen iskonto oranıyla bugüne indirgenir. Müvekkile anlatırken hep şunu söylüyorum: aktüer hesap bir formül değil, geleceğinizin bilirkişi tarafından yapılan bir tablosudur; davayı açtığınız gün ile hesabın yapıldığı gün arasındaki her ay, bu tablonun rakamlarını değiştirir.

Manevi tazminat ise (TBK m. 56) bedensel bütünlüğün ağır ihlalinde mağdura, ölüm hâlinde ise yakınlarına hükmedilir; hâkim takdir yetkisini mağdurun kusur oranı, yaşı, sosyal durumu, olay sonrası hayat kalitesindeki düşüş ve failin ekonomik gücü üzerinden kullanır.

Tazminat miktar aralıkları — 2026 uygulaması. Ağır iş kazası dosyalarında (yüksek maluliyet oranı + kalıcı engellilik) maddi ve manevi tazminat toplamı genellikle 500.000 TL – 5.000.000 TL bandında seyreder; ölümlü iş kazalarında, destekten yoksun kalma tazminatı dahil, toplam tutar 2.000.000 TL – 15.000.000 TL bandına kadar çıkabilmektedir. Nihai tutar aktüer hesap, maluliyet oranı, müterafik kusur, mağdurun gelir düzeyi ve bakmakla yükümlü olunan kişi sayısına göre mahkemece belirlenir; bu rakamlar teminat değil, dosya planlaması için referans aralıklardır.

Karadağ'da iş kazası — Türk işçi, Türk müteahhit, yabancı hukuk

Karadağ, Türk müteahhitlik sektörünün son yılların en hareketli pazarlarından biri. Türkiye Ticaret Bakanlığı verilerine göre Türk müteahhitleri Karadağ'da bugüne kadar 418 milyon dolarlık 66 proje üstlenmiş durumda ve Bar-Boljare Otoyolu hâlâ ülkenin en büyük altyapı hamlesi. Faz 1 (Smokovac-Mateşevo) Çinli CRBC tarafından tamamlandı; Faz 2'nin Mateşevo-Andrijevitsa bölümü için ön yeterlik sürecine önde gelen Türk müteahhitleri teklif verdi. Bu büyük inşaat iş hacmiyle birlikte Karadağ, 2025 itibarıyla yaklaşık 6.920 inşaat işçisini sahada tutan bir ülkeye dönüştü ve bu rakamın önemli bir bölümü Türk vatandaşı. Budva, Tivat ve Podgorica çevresindeki otel ve konut şantiyeleri de dahil edildiğinde, iş kazası riski istatistiksel olarak ciddi boyuttadır.

Karadağ iş kazası hukuku iki ayaklı yapıdadır. Birincisi Zakon o zaštiti i zdravlju na radu (İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu); işverene risk değerlendirmesi, iş güvenliği eğitimi, koruyucu ekipman ve kazanın 24 saat içinde Uprava za inspekcijske poslove (Müfettişlik İdaresi) ile sağlık ve çalışma müfettişliğine bildirim yükümlülüğü getirir. Bildirim yapılmadıysa — ki Karadağ şantiyelerinde sıkça karşılaştığımız bir durum — işverenin idari cezası ağırlaşır, ceza soruşturmasında kasıt unsuru güçlenir.

İkinci ayak ZOO (Zakon o obligacionim odnosima) yani Karadağ Borçlar Kanunu'dur. Kanun'un 149. maddesi zararı üç başlıkta tanımlar: stvarna šteta (gerçek zarar — tedavi, protez, kaybolan kazanç anapara), izmakla korist (yoksun kalınan kazanç — ileride kazanılamayacak gelir), nematerijalna šteta (manevi zarar — fiziksel acı, psikolojik acı, korku ve yakın kaybı). İşverenin adam çalıştıranın sorumluluğu ZOO m. 166–172 arası hükümleriyle düzenlenir ve Türkiye'deki TBK 66 sorumluluğuna paraleldir. Cezai boyutta Krivični zakonik Crne Gore'nin iş güvenliği önlemlerinin alınmamasına ilişkin maddeleri (mala 326 vd.) devreye girer; kaza ağırsa yönetici ve iş güvenliği uzmanı ceza yargılamasına tabi tutulur.

Uygulamada Karadağ mahkemeleri — Osnovni sud (ilk derece) ve Viši sud (istinaf) — tazminat miktarı belirlemede Türkiye'ye göre belirgin biçimde muhafazakârdır. Ağır iş kazalarında maddi ve manevi tazminat toplamı tipik olarak 15.000 – 150.000 EUR bandında, ölümlü kazalarda destekten yoksun kalma tazminatı dahil 50.000 – 400.000 EUR bandında oluşur; istisnai dosyalarda bu üst sınır daha da yukarı çıkar. EUR bazlı bu aralık, Karadağ yüksek mahkeme kararları ve aktif dosyalardaki bilirkişi raporlarının ortalama eğilimidir; Türkiye'deki TL karşılıkları ile karşılaştırıldığında, aynı ciddiyetteki bir olayda Karadağ'da hükmedilen tutarın nominal olarak daha düşük ama euro cinsinden tahsil kolaylığı açısından daha güvenli olduğunu görüyoruz.

Karadağ'da iş kazası dosyasında RoNa Legal'in çalışma modeli şeffaf: müvekkil ile doğrudan iletişim, strateji oluşturma, delil toplama ve müzakere Rohat Kahraman ve Av. Nazlıcan Hilaloğulları koordinasyonunda yürütülürken, Osnovni sud ve Viši sud duruşmalarında yerel ruhsatlı avukat ortaklarımızla çalışıyoruz. Bu yerel avukat koordinasyon modeli Karadağ baro mevzuatının doğal gereğidir ve müvekkilin dosyasının her iki ülkede de ehil ellerde yürümesini sağlar.

Trafik kazası tazminatı

Türkiye'de trafik kazası — sigortadan ne alınır, sigortadan ne alınmaz

Trafik kazası tazminatında en çok atlanan detay, davanın tek bir muhataba açılmıyor olmasıdır. Kazanın kusurlu tarafı sürücü; ama hukuki sorumluluk işleten üzerinden de doğar. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. ve 86. maddeleri işletenin kusursuz sorumluluğunu düzenler; yani aracın işleteni, kusuru olmasa bile bir motorlu aracın işletilmesinden doğan zarardan sorumludur. Bu sorumluluk, zarar görenin en önemli güvence kalemidir.

İkinci muhatap zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) şirketidir. Trafik sigortası, aracın üçüncü kişilere verdiği bedensel ve maddi zararları poliçe limiti içinde karşılar; zarar gören, sigorta şirketine doğrudan başvurabilir. Üçüncü muhatap ihtiyari mali sorumluluk sigortası (kasko ve genişletilmiş mali sorumluluk); burada poliçe kapsamı aracın sahibinin kendi zararını ve üçüncü kişiye karşı ek teminatı düzenler. Maddi zararın içinde çoğu müvekkilin bilmediği bir kalem vardır: araç değer kaybı. Aracınız pert olmasa bile, kaza kaydı değerini düşürür ve bu düşüş sigortadan veya kusurludan talep edilebilir.

Bedensel zararlarda (geçici/sürekli iş göremezlik, tedavi giderleri) aktüer hesap kuralları iş kazasındaki mantıkla aynı işler. Ölümlü trafik kazasında destekten yoksun kalma TBK 53 üzerinden yürür. Manevi tazminat ise zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır; yalnızca kusurlu sürücüye ve işletene yöneltilebilir. Müvekkillerin en çok hayal kırıklığına uğradığı nokta burasıdır: sigorta şirketi "manevi zararı biz ödemiyoruz" der ve bu doğrudur; ama bu manevi tazminatın olmadığı anlamına gelmez, muhatabının başkası olduğu anlamına gelir.

Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30. maddesine dayalı olarak trafik sigortası uyuşmazlıklarında dava alternatifi olarak çalışan, hızlı bir çözüm yoludur. Komisyona başvurmak zorunlu değildir; doğrudan mahkemeye de gidilebilir. Fakat pratikte başvurmadan önce sigorta şirketine yazılı talep yapılmış ve yanıt alınmamış ya da reddedilmiş olmalıdır. 22 Ocak 2026'dan itibaren geçerli parasal sınırlar önemlidir: hakem kararlarına karşı Komisyon nezdinde itiraz sınırı 35.000 TL, itiraz hakem heyeti kararlarına karşı Yargıtay'a temyiz sınırı 383.000 TL'dir. Bu sınırların altındaki uyuşmazlıklarda verilen kararlar kesindir. Eskiden konuşulan 40.000 TL eşiği artık geçerli değildir; parasal sınırlar Yİ-ÜFE ile her yıl güncellenir.

Zamanaşımı KTK m. 109 uyarınca zarar ve failin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl; fiil suç teşkil ediyorsa (taksirle yaralama, ölüme neden olma) TCK'da öngörülen uzamış ceza zamanaşımı uygulanır. Yargıtay HGK içtihadı açıktır: sürücüye karşı ceza zamanaşımı uygulanırken sigorta şirketine karşı sadece iki yılla sınırlanmak doğru değildir; zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır (KTK m. 109/son). Yargıtay 17. Hukuk Dairesi güncel içtihatları bu çizgiyi istikrarlı biçimde sürdürüyor.

Karadağ'da trafik kazası — Budva yazında istatistik yalan söylemez

Yaz aylarında Budva-Kotor-Tivat ekseni bir trafik yoğunluğu koridoruna dönüşür. Kiralık araçla yola çıkan Türk turistlerin, iş için sık gidip gelen iş insanlarının ve şantiyede çalışan Türk işçilerinin Karadağ'da kaza yapma ihtimali yaz sezonunda belirgin biçimde artar. Karadağ'da alkol limiti Zakon o bezbjednosti saobraćaja na putevima uyarınca genel sürücüler için 0.30 promil, profesyonel sürücüler (otobüs, kamyon, taksi) için 0.00 promil'dir; bu sınırın aşılması hem idari para cezasına hem de ceza yargılamasına yol açar. Ağır yaralamalı ve ölümlü trafik kazaları Krivični zakonik'in ulaşım güvenliği başlığı altındaki maddeleri kapsamında yargılanır.

Hukuki tazminat boyutunda ZOO devreye girer; stvarna šteta, izmakla korist ve nematerijalna šteta üç başlığı yine geçerlidir. Zakon o obaveznom osiguranju u saobraćaju zorunlu trafik sigortasını düzenler ve zarar görenin sigorta şirketine doğrudan başvuru hakkını tanır. Bu noktada sık karşılaştığım bir soruyu açıklamak gerekiyor: Türk plakalı bir aracın Karadağ'daki sigorta durumu nedir? Türkiye ile Karadağ arasında otomatik karşılıklı tanıma yoktur; Türk trafik sigortası Karadağ'da tek başına yeterli değildir. Türk sürücünün Karadağ'a girerken ya geçerli bir Yeşil Kart (Green Card — uluslararası motorlu taşıt mali mesuliyet sigortası belgesi) ibraz etmesi ya da sınır sigortası satın alması gerekir. Kaza anında geçerli Yeşil Kart yoksa, zarar gören üçüncü kişinin tazminatını Karadağ Ulusal Sigortacılar Bürosu (Nacionalni biro osiguravača Crne Gore) garanti fonundan karşılar ve sonradan kusurluya rücu eder. Bu durumun Türk müvekkil için sonucu ağırdır: sigorta koruması kalmaz, kişisel malvarlığıyla tüm zararlardan sorumlu olur.

Karadağ'da trafik kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat toplamı uygulamada 5.000 – 80.000 EUR bandında, ağır bedensel zararlı kazalarda bu tutar 150.000 EUR ve üzerine çıkabilir; ölümlü trafik kazalarında destekten yoksun kalma tazminatı ile birlikte 50.000 – 350.000 EUR aralığı tipiktir.

Trafik kazasının cezai boyutu — alkollü araç kullanma, taksirle yaralama veya ölüm — ayrı bir hukuki hat açar. Detaylı bilgi için ceza hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Tıbbi malpraktis — komplikasyon mu, hata mı?

Tıbbi malpraktis dosyasında kritik olan ilk ayrım şudur: her kötü sonuç malpraktis değildir. Hekim-hasta ilişkisi hukuken bir vekalet sözleşmesidir (TBK m. 502 vd.); hekim, tıp biliminin gerektirdiği özeni göstermekle yükümlüdür ama sonucu garanti etmez. Komplikasyon, tıp biliminin öngörülebilir bir riskinin, özen yükümlülüğü yerine getirilmesine rağmen gerçekleşmesidir. Malpraktis ise özen eksikliği, hatalı tanı, yanlış tedavi, hatalı cerrahi uygulama veya aydınlatılmış onam eksikliği gibi kusurlu davranışların sonucudur. Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca hasta, önerilen tedavi, alternatifleri, olası riskler ve başarısızlık ihtimali hakkında anlayabileceği biçimde bilgilendirilmelidir; aydınlatılmış onam olmadan yapılan müdahale, tıbben başarılı olsa bile hukuka aykırı kalır.

Devlet hastanesinde malpraktis dosyası 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde, idare aleyhine tam yargı davası olarak açılır; dava süresi zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde olay tarihinden itibaren beş yıldır. Özel hastanede malpraktiste uygulanacak mahkeme meselesi yıllarca tartışılmış; güncel eğilimde Yargıtay, hizmetin tüketici işlemi niteliğinde olduğu gerekçesiyle birçok dosyada Tüketici Mahkemesi'ni görevli kabul ediyor, ancak hekime kişisel sorumluluk yöneltilen hâllerde Asliye Hukuk Mahkemesi görevli kalıyor. Zamanaşımı için sözleşmesel sorumlulukta TBK 147 uyarınca beş yıl, haksız fiil ekseninde TBK 72 uyarınca 2+10 yıl + ceza zamanaşımı uygulanır.

Malpraktis dosyalarında uzun yıllar belirleyici rol oynayan Yüksek Sağlık Şurası'nın görüşü, bugün eski merkezi konumunda değil. 27 Mayıs 2022 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 7406 sayılı Kanun ile 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'na Ek 18. madde eklenerek Sağlık Bakanlığı bünyesinde Mesleki Sorumluluk Kurulu kurulmuştur. Bu kurulun iki temel görevi vardır: kamu ve özel sağlık kuruluşları ile vakıf üniversitelerinde görev yapan hekim, diş hekimi ve diğer sağlık meslek mensupları hakkında ceza soruşturması izni verip vermemek ve idarece ödenen tazminatların ilgili sağlık çalışanına rücu edilip edilmeyeceğine karar vermek. Anayasa Mahkemesi 30 Kasım 2023 tarihli kararıyla bu düzenlemenin bir kısmını — özellikle üniversite öğretim üyeleri yönünden akademik özerkliği etkileyen hükmü — iptal etmiş; 1 Mart 2024 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle kanun güncellenmiştir. Pratik sonuç: bugün özel hastanede çalışan bir hekim hakkında doğrudan ceza soruşturması başlatılamaz, Mesleki Sorumluluk Kurulu'ndan soruşturma izni alınması zorunludur; kurul izin verirse 4483 sayılı Kanun çerçevesinde soruşturma yürütülür, vermezse Ankara Bölge İdare Mahkemesi nezdinde itiraz yolu açıktır. Bilirkişi incelemesinde Adli Tıp Kurumu ve üniversitelerin ilgili ana bilim dalı raporları belirleyici olmaya devam etmektedir.

Karadağ'da malpraktis Zakon o zdravstvenoj zaštiti (Sağlık Hizmetleri Kanunu) ve ZOO hükümleri çerçevesinde yürür. Hastanın aydınlatılmış onam hakkı, sağlık kuruluşunun yasal yükümlülüğüdür; tazminat davası Osnovni sud'da açılır ve bilirkişi olarak Klinički centar Crne Gore bünyesinde ya da Tıp Fakültesi uzmanlarından rapor alınır. Türk vatandaşının Karadağ'da aldığı hatalı tedavi nedeniyle ZOO 149 hükümleri kapsamında tazminat hakkı vardır ve bu hak, turist ya da geçici görevli olup olmamasından etkilenmez. Karadağ malpraktis davalarında tazminat tutarı genellikle 10.000 – 120.000 EUR bandında oluşmakta; ağır kalıcı sakatlıkta üst sınır daha yukarı çıkmaktadır.

Ölümlü kaza ve destekten yoksun kalma tazminatı

Bu bölümü RoNa Legal'de en çok üzerinde düşündüğümüz bölüm olarak yazıyorum. Kaybedilen hayatın rakamla anlatılması mümkün değildir; ne 3 milyon TL ne de 10 milyon EUR bir babanın, bir eşin, bir çocuğun eksikliğini karşılamaz. Destekten yoksun kalma tazminatı hukukun bu boşluğu yok saymadığı, tersine yeniden adlandırdığı bir kavramdır: tazminat, ölenin hayatının bedeli değildir; ölenin geride kalanlara sağladığı ekonomik katkının, o katkı olmaksızın geçirilecek yıllar boyunca hesaplanan maddi karşılığıdır.

TBK 53. maddesi ölüm hâlinde üç kalem sayar: cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücü azalma veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve — en ağırlıklı kalem — ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar. Destek kavramı burada genişçe yorumlanır; yalnızca fiilen verilen nakit değil, yaşlandığında verileceği öngörülen bakım, çocuğa verilecek eğitim harcaması, eşe sağlanacak yaşam standardı da destek niteliği taşır.

Destek payı hesabında yerleşik uygulama şudur: ölenin net gelirinden kendi payı düşülür, geri kalan kısım destek payı olarak kabul edilir. Eş ve iki çocuklu bir ailede standart uygulamada ölenin kendi payı %50, eşin payı %25, her çocuğun payı %12,5 civarında kabul edilir; pay oranı somut olaya, mağdurların yaşına, eşin çalışıp çalışmadığına ve çocukların bakıma muhtaçlık durumuna göre değişir. Çocuğun destek alma süresi erkek çocuklarda yaygın uygulamada 18 yaş, kız çocuklarda 22 yaş (öğrenci ise destek süresi uzar), eşin destek süresi ise eşin muhtemel yaşam süresi ile kısıtlıdır. Anne ve babanın destek alma hakkı da TBK 53 kapsamındadır; fakat burada genellikle gerçek destek fiilen verildiği veya verileceği ispat edilmelidir.

Aktüer hesap bu bölümde her zamankinden teknik işler. Bilirkişi, ölenin muhtemel yaşam süresini PMF 1931 veya güncel tablolar üzerinden belirler, net gelirini tespit eder, her hak sahibi için destek payını hesaplar, progresif rant yöntemiyle her yılın artışını yansıtır ve bugüne indirger. Bu süreçte müvekkile söylediğim şey şudur: rapordaki her sayının arkasında bir varsayım vardır; varsayımların mantıklı olması, rakamın mantıklı olması demektir. Bilirkişi raporuna itiraz hakkınız her zaman açıktır ve çoğu dosyada nihai tazminat, ilk rapordaki rakamın %20–40 üzerinde sonuçlanır; ama bu ancak doğru itiraz dilekçesi, doğru bilirkişi seçimi ve dosyadaki delil yapısıyla mümkündür.

Ölümlü iş kazasında dosya üç katmandır: SGK'nın hak sahiplerine bağladığı ölüm geliri ve yaptığı ödemeler, işverene açılan destekten yoksun kalma davası ve SGK'nın işverene m. 21 rücusu. Ölümlü trafik kazasında trafik sigortası şirketi destekten yoksun kalma tazminatını poliçe limiti içinde öder; manevi tazminat kalemi sigortaya yöneltilemez, yalnızca kusurlu sürücüye ve işletene karşı ileri sürülebilir. Uzamış ceza zamanaşımı sayesinde bu davalar genellikle yıllar sonra bile açılabilir; yine de delil toplanmasının ilk 48 saatte başlaması davanın seyrini belirler.

Destekten yoksun kalma tazminatı ile aile hukukundaki nafaka ve miras kalemlerinin kesişimi hakkında boşanma ve aile hukuku sayfamızda ayrıntılar bulabilirsiniz.

Diğer tazminat davaları

Tazminat hukukunun alanı iş ve trafik kazalarının dışına taşar. Haksız fiil genel çerçevesi TBK 49-76 arası hükümlerle düzenlenir ve kusur, zarar, hukuka aykırılık ve illiyet bağı dört temel unsur olarak aranır. Sözleşmeye aykırılık nedeniyle doğan zararlar TBK 112 ve devamı uyarınca talep edilir; burada ispat yükü sözleşme kuran tarafların performans yükümlülüğü çerçevesinde dağılır. Kişilik hakkı ihlali tazminatı, TMK 24-25 ve TBK 58 hükümleri çerçevesinde — özellikle hakaret, iftira, özel yaşam ihlali, sahte haber yayma ve dijital ortamda kişilik saldırısı dosyalarında — son yıllarda ciddi biçimde artmış bir alan. Ürün sorumluluğu 6502 sayılı Tüketici Kanunu kapsamındadır; ayıplı veya güvenliği yetersiz bir ürünün neden olduğu zararlarda üretici, ithalatçı ve satıcı müteselsil sorumludur. Çevre kirliliğinden doğan tazminat talepleri, Çevre Kanunu hükümleri ve haksız fiil genel hükümleri ile paralel yürür.

Manevi tazminatın genel çerçevesi her dava türünde aynıdır: mağdurun kişilik değerlerinde meydana gelen zarar, hâkimin takdirine göre hakkaniyete uygun bir tutarla giderilir; burada cezai fonksiyon değil, tatmin fonksiyonu ön plandadır.

Sınır ötesi tazminat tahsili — iki ülke, tek dosya

RoNa Legal'in ayırt edici yönlerinden biri, tazminat alacağının doğduğu ülke ile tahsil edileceği ülke farklı olduğunda işin iki hukuk sistemiyle birden yürütülmesidir.

Hangi hukukun uygulanacağı sorusunun cevabı haksız fiiller bakımından 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 34'te yer alır: asıl kural lex loci delicti, yani haksız fiilin işlendiği yer hukuku. İstisnalar da bu maddede düzenlenmiştir: fiilin işlendiği yer ile zararın gerçekleştiği yer farklıysa zararın gerçekleştiği yer hukuku; daha sıkı irtibatlı başka bir hukuk varsa o hukuk; taraflar arasında müşterek mutat mesken hukuku gibi bağlantılar bulunuyorsa onlar öncelikle uygulanır. Karadağ'da meydana gelen bir iş kazasında prensip olarak Karadağ hukuku uygulanır; ancak her iki tarafın da Türk vatandaşı olması ve iş sözleşmesinin Türkiye'de kurulmuş olması gibi daha sıkı bağlar varsa, Türk hukuku devreye girebilir. Karadağ ZMPP'si (Zakon o međunarodnom privatnom pravu) paralel hükümler içerir.

Tanıma-tenfiz meselesi davanın ikinci yarısıdır. Karadağ'da alınmış bir tazminat kararının Türkiye'de icra edilebilmesi için MÖHUK m. 50-59 çerçevesinde Türk mahkemesinde tanıma-tenfiz davası açılması gerekir; karşı yönde Türkiye'de alınan bir kararın Karadağ'da tenfizi için Karadağ mahkemesinde paralel süreç yürütülür. Mütekabiliyet (fiili karşılılık) koşulunun uygulamada sağlandığı görülmektedir. Yabancı para tazminat kararlarının Türkiye'de icrasında İİK m. 58/3 uyarınca alacaklı, borcun Türk parasına çevrilmesini ödeme günündeki kur üzerinden talep edebilir; ancak euro bazlı kararlarda alacaklının menfaatinin yabancı para cinsinden devam etmesi istenirse sözleşme veya karar içeriği buna uygun düzenlenmelidir. Tazminat kararlarının tahsil aşamasında icra ve iflas hukuku ekibimizle bütünleşik çalışıyoruz.

1 Aralık 2015 tarihinde yürürlüğe giren Türkiye-Karadağ Sosyal Güvenlik Anlaşması — 15 Mart 2012'de Ankara'da imzalanmış, 27 Haziran 2013 Resmi Gazete'de yayımlanmış ve 14 Ocak 2016 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulama tarihi belirlenmiş olan anlaşma — Türk müteahhitlerin Karadağ'a geçici görevle (detaché) gönderdiği işçiler açısından kritik bir araçtır. Anlaşma uyarınca Türk işvereninin Karadağ'a geçici süreliğine gönderdiği işçi, belirlenen süre boyunca Türk SGK mevzuatına tabi kalabilir ve Karadağ'da ayrıca sigorta yükümlülüğü doğmaz. Bu durumda iş kazası olduğunda dosya iki yönlü işler: Türk SGK hak sahiplerine ölüm geliri bağlar ve tedavi giderlerini öder; mağdur veya hak sahipleri, kazanın meydana geldiği Karadağ hukuku çerçevesinde işverene karşı tazminat davası açabilir. İki hukuk arasındaki bu koordinasyon yanlış kurgulandığında, mağdur aynı kalemden iki ülkede tazminat isteyemez duruma düşer; doğru kurgulandığında ise her iki ülkenin tanıdığı haklardan bir bütün olarak yararlanılır.

Yeşil Kart sistemi ve iki ülke zorunlu trafik sigortası yapısı, Karadağ'da Türk plakalı aracın yaptığı (veya maruz kaldığı) trafik kazalarında kritik kilit noktadır. Türk sürücünün geçerli Yeşil Kart'ı varsa Karadağ Ulusal Sigortacılar Bürosu, Türk sigorta şirketinin poliçe limitleri içinde tazminatı öder ve Türk sigortacıya rücu eder; Yeşil Kart yoksa sorumluluk kusurlunun kişisel malvarlığına yönelir.

Karadağ'da iş gücü denetimi, çalışma izni ve iş sağlığı yükümlülüklerinin detayları için işçi istihdamı ve iş hukuku rehberimize bakabilirsiniz. Tazminat alacağının sınır ötesi tahsilat stratejisi için ticari uyuşmazlık ve alacak takibi rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Neden RoNa Legal?

Tazminat davasını kazanmak belge sormakla, dilekçe yazmakla başlamaz; doğru hukuki kurguyu doğru ülkede kurmakla başlar. RoNa Legal, merkezi Budva'da bulunan, Türkiye ve Karadağ'da eş zamanlı dosya yürütebilen sayılı hukuk bürolarından biridir. İnşaat sektörü deneyimimiz, Karadağ'da 6.920 inşaat işçisinin sahada olduğu bir piyasada doğrudan anlamlıdır; iş kazası dosyalarında Türk müteahhit-işveren, Türk veya Karadağlı işçi ve Karadağ müfettişlik süreçlerinin aynı dosyada nasıl örüldüğünü biliyoruz. Karadağ sahil yolu trafik kazası deneyimimiz, Budva-Kotor-Tivat yaz sezonu kaza dosyalarında Türk sigorta şirketi, Karadağ Ulusal Sigortacılar Bürosu ve kusurlu taraf üçgenini hızlı çözmemizi sağlıyor.

İki ülkeli strateji yaklaşımımız, dosyayı hangi ülkede açmanın hangi avantajı sağladığını matematiksel olarak değerlendirir: tazminat miktarı, dava süresi, icra kolaylığı, kur riski ve yargılama giderleri dört ana parametredir. Bazen dava Türkiye'de açılmalı, karar Karadağ'da tanınmalıdır; bazen tersi doğrudur. Kararı müvekkile anlaşılır biçimde sunar, iki seçeneğin matematiksel sonuçlarını yan yana koyarız.

Yerel avukat koordinasyon modelimiz, Karadağ'da duruşmaya çıkma yetkisinin yerel baroya kayıtlı avukatlara ait olması gereğini şeffaf biçimde yönetir. Rohat Kahraman ve Av. Nazlıcan Hilaloğulları, dosyanın stratejisini, müzakerelerini ve Türkiye tarafını doğrudan yürütür; Karadağ duruşmaları ve icra işlemleri için yıllardır birlikte çalıştığımız yerel avukatlarla koordineli hareket ederiz. Müvekkil her aşamada tek muhataba sahiptir.

İlk 48 saat — ve zamanaşımı

Tazminat hukukunda en sık yapılan hata beklemektir. "Önce iyileşeyim, sonra avukata giderim" cümlesi, dosyanın en değerli delillerinin kaybolduğu haftaları açıklar. İş kazası veya trafik kazası sonrası ilk 48 saat delil toplama açısından belirleyicidir: kamera kayıtları silinmeden alınmalı, tanık ifadeleri sıcak hafızayken tespit edilmeli, kaza yeri krokisi çıkarılmalı, SGK bildirimi takibe alınmalı, hastane kayıtları temin edilmelidir. Zamanaşımı süresi işlemeye başladı, ancak bunu ihmal etmenin asıl bedeli zamanaşımı değil, geç toplanan delil yüzünden kaybedilen milyonluk tazminat kalemidir.

Ölümlü kaza dosyaları için: Kaybınız için üzgünüz. Ailenizin tazminat haklarını korumak, hayatta olsaydı sağlayacağı ekonomik desteği hukukun öngördüğü biçimde güvenceye almak için yanınızdayız. Bu süreci sizin adınıza yürütmek, yasın birinci yılında sizin bir ek yük taşımanızı önler.

Zararınızın hesabını sormak için geç kalmayın — zamanaşımı süreleri işliyor, delil eriyor. WhatsApp: +90 530 277 0845 | İletişim formu

İlgili bağlantılar

• Ceza hukuku — trafik ve iş kazalarının cezai boyutu
• Boşanma ve aile hukuku — destekten yoksun kalma – nafaka – miras kesişimi
• İcra ve iflas hukuku — tazminat kararlarının tahsili
• Miras ve tereke — ölümlü kazada mirasçılık ve tazminat
• İletişim

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için mutlaka bireysel hukuki değerlendirme alınmalıdır. Zamanaşımı süreleri, sigorta parasal sınırları ve Karadağ tazminat bantları değişkendir; yayın öncesi güncel mevzuat teyit edilir.