Boşanma ve Aile Hukuku | RoNa Legal

Aile hukuku, belki de avukatlık mesleğinin en insani yanını temsil eder. Bir boşanma dosyası yalnızca mahkeme kararı değil; bir çocuğun hafta sonu hangi ebeveynle geçireceğinin, bir evin kimde kalacağının, bir yılların nasıl paylaşılacağının cevabıdır. RoNa Legal olarak Türkiye ve Karadağ'daki Türk aileleri için boşanma, velayet, nafaka, mal paylaşımı ve miras davalarında hizmet veriyoruz; ortağım Av. Nazlıcan Hilaloğulları ile Türkiye tarafı koordinasyonunu birlikte yürütüyoruz. Amacımız, sizi süreç boyunca hem hukuken güçlü tutmak hem de gereksiz yıpranmadan korumak. Haklarınızı bilmek, bu süreci çok daha az ağır hale getirir.

Türkiye'de boşanma ve aile hukuku hizmetlerimiz

Türkiye Cumhuriyeti barosuna kayıtlı avukatlar olarak, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamındaki her türlü aile hukuku uyuşmazlığında müvekkillerimizi temsil ediyoruz. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları için MÖHUK (5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun) çerçevesinde yetki ve uygulanacak hukuk analizini ilk görüşmede yapıyoruz — çünkü çoğu zaman "nerede dava açılmalı" sorusunun cevabı, sürecin tüm seyrini belirler.

Anlaşmalı boşanma (TMK 166/3)

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın tüm mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda mutabakata vardıkları, çoğunlukla tek celsede sonuçlanabilen hızlı bir süreçtir. TMK 166/3'e göre davanın açılabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi gerekir. Hakim, tarafları vekil aracılığıyla değil bizzat dinlemek zorundadır; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu noktada istikrarlı bir tutum sergilemekte, vekil beyanıyla verilen kararları bozmaktadır.

Anlaşmalı boşanma protokolünün hukuken geçerli sayılabilmesi için şu asgari unsurları içermesi zorunludur: velayet düzenlemesi, velayeti almayan eşle çocuk arasındaki kişisel ilişki, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası (veya karşılıklı feragat), maddi-manevi tazminat (TMK 174) konusundaki mutabakat veya feragat. Mal rejiminin tasfiyesi protokolün zorunlu unsuru değildir — taraflar isterse bu konuyu ayrı bir dava ile sonraya bırakabilir. Ancak mal paylaşımını protokole koymak istiyorsanız, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 07.06.2022 tarihli 2019/8-335 E., 2022/850 K. sayılı kararında altını çizdiği üzere düzenlemenin açık, şüpheye yer vermeyecek biçimde yapılması gerekir. Müvekkillerimize hazırladığımız protokollerde "tüm mallar paylaşılmıştır" gibi genel ifadeler yerine her taşınmaz, araç ve menkul değeri tek tek listeleriz; bu ileride çıkacak tartışmaları baştan sonlandırır.

Tüm şartlar hazır olduğunda İstanbul, Ankara, İzmir aile mahkemelerinde ilk duruşma günü 4-8 hafta içinde verilmekte, boşanma kararı tek celsede çıkmaktadır. Temyiz süresinin geçmesiyle toplam süreç 2-5 ay arasında tamamlanır.

Çekişmeli boşanma (TMK 161-166)

Her boşanma anlaşmayla bitmez. Çekişmeli boşanma davaları genel sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK 166/1-2) üzerinden açılabileceği gibi, özel boşanma sebeplerine de dayanılabilir: zina (TMK 161), hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK 162), küçük düşürücü suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK 163), terk (TMK 164) ve akıl hastalığı (TMK 165). Özel sebeplerin ispatlandığı davalarda mahkeme, evlilik birliğinin sarsılıp sarsılmadığını ayrıca değerlendirmeden boşanmaya hükmedebilir — bu, kusur dengesinin ve dolayısıyla tazminat talep hakkının lehe belirlenmesinde stratejik önem taşır.

Çekişmeli süreçte üç şey belirleyicidir: kusur tespiti, delil kalitesi ve usul disiplini. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadına göre tam kusurlu eş, diğer eşten maddi veya manevi tazminat talep edemez; bu nedenle kusur dağılımı, yalnızca boşanmanın değil, boşanma sonrası ekonomik tablonun da omurgasıdır. Fiziksel şiddet, sadakatsizlik, ekonomik şiddet, hakaret ve aile işlerinin ihmali gibi vakıalarda WhatsApp yazışmaları, banka kayıtları, tanık beyanları ve sağlık raporları dava dosyasının belkemiğini oluşturur. Delil toplama aşamasında müvekkillerimize şunu söylüyoruz: hukuka aykırı yollarla elde edilmiş delil (gizli kayıt, hukuka aykırı e-posta erişimi) dosyaya fayda etmediği gibi ceza sorumluluğu doğurabilir — delili hukuka uygun yoldan toplamak, davayı kazanmanın ilk adımıdır.

Velayet davaları ve çocuğun üstün yararı

Velayet, çocuğa ilişkin ana hak ve yükümlülüklerin ebeveyne verilmesidir. Türk hukukunda velayetin belirlenmesinde belirleyici tek ilke vardır: çocuğun üstün yararı. "Anne her zaman kazanır" ya da "baba görüş hakkını kaybeder" türünden genellemeler hukuki değildir; her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir. Küçük yaştaki çocuklarda (özellikle 0-3 yaş grubu) anne bakımının öncelikli sayılması uygulaması sürmekte, ancak bu bir kural değil somut yarar değerlendirmesidir. 8 yaş ve üzeri çocukların görüşünün alınması, Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Yargıtay uygulaması gereği yerleşik bir pratiktir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2017 sonrası içtihatlarında ortak velayet, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Türkiye aleyhine verdiği kararların da etkisiyle kabul görmeye başlamıştır. Bugün ebeveynlerin iş birliği yapabildiği, çocuğun eğitim ve yaşam istikrarının korunduğu koşullarda ortak velayet mümkündür. Velayet değişikliği davaları ise mevcut velayet kararının çocuğun yararına aykırı hale geldiğinin ispatına dayanır; çocuğun bakımının ihmal edilmesi, velayet sahibinin yaşam koşullarının kökten değişmesi, çocuğun iradesi gibi unsurlar birlikte değerlendirilir. Müvekkilimin velayet süreçlerinde ilk değerlendirdiğim şey, çoğu zaman mahkemeye sunulacak delillerden önce çocuğun günlük rutinini bozacak adımların en aza indirilmesidir.

Nafaka — tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası

Türk hukukunda üç tür nafaka vardır ve çoğu müvekkilimiz bunları başlangıçta birbirine karıştırır. Tedbir nafakası (TMK 169) dava süresince eş ve çocuklar için; iştirak nafakası (TMK 182) boşanma sonrası çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderleri için; yoksulluk nafakası (TMK 175) ise boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek, kusuru diğer eşten daha ağır olmayan eş için hükmedilir. Yoksulluk nafakasının süresiz olması, Türkiye'de uzun yıllardır tartışılan bir konudur; Anayasa Mahkemesi'nin konuya ilişkin kararı sonrasında hâkim, kanunun verdiği takdir yetkisini daha esnek kullanmaktadır.

Nafaka miktarı mahkemenin takdirindedir — kimse size kesin rakam garantisi veremez; aksini söyleyen avukatın beyanı etik açıdan sorunludur. Ancak 2026 uygulamasına ilişkin somut aralıklar paylaşabiliriz. İstanbul, Ankara ve İzmir aile mahkemelerinde orta gelirli çalışan eş için çocuk başına aylık iştirak nafakasının 3.000-8.000 TL aralığında takdir edildiğini sıklıkla gözlemliyoruz; yüksek gelirli eşlerde bu rakam 15.000-30.000 TL seviyesine çıkabilmektedir. Yoksulluk nafakası ise çoğunlukla 4.000-10.000 TL aralığında seyretmekte, eşin geliri, yaşam standardı ve sağlık durumu belirleyici olmaktadır. Nafaka kararları TÜFE endeksine bağlanarak her yıl otomatik olarak artırılabilir; somut ekonomik şartlar değiştiğinde nafakanın artırılması veya azaltılması davası da ayrıca açılabilir.

Mal paylaşımı ve edinilmiş mallara katılma rejimi

1 Ocak 2002 sonrasında evlenen çiftlerde aksine sözleşme yoksa yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılma rejimidir (TMK 218-241). Bu rejim sanılanın aksine "malın yarısı doğrudan karşı tarafa geçer" şeklinde işlemez. Tasfiyede üç farklı alacak türü gündeme gelir:

Katkı payı alacağı (TMK 227): Bir eşin, diğer eşin kişisel malına (evlilikten önce sahip olunan ya da miras/bağış yoluyla gelen mal) parasal katkısı varsa, bu katkının değeri geri istenebilir.
Değer artış payı (TMK 227): Eşin kişisel malına yapılan katkı sonucunda malın değerinde artış oluşmuşsa, artış oranında paylaşım yapılır.
Katılma alacağı (TMK 236): Edinilmiş malların artık değerinin yarısıdır — tasfiyenin asıl omurgasıdır.

Somutlaştıralım: evlilik süresince eşlerden biri adına alınmış 2 milyon TL değerinde bir taşınmaz olsun. Bu taşınmaz edinilmiş mal sayılıyorsa, diğer eşin prensipte 1 milyon TL katılma alacağı doğar. Ancak bu mala alımda bir kişisel mal katkısı (örneğin evlilik öncesi tasarruflar, miras) kullanılmışsa, önce bu katkı hesaptan düşülür; keza kredi borcu varsa o da net değerden indirilir. Boşanma avukatlığında mal rejimi tasfiyesi ayrı bir dava olarak, çoğu zaman boşanma kesinleştikten sonra açılır ve bilirkişi incelemeleriyle 1-3 yıl sürebilir.

Maddi ve manevi tazminat, nişan bozulması, evlat edinme

TMK 174 kapsamında, boşanmaya sebep olan olaylarda daha az kusurlu olan eş, kusurlu eşten maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Fiziksel-psikolojik şiddet, aldatma, terk, aile sırlarının ifşası gibi durumlarda manevi tazminat miktarı davanın ağırlığına göre belirlenir. Nişanın bozulması (TMK 118-123) halinde nişan hediyelerinin iadesi ve maddi/manevi tazminat talepleri gündeme gelir; özellikle düğün hazırlığı yapılmış, masraf edilmiş durumlarda somut tazminat davası açılabilir. Evlat edinme (TMK 305-320) süreçleri ise mahkeme denetiminde, sosyal inceleme raporlarıyla yürüyen uzun ve dikkat gerektiren davalar olup çocuk yararının net biçimde ortaya konmasıyla sonuçlanır.

Aile konutu şerhi ve koruma — 6284 sayılı Kanun

Aile konutu şerhi (TMK 194), eşlerden birinin diğerinin rızası olmadan aile konutunu satmasını, rehin vermesini veya kira sözleşmesini feshetmesini engelleyen güçlü bir koruma aracıdır. Tapuya "aile konutudur" şerhi konulduğunda, konut sahibinin tek başına tasarruf yetkisi sınırlanır. Gayrimenkul kendisi için önemli bir güvence olan müvekkillerimize, boşanma süreci başlamadan önce dahi bu şerhi koydurmasını öneriyoruz.

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, fiziksel, cinsel, ekonomik veya psikolojik şiddet mağdurlarına hızlı koruma sağlar. Mülki amir (kaymakam/vali) acil tedbirleri hafta sonu ve mesai dışında dahi verebilir; hakim ise daha kapsamlı koruma kararlarını 6 aya kadar verebilir, gerektiğinde uzatabilir. Koruma kararının ihlali halinde 3 gün ila 30 gün arasında zorlama hapsi uygulanır — ciddi ve caydırıcı bir yaptırımdır. Şiddet mağduru bir kadın için ilk adım suç duyurusu değildir; ilk adım güvenliktir. Bu nedenle 6284 başvurularını aynı gün içinde yapacak şekilde organize ediyoruz. Karakola gitmek zorunda değilsiniz; aile mahkemesine doğrudan da başvurulabilir. Kimseyi yargılamıyoruz, süreci birlikte kuruyoruz.

Karadağ'da aile hukuku ve miras

Karadağ'a yerleşen, gayrimenkul alan, şirket kuran veya ailesini buraya taşıyan Türk vatandaşlarının sayısı her geçen yıl artıyor. Bu pozitif göç, hukuki soruları da beraberinde getiriyor: Eşlerden biri ya da ikisi Karadağ'da yaşarken boşanma davası nerede açılır? Budva'da alınan evin maliki vefat ederse miras süreci nasıl işler? Türk mahkemesinden alınan velayet kararı Karadağ'da nasıl tanınır?

Karadağ'daki boşanma ve miras davalarında Karadağ Barosu'na kayıtlı aile hukuku uzmanı meslektaşlarımızla koordineli çalışıyoruz — strateji, belge hazırlığı ve Türkiye tarafı koordinasyonu bizde, duruşma temsili yerel avukatta. Bu model, sizin için en güvenli çözümdür: Türk mevzuatını bilen bir ekiple Karadağ usulünü bilen bir ekibin kesişim noktasında olursunuz, iletişim Türkçe yürür, stratejik kararlar tek elden verilir.

Karadağ'da boşanma (razvod braka)

Karadağ'da aile hukukunun temel kaynağı Porodični zakon Crne Gore (Aile Kanunu, ilk hali Sl. list RCG 1/2007, değişiklikleriyle birlikte uygulanmaktadır). Kanun, boşanma için iki yol tanımlar: sporazumni razvod (anlaşmalı boşanma) ve tužba za razvod (çekişmeli boşanma).

Sporazumni razvod'da eşler, boşanma dilekçesiyle birlikte iki belgeyi sunmak zorundadır: vršenje roditeljskog prava sporazumu (velayet ve çocukla ilişkiye dair yazılı anlaşma) ve dioba zajedničke imovine sporazumu (ortak malvarlığının paylaşımına dair yazılı anlaşma). Türk hukukundan farklı olarak Karadağ'da anlaşmalı boşanma başvurusu için önceden belirlenmiş bir asgari evlilik süresi şartı yoktur; ancak eşlerden biri hamileyse veya ortak çocuk bir yaşını doldurmamışsa diğer eş tek başına boşanma talep edemez — bu düzenleme kadını ve bebeği koruma amacı taşır.

Çekişmeli boşanma, evlilik ilişkilerinin ciddi ve sürekli bozulduğu ya da evliliğin amacının başkaca nedenlerle gerçekleştirilemediği durumlarda açılır. Yetkili mahkeme genel kural olarak davalının yerleşim yerindeki Osnovni sud (temel mahkeme) ile eşlerin son ortak yerleşim yerindeki mahkemedir. Karadağ'da boşanma davalarının ortalama süresi — dosyanın karmaşıklığına ve tarafların iş birliğine göre değişmekle birlikte — anlaşmalı dosyalarda birkaç ay, çekişmeli dosyalarda genellikle 6-18 ay arasında değişmektedir; karmaşık mal paylaşımı ihtilafları bu süreyi uzatabilir.

Karadağ'da mal rejimi Türkiye'deki sisteme benzer: zajednica stečene imovine (evlilik süresince edinilen mal ortaklığı) ile posebna imovina (kişisel mal) ayrımı yapılır. Eşler, noter huzurunda yapacakları bračni ugovor (evlilik sözleşmesi) ile bu rejimi değiştirebilir.

Velayet, nafaka ve çocuğun yararı ilkesi

Karadağ aile hukukunun temel ilkesi najbolji interes djeteta — çocuğun en iyi yararı. Velayet (vršenje roditeljskog prava / starateljstvo terimleri kullanılır) kural olarak anne ve babaya birlikte aittir. Boşanmada eşler anlaşırsa velayet düzenlemesini sporazumni razvod dosyasına ekler; anlaşamazlarsa mahkeme, sosyal hizmet merkezi (organ starateljstva) raporuyla birlikte karar verir. Ortak velayet prensipte mümkündür; ancak uygulamada çocuk genellikle bir ebeveynin yanında ikamet eder, diğer ebeveynle kişisel ilişki düzenlenir.

Nafaka (izdržavanje) hem çocuk hem eş için talep edilebilir. Karadağ mahkemeleri, nafaka belirlerken nafaka yükümlüsünün gelirini, nafaka alacaklısının ihtiyaçlarını, çocuğun yaşı ve sağlık durumu gibi kriterleri dikkate alır. Sınır ötesi boyut geldiğinde, Karadağ ve Türkiye'nin her ikisinin de taraf olduğu 2007 Lahey Uluslararası Çocuk Nafakası Sözleşmesi önemli bir araç haline gelir — aşağıda ayrıntılı ele alıyoruz.

Karadağ'da miras hukuku

Bir yakınını kaybetmiş kimsenin son isteyeceği şey bürokrasiyle boğuşmaktır. Karadağ miras hukuku, Türk hukuku kadar karmaşık olmasa da kendine özgü kuralları vardır ve Türk veraset ilamıyla otomatik işlemez. Temel kaynak Zakon o nasljeđivanju Crne Gore (Sl. list CG 74/08, 75/17).

Yasal mirasçılık sırası açısından: Birinci miras sırasında (prvi nasljedni red) ölenin çocukları ile eşi eşit paylarla mirasçı olur. Ölenin çocuğu kendisinden önce ölmüşse, onun payı kendi altsoyuna (torunlar) geçer. Ölenin altsoyu yoksa ikinci sıra devreye girer: ölenin anne-babası ile eşi mirasçı olur; anne-baba mirasın yarısını eşit paylaşır, diğer yarısı eşe kalır. Üçüncü sıraya (büyükanne-büyükbabalar) ancak ikinci sıradaki mirasçı yoksa geçilir. Üç yıldan uzun süren fiili birliktelik (vanbračna zajednica), yasal miras bakımından evlilikle eşit konumdadır — bu, Türk hukukuyla önemli bir farktır.

Saklı pay (nužni dio): Mirasbırakan vasiyetiyle istediği gibi tasarrufta bulunsa bile kanun, ölenin yakın aile üyelerine bir asgari pay garanti eder. Ölenin altsoyu, evlatlıkları ve bunların altsoyu ile eşi mutlak saklı paylı mirasçılardır; saklı payları, yasal mirastaki paylarının yarısıdır. Örneğin ölenin eşi ve iki çocuğu varsa yasal pay her biri için 1/3; bu kişilerin saklı payı 1/6'dır. Anne-baba ve diğer üstsoy ancak sürekli çalışamaz durumda ve geçim araçlarından yoksunsa saklı pay talep edebilir ve bu pay yasal payın 1/3'üdür.

Vasiyetname türleri olarak Karadağ hukuku özel vasiyet (kendi el yazısıyla), tanıklı yazılı vasiyet, mahkeme huzurunda vasiyet (sudski testament) ve noter vasiyeti (javnobilježnički testament) kabul etmektedir. Noter vasiyeti, özellikle sınır ötesi unsurlu mülkiyet için en güvenli yoldur; ispat sorununu baştan ortadan kaldırır.

Miras intikali süreci (ostavinski postupak) bugün büyük ölçüde noterler eliyle yürütülmektedir. Ölümün ardından nüfus kaydını tutan makam, ölüm tutanağını (smrtovnica) yetkili mahkemeye iletir; mahkeme dosyayı ilgili notere havale eder. Noter huzurunda yapılan celsede mirasçılar saptanır, terekeye giren malvarlığı tespit edilir ve rješenje o nasljeđivanju (mirasçılık kararı) verilir. Taraflar arasında ihtilaf çıkması, vasiyet tartışması, küçük mirasçı bulunması veya geçici tereke kayyumu atanması gerektiren durumlarda süreç notere bırakılmaz, Osnovni sud'a geri döner. Ostavinski postupak tipik olarak birkaç ay sürer; ihtilaflı dosyalar yıla yayılabilir.

Karadağ miras vergisi konusu, bu sayfada üzerine en çok soru alan başlıklardan biridir. Net durum şudur: Karadağ'da miras yoluyla intikal eden gayrimenkullerde prensipte %3 oranında vergi uygulanmaktadır — bu, Zakon o porezu na promet nepokretnosti (Gayrimenkul Devir Vergisi Kanunu) çerçevesinde tahsil edilir. Ancak eş, çocuklar ve ebeveynler (birinci derece akrabalar) bu vergiden muaftır. Yani bir Türk vatandaşının Karadağ'daki dairesini çocuğu veya eşi miras alırsa vergi ödenmez; kardeş, yeğen, akraba dışı kişiler miras alırsa %3 ödemekle yükümlüdür. Bu muafiyet, Karadağ'ın aile öncelikli vergi politikasının bir yansımasıdır ve pratik çoğu Türk aile senaryosu için önemli bir avantaj sağlar. Vergi mevzuatı sık değişkenlik gösterdiğinden somut işlem öncesinde güncel oranların teyit edilmesini öneriyoruz.

DOO hisseleri mirasta ve vefat halinde şirket yönetimi

Karadağ'da şirket kuran Türk girişimciler için DOO (Društvo sa ograničenom odgovornošću — limited şirket) hisselerinin mirası ayrı bir teknik konudur. Kuruluş sözleşmesinde (osnivački akt) aksi belirtilmedikçe DOO payı diğer malvarlığı gibi mirasçılara geçer. Ancak mirasçılar CRPS (Merkezi Şirket Sicili) nezdinde resmi tescil yapılana kadar yönetim yetkilerini kullanamaz; banka hesapları çoğu zaman geçici olarak dondurulur, operasyon aksayabilir. Bu nedenle ciddi DOO yatırımları olan müvekkillerimize yaşarken bir vasiyetname, hissedarlar sözleşmesi ve gerekirse bir mirasçı-yönetici planı hazırlamayı öneriyoruz. Ani bir vefat halinde şirketin nakit akışı ve çalışanların maaşlarının aksamaması için önceden hazırlıklı olmak, hem aileyi hem şirketi korur.

Sınır ötesi miras intikali — adım adım

Çoğu sıradan senaryo şudur: Türkiye'de ikamet eden bir aile reisi vefat eder, geride Karadağ'da bir gayrimenkul bırakır. Ya da tersi: Karadağ'da yaşayan bir kişi vefat eder, Türkiye'de mülkü vardır. Her iki senaryoda da iki ülke hukuk sistemi birlikte çalıştırılır ve süreç aşağıdaki adımlarla yürür:

1. Veraset ilamının alınması — vefatın gerçekleştiği ülke mahkemesinden (Türkiye'de noterden de mümkün) mirasçılık belgesi çıkarılır.
2. Apostil şerhi — belge, diğer ülke makamlarında kullanılabilir hale getirilmek üzere 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi çerçevesinde tasdik edilir. Hem Türkiye hem Karadağ bu sözleşmeye taraftır.
3. Yeminli tercüme — belge, Karadağ'da kullanılacaksa yeminli tercüman (sudski tumač) tarafından Karadağca'ya, Türkiye'de kullanılacaksa Türkçeye çevrilir.
4. Yerel miras intikal süreci — Karadağ'da noter huzurunda ostavinski postupak açılır; Türkiye'de tapuya intikal işlemi başlatılır.
5. Tapu tescili — gayrimenkulün mirasçılar adına resmi devri tamamlanır.

Pratikte bu süreç, belge akışı düzgün yönetildiğinde 3-6 ay içinde tamamlanır; eksik belge, tercüme hataları veya apostil sorunları süreci aylarca uzatabilir. Tam da bu sebeple RoNa Legal olarak her iki ülkedeki belge hazırlığını tek bir proje olarak yönetiyoruz.

Sınır ötesi aile hukuku — uzmanlık alanımız

Aynı masada iki hukuk sistemi olduğunda avukat seçimi tek başına fark yaratır. Sınır ötesi dosyalarda en büyük hatalar, yetki çatışmasının başta doğru analiz edilmemesinden ve uluslararası sözleşmelerin hangi duruma uygulandığının atlanmasından kaynaklanır.

Yetki çatışması ve forum shopping

İki Türk vatandaşı Karadağ'da ikamet ediyorsa, MÖHUK m. 12-14 çerçevesinde Türk mahkemeleri, yabancı ülke mahkemeleri ile birlikte yetkili olabilir — davacı, yerleşim yeri, mutad mesken veya vatandaşlık bağına göre seçim yapabilir. Karadağ tarafında ise Zakon o međunarodnom privatnom pravu (ZMPP) kendi yetki kurallarını uygular. Bu, aslında stratejik bir fırsattır: hangi forumun hangi sonucu getireceği önceden analiz edilmeli, dava en elverişli yerde açılmalıdır. Forum seçimi; nafaka miktarını, mal paylaşımı yaklaşımını, velayet kararını ve davanın süresini doğrudan etkiler.

Buna karşın aynı konuda iki ülkede paralel dava açılması (lis pendens), sonradan verilecek kararın tanınmamasına yol açabilir. İlk davayı doğru yerde açmak, davayı zorunlu kalmadıkça ikiye bölmemek kritik bir stratejik karardır.

Uluslararası velayet ve Lahey sözleşmeleri

Sınır ötesi velayet dosyalarının güvencesi, her iki ülkenin de taraf olduğu Lahey sözleşmelerinden gelir. Doğrulanmış güncel durum şöyledir:

1980 Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi (Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yönlerine Dair Sözleşme): Karadağ 3 Haziran 2006 itibarıyla halef olmuştur; Türkiye de taraftır. Bir çocuğun izinsiz biçimde diğer ülkeye götürülmesi durumunda, Merkezi Makam üzerinden çocuğun mutad meskeni ülkesine hızlı iadesi talep edilebilir.
1996 Lahey Çocuk Koruma Sözleşmesi (Velayet ve Çocuk Koruma): Karadağ 14 Şubat 2012, Türkiye 1 Şubat 2017 itibarıyla taraftır. Velayet kararlarının yetki, uygulanacak hukuk, tanıma ve tenfizi konusunda uyumlu bir çerçeve sağlar.
2007 Lahey Uluslararası Nafaka Sözleşmesi (Çocuk ve Diğer Aile Nafakaları): Karadağ için 1 Ocak 2017, Türkiye için 1 Şubat 2017'de yürürlüğe girmiştir. Nafakanın sınır ötesi tahsilini merkezi makamlar eliyle kolaylaştırır.
1961 Lahey Apostil Sözleşmesi: Hem Türkiye hem Karadağ taraftır; belgelerin diğer ülkede kabulü için konsolosluk tasdikine gerek kalmaz.

Bir çocuğun Türkiye'den Karadağ'a ya da tersi yönde izinsiz götürüldüğü durumlarda 1980 Sözleşmesi kapsamındaki iade talebi ilk 24-48 saatte harekete geçirilmesi gereken bir süreçtir. Geçen her gün, çocuğun yeni ülkede "yerleşik" sayılması ihtimalini artırır. Bu nedenle bu dosyaları acil hat olarak takip ediyoruz.

Tanıma ve tenfiz

Türkiye'deki boşanma kararının Karadağ'da hüküm doğurabilmesi için Karadağ ZMPP kuralları çerçevesinde priznanje i izvršenje strane odluke (yabancı karar tanıma ve tenfizi) sürecinden geçmesi gerekir. Tersi yönde, Karadağ mahkemesinin verdiği boşanma kararının Türkiye'de geçerli olması için ise MÖHUK m. 50-59 hükümlerine göre Türk aile mahkemesinde tenfiz davası açılır. Kararın kesinleşmiş olması, Türk kamu düzenine aykırı olmaması, karşılıklılık koşulu ve savunma hakkının ihlal edilmemiş olması temel koşullardır.

2018 yılından itibaren Türkiye'de Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 27/A maddesi kapsamında, belirli koşulları taşıyan yabancı boşanma kararları doğrudan nüfus müdürlüğüne tescil edilebilmektedir — mahkeme sürecine gerek kalmaz. Ancak bu idari tescil yolu her dosya için uygun değildir; özellikle velayet, nafaka ve mal paylaşımına ilişkin hükümlerin tanınması için çoğu zaman mahkeme tenfizi gerekir. Her dosyada hangi yolun uygun olduğunu baştan belirliyoruz.

1934 tarihli Türkiye-Yugoslavya Adli Yardımlaşma Sözleşmesi açısından durum nettir: Yugoslavya Krallığı ile imzalanmış sözleşmelerin Karadağ için halefiyet yoluyla uygulanıp uygulanmayacağı pratikte hakim takdirine bırakılmaktadır ve mevcut dosyalarda güncel mevzuat ile yukarıda sayılan Lahey sözleşmeleri birincil kaynak olarak kullanılmaktadır. Somut bir dosyada bu sözleşmenin uygulanabilirliği özel olarak değerlendirilmelidir.

Sınır ötesi nafaka tahsili

Karadağ'da yaşayan baba, Türkiye'deki çocuğuna nafaka ödemiyorsa ne yapılır? Ya da tersi? 2007 Lahey Nafaka Sözleşmesi burada devrim niteliğindedir. Türkiye'deki merkezi makam (Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü) aracılığıyla Karadağ'daki merkezi makama resmi başvuru yapılır; karar orada tanınır ve icraya konulur. Süreç, eski usule göre çok daha hızlı ve ücretsiz işler. Müvekkillerimizden gelen nafaka tahsili talepleri için başvuru dosyasını Türkiye'de hazırlayıp Karadağ'daki meslektaşlarımızla eşzamanlı ilerletiyoruz.

Neden RoNa Legal?

İki ülke hukukunu birlikte ve aynı anda yönetebilen avukatlık büroları nadirdir. RoNa Legal'in değer önerisi tam olarak bu kesişimde durur: Türkiye Barosu'na kayıtlı avukatlar olarak Türk aile hukukuna hakimiz; Budva'daki fiziki ofisimiz ve Karadağ Barosu'na kayıtlı aile hukuku uzmanı meslektaşlarımızla kurduğumuz koordinasyon ağı sayesinde Karadağ tarafını güvenli biçimde yönetebiliyoruz. Stratejinizi ve belge hazırlığınızı biz yürütür, gerekli olduğunda Karadağ duruşmalarında yerel meslektaşlar sizi temsil eder. Bu model şeffaftır ve en güçlü sonucu size sunar.

Hizmet dillerimiz Türkçe, Karadağca ve İngilizcedir; müvekkillerimizle iletişim anadilinde ilerler. Boşanma ve miras dosyalarında gizlilik kritiktir; tüm aile hukuku görüşmeleri avukat-müvekkil gizliliği kapsamındadır. Dosyanıza ilişkin hiçbir bilgi, yazılı izniniz olmadan üçüncü kişilerle paylaşılmaz.

Bir şey daha: Aile davaları bazen duygusal olarak ağırdır. Süreç boyunca sizi bilgilendirmeyi, gerçekçi beklenti kurmayı ve sonuç garantisi yerine en iyi stratejiyi sunmayı birinci meslek kuralımız sayıyoruz. Avukatlık Kanunu gereği hiçbir avukat "davayı kazanacağım" garantisi veremez — sizi kandırmayı değil, en iyi sonuç ihtimalini en doğru şekilde hedeflemeyi taahhüt ederiz.

Acil durumlar

Bazı durumlar 24 saat içinde müdahale gerektirir. Şu üç senaryoda WhatsApp hattımız üzerinden 7/24 ulaşılabilirsiniz:

Fiziksel, cinsel veya ciddi psikolojik şiddet durumunda 6284 koruma kararı başvurusu — aynı gün içinde dosyalanabilir, güvenliğiniz önceliklidir.
Uluslararası çocuk kaçırma şüphesi — eşin çocuğu izinsiz diğer ülkeye götürmesi halinde 1980 Lahey Sözleşmesi çerçevesinde iade süreci ilk 48 saatte başlatılmalıdır.
Vefat sonrası acil miras işlemleri — Karadağ'daki gayrimenkul ve banka hesaplarının donması halinde zaman kaybetmeden ostavinski postupak açılmalı, mirasçıların hakları güvenceye alınmalıdır.

Acil durumlar dışındaki dosyalarda durumunuzun hukuki değerlendirmesi için iletişime geçebilirsiniz. İlk görüşmeyi hem ofisimizde hem de görüntülü bağlantı üzerinden yapabiliyoruz.

WhatsApp: +90 530 277 0845

Sık sorulan sorular

1. Karadağ'da yaşıyoruz, her ikimiz de Türk vatandaşıyız. Boşanmayı Türkiye'de mi Karadağ'da mı açmalıyız?
İki seçenek de mümkündür; MÖHUK m. 12-14 ve Karadağ ZMPP kuralları her ikinizin de vatandaşlık bağıyla ya da yerleşim yeriyle bağlantılı mahkemelere yetki tanır. Hangisinin daha avantajlı olacağı; çocukların yaşı, mal varlığının bulunduğu yer, sürecin hızı ve nafaka hesaplaması beklentisine göre değişir. Dava açmadan önce yetki analizini yapmanız, sonradan oluşabilecek tanıma-tenfiz sorunlarını önler.

2. Türk mahkemesinden aldığım boşanma kararı Karadağ'da otomatik olarak geçerli olur mu?
Hayır. Karadağ'da hüküm doğurması için Karadağ usulüne göre tanıma ve tenfiz (priznanje i izvršenje) süreci gerekir. Karar apostille onaylanıp yeminli tercüme eşliğinde Karadağ mahkemesine sunulur. Kamu düzenine aykırılık, kesinleşme ve savunma hakkı koşulları denetlendikten sonra tanıma gerçekleşir.

3. Karadağ'da boşandım, Türkiye'de nasıl tescil ettireceğim?
Belirli koşulları taşıyan yabancı boşanma kararları Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A çerçevesinde doğrudan nüfus müdürlüğüne tescil edilebilir. Koşullar sağlanmıyorsa veya kararın velayet, nafaka gibi yönleri de Türkiye'de hüküm doğurması gerekiyorsa, aile mahkemesinde MÖHUK m. 50-59 kapsamında tenfiz davası açılır.

4. Karadağ'da miras vergisi ödeyecek miyim?
Eş, çocuklar ve ebeveynler (birinci derece akrabalar) Karadağ'da miras nedeniyle gayrimenkul devir vergisinden muaftır. Diğer mirasçılar için taşınmazın değeri üzerinden %3 vergi uygulanır. Vergi oranları ve istisnalar zamanla değişebileceğinden somut işlem öncesinde güncel mevzuat teyidi önerilir.

5. Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımını protokole koymak zorunda mıyım?
Hayır. Mal rejimi tasfiyesi anlaşmalı boşanma protokolünün zorunlu unsuru değildir. Protokolde velayet, nafaka, kişisel ilişki ve tazminat konularında mutabakat yeterlidir. Mal paylaşımını boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir davayla da yürütebilirsiniz. Protokole koyacaksanız taşınmaz ve değerleri tek tek açıkça belirtilmelidir.

6. Çocuk kaçırma durumu nedir ve ne yapmalıyım?
Eşin velayete ya da kişisel ilişkiye aykırı olarak çocuğu diğer ülkeye götürmesi hukuken kaçırma sayılır. Hem Türkiye hem Karadağ 1980 Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi'ne taraf olduğundan, iade talebi Merkezi Makam üzerinden ilk 48 saat içinde başlatılmalıdır. Her gün ihtimalleri aleyhinize değiştirir; acil hattımızdan ulaşmanızı rica ederiz.

7. 2026'da Türkiye'de iştirak nafakası ne kadardır?
Nafaka her dosyada mahkeme takdirine bağlıdır — kesin rakam garantisi verilemez. 2026 uygulamasında çalışan orta gelirli eş için çocuk başına aylık 3.000-8.000 TL aralığı sıklıkla görülmekte, yüksek gelirli eşlerde 15.000-30.000 TL'ye çıkabilmektedir. Gelir durumu, çocuk sayısı, yaşam standardı ve çocuğun özel ihtiyaçları belirleyicidir.

8. Karadağ'da vefat eden yakınımın gayrimenkulünü devralmak için ne yapmalıyım?
Türkiye'deki veraset ilamını apostille onaylatıp Karadağ'da yeminli tercüme ettirmelisiniz. Ardından Karadağ'da yetkili noter huzurunda ostavinski postupak açılır; mirasçılık kararı (rješenje o nasljeđivanju) verilir ve gayrimenkul mirasçılar adına tapuda tescil edilir. Süreç genellikle 3-6 ay arasında tamamlanır.

9. Karadağ'da şirket hissem var, vefat halinde çocuklarım şirketi nasıl devralır?
DOO hisseleri de miras yoluyla intikal eder, ancak CRPS nezdinde resmi tescil yapılana kadar mirasçılar şirketi yönetemez ve banka hesapları geçici olarak dondurulabilir. Yaşarken hazırlanmış bir noter vasiyeti, hissedarlar sözleşmesi ve mirasçı-yönetici planı bu geçiş dönemini sorunsuz kılar. Ciddi şirket yatırımınız varsa bu hazırlığı mutlaka önceden yapmanızı öneririz.

İlgili içerikler

Tüm aile hukuku görüşmeleri avukat-müvekkil gizliliği kapsamındadır. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, somut dosyanız için mutlaka bireysel hukuki değerlendirme alınmalıdır.