Miras ve Tereke

Bir yakınını kaybetmiş birinin yanında olmak, bu mesleğin en zorlu ama en anlamlı işidir. Matem sürerken veraset ilamı, tereke tespiti, vasiyetname, banka hesabı çözülmesi ve tapu intikali gibi süreçlerin iç içe geçtiği bir dönemde insanlar çoğu zaman nereden başlayacağını bilemez. Üstelik mesele Türkiye ile Karadağ arasında bölünmüş bir terekeyse — İstanbul'da bir daire, Budva'da bir yazlık, Podgorica'da bir DOO hissesi, Bar'da bir banka hesabı — iki ayrı hukuk sistemi, iki ayrı vergi rejimi ve iki ayrı yargı mantığı karşımıza çıkar. RoNa Legal olarak bu ikili eksende, Türk ve Karadağ miras hukukunu bir arada yürüten sınırlı sayıdaki bürolardan biriyiz; Budva merkezli çalışırken Türkiye'deki dosyalara da doğrudan ulaşabiliyoruz.

Bu sayfada Türkiye miras hukuku, Karadağ miras hukuku ve sınır ötesi intikal olmak üzere üç ekseni birlikte okuyacaksınız. Amacımız sizi korkutmak değil; yaşarken yapılan küçük bir planlamanın vefat sonrasında ailenizi nasıl koruduğunu ve bir sorun çıktığında hangi araçların mevcut olduğunu somut hukuki referanslarla göstermektir.

Türkiye'de miras hukuku hizmetlerimiz

Türk miras hukuku, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) Üçüncü Kitabı'nda (m. 495–682) ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Uygulamada bir miras dosyası açıldığında ilk kontrol ettiğimiz şey, mirasçıların hukuki durumu, saklı pay dengesi ve terekenin aktif-pasif yapısıdır. Bu üçü bilinmeden atılan her adım, sonradan geri dönülmesi güç hak kayıplarına yol açar.

Mirasçılık belgesi ve zümre haritasının kurulması

Miras bırakan hayatını kaybettiğinde ilk ihtiyaç duyulan belge mirasçılık belgesi, yani halk arasındaki adıyla veraset ilamıdır. Bu belge olmadan tapu intikali, banka hesabına erişim, emekli maaşı devri ya da araç devri gibi hiçbir işlem yapılamaz. Noterlik Kanunu'nun 71/A maddesi, mirasçılık belgesinin — yabancılık unsuru bulunmayan dosyalarda — noter tarafından da düzenlenmesine imkân tanır. Ancak mirasçılar arasında yabancı uyruklu biri varsa, nüfus kaydından mirasçılık açıkça çıkarılamıyorsa veya vasiyetname gibi ölüme bağlı bir tasarruf söz konusuysa, belge yalnızca Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından verilir (Noterlik K. m. 71/B).

Zümre sisteminin iskeletini TMK 495–501 kurar. Birinci zümreyi altsoy, ikinci zümreyi ana-baba ve onların altsoyu, üçüncü zümreyi ise büyük ana-baba ve onların altsoyu oluşturur. Sağ kalan eşin payı hangi zümreyle mirasçı olduğuna göre değişir (TMK 499): altsoyla birlikteyse terekenin 1/4'ü, ana-baba zümresiyle birlikteyse 1/2'si, büyük ana-baba zümresiyle birlikteyse 3/4'ü; hiçbiri yoksa tereke tek başına eşe kalır. Evlatlık altsoy gibi kabul edilir (TMK 500), mirasçı bulunmazsa tereke Devlete intikal eder (TMK 501). Karadağ'la mukayese edildiğinde bu tablonun en belirleyici farkı buradadır; ileride değineceğiz.

Saklı pay ve tenkis: tasarruf özgürlüğünün sınırı

Miras bırakanın vasiyet veya sağlararası kazandırmalarla dilediği gibi tasarruf edemediği bir çekirdek vardır: saklı pay (TMK 505–506). Burada sıkça karşılaşılan bir yanlış anlamayı düzeltmek gerekir: 4 Mayıs 2007 tarihli 5650 sayılı Kanun ile saklı pay rejiminde yapılan değişiklik, ana-babanın saklı payını kaldırmamış; yalnızca kardeşlerin saklı payını tarihe gömmüştür. Günümüzde saklı paylı mirasçılar altsoy, ana-baba ve eştir. Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır, ana-babanın her biri için yasal miras payının dörtte biridir; eş altsoy veya ana-baba zümresiyle mirasçıysa yasal miras payının tamamı saklı pay sayılır, diğer hâllerde bunun dörtte üçüdür (TMK 506).

Bir müvekkilin dosyasında sağlığında bir çocuğuna tapuda devir, diğerine vasiyet gördüğümde ilk soracağım soru saklı payın zedelenip zedelenmediğidir. Cevap "evet" ise gündeme tenkis davası gelir (TMK 560–571). Tenkiste sıra sabittir: önce vasiyetnameye dayalı ölüme bağlı tasarruflar, ardından miras sözleşmeleri, en son sağlararası kazandırmalar indirilir. Süre açısından TMK 571 iki katmanlı bir rejim kurar: saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl. Bu süreler hak düşürücüdür, mahkemece resen dikkate alınır. Yargıtay'ın son dönemde vasiyetnamenin iptali ve tenkis davalarında süre başlangıcını, vasiyetnamenin açılması kararının kesinleşmesinden, "vasiyetnamenin, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin birlikte öğrenildiği tarihe" çektiği görüş değişikliği, pratikte süreyi daha erken başlatmaktadır; bu nedenle vasiyet açılışından sonraki ilk haftalar kritiktir.

Uygulamada saklı payın en sık zedelendiği araç bağış veya düşük bedelli satış görüntüsü altında mirasçılardan birine taşınmaz devridir. Bu kurgu Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin istikrarlı içtihatlarıyla muris muvazaası (mirasçıdan mal kaçırma) kavramı altında incelenir ve diğer saklı paylı mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Muris muvazaasında zamanaşımı işlemez; bu, tenkisten ayıran en önemli yönlerden biridir. Nitekim muris muvazaasına ilişkin ayrıntılı hizmetimiz için Tapu İptali ve Tescil sayfamıza bakabilirsiniz.

Vasiyetname hazırlanması ve iptali

Türk hukukunda vasiyet üç şekilde yapılır: resmî vasiyetname (TMK 532–537, noter veya sulh hâkimi huzurunda, iki tanık eşliğinde), el yazılı vasiyetname (TMK 538, baştan sona miras bırakanın el yazısıyla, tarih ve imza zorunlu) ve olağanüstü hâllerde sözlü vasiyetname (TMK 539–541). El yazılı vasiyette tarihin eksikliği kesin geçersizlik sebebidir; bu, ileride göreceğiniz üzere Karadağ hukukundan ayrılan somut bir şekil şartıdır. Miras sözleşmeleri ise TMK 527–530 çerçevesinde, yalnızca resmî vasiyetname şeklinde yapılabilir; el yazılı miras sözleşmesi yoktur.

Miras bırakan öldüğünde, eline vasiyetname geçen herkes bunu gecikmeksizin sulh hâkimine teslim etmek zorundadır (TMK 595). Hâkim vasiyetnameyi bir ay içinde açar, ilgililere tebliğ eder (TMK 596–597). İptal davasının dört tipik sebebi vardır (TMK 557): ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlâka aykırılık ve şekle aykırılık. Süre TMK 559'da: öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlükârda iyiniyetli davalılara karşı 10 yıl, iyiniyetli olmayanlara karşı 20 yıl; ayrıca hükümsüzlük, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. Nazlıcan'la birlikte vasiyet iptali dosyalarında en çok dikkat ettiğimiz, mirasçıya tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığıdır; çünkü süre buradan işlemeye başlar.

Mirasın reddi: üç aylık kritik pencere

Borçlu bir tereke ya da ailenin kabul etmek istemediği bir miras söz konusu olduğunda ilk aracımız mirasın reddidir (TMK 605–618). Kanun iki yol sunar. Gerçek ret (TMK 606), miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi'ne kayıtsız-şartsız beyanla yapılır; süre üç ay ve hak düşürücüdür. Yasal mirasçılar için süre mirasbırakanın ölümünün — mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe — öğrenildiği günden; atanmış mirasçılar için vasiyetin resmen tebliğ edildiği günden itibaren işler. Süre geçtiğinde miras kayıtsız şartsız kazanılmış sayılır (TMK 610). Süre içinde mirasçılardan biri reddederse, onun payı sanki ölüm anında yaşamıyormuş gibi diğer mirasçılara geçer (TMK 611).

Hükmen ret (TMK 605/2), ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden âciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, mirasçıların herhangi bir beyanda bulunmasına gerek kalmaksızın kendiliğinden sonuç doğurur. Bu aşamada açılan dava aslında bir tespit davasıdır; Asliye Hukuk Mahkemesi görevli, tereke alacaklısı hasım gösterilir ve üç aylık hak düşürücü süre uygulanmaz. Uygulamada İİK m. 53 gereği, ölümün üzerinden üç ay geçmeden mirasçılar aleyhine icra takibi de yapılamaz; bu üç aylık "buzdolabı" sayesinde mirasçılar tereke envanterini sağlıklı değerlendirebilir.

Tereke tasfiyesi, paylaşım ve aile konutu

Mirasçıların tereke durumunu net göremediği, alacaklıların çokluğu bulunduğu veya mirasçılar arasında ciddi anlaşmazlık olduğu dosyalarda resmî tasfiye gündeme gelir (TMK 619–631). Mirasçılar bu yolu seçerse tereke alacaklılar-borçlular ayıklandıktan sonra kalan kısmı paylaşılır; mirasçıların şahsi malvarlığı bu süreçte korunur. Daha basit dosyalarda sulh mahkemesi tereke tespiti ve gerektiğinde tereke temsilcisi ataması ile yetinir (TMK 640).

Miras açıldıktan sonra terekede elbirliği mülkiyeti doğar. Mirasçılar sulh yoluyla anlaşabiliyorsa paylaşma sözleşmesi düzenlenir; uzlaşma yoksa paylaşma davası (TMK 642–668) açılır. Mirasçılardan biri TMK 644 uyarınca elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini tek başına talep edebilir; bu çok taraflı dosyalarda kilit çözen bir araçtır. Aile konutunun geleceği ise ayrıca önem taşır: sağ kalan eş TMK 240 ve TMK 652 uyarınca aile konutunun kendisine özgülenmesini talep edebilir, hatta karşılıklı denkleştirmeyle diğer mirasçılara pay bedeli ödeyerek konutu tek başına üzerine alabilir. Tarım arazilerinin paylaşımı ise 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 6537 sayılı Kanun'la getirilen bölünemezlik rejimine tâbidir; "yeter gelirli tarımsal arazi" büyüklüğünün altına inecek şekilde bölünme yapılamaz, mirasçılardan birine özgüleme ya da birlikte mülkiyet çözümü esas alınır. Denkleştirme kurumu (TMK 669–675) da sağlığında bir mirasçıya yapılan kazandırmaların diğerleriyle adil hesaplaşmasını sağlar.

Veraset ve intikal vergisi: 2026 tablosu

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, Türk miras uygulamasının vergi ayağıdır. 1 Ocak 2026'dan itibaren, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 57 Seri No'lu Genel Tebliğ'e göre istisna tutarları şöyledir: evlatlıklar dâhil füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hissesinde 2.907.136 TL (füruğ yoksa eşe isabet eden hissede 5.817.845 TL), ivazsız intikallerde ve şans oyunu ikramiyelerinde 66.935 TL. Tarife matrah dilimleri yeniden değerleme oranında güncellenmiş olup veraset yoluyla intikallerde alt dilimde %1, üst dilimlerde kademeli olarak azami %10'a kadar, ivazsız intikallerde %10–30 aralığında uygulanır (matrah dilim tutarları için güncel Tebliğ teyit edilmelidir).

Beyanname süresi ölümün Türkiye'de gerçekleşip gerçekleşmemesine göre değişir: yurt içinde ölüm + yurt içinde mirasçı hâlinde 4 ay, yurt dışı boyutunun devreye girdiği hâllerde 6 veya 8 ay. Ödeme üç yılda, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere 6 eşit taksitle yapılır. Belediye emlak vergi borcu yazısı alınmadan ve VİV tahakkuku yerine getirilmeden tapuda intikal işlenmez; buna pratikte ilişik kesme belgesi denir. Karadağ ile karşılaştırıldığında en dikkat çekici yön, Türkiye'nin miras vergisini terekenin tümü üzerinden aldığı, Karadağ'ın ise sadece taşınmaz devrini hedeflediğidir — bu, planlama stratejisini şekillendirir.

Karadağ'da miras hukuku: Türkiye'den ayrılan noktalar

Karadağ miras hukuku, Sl. list CG 74/2008 ve 75/2017 sayılı Zakon o nasljeđivanju ile, ostavinski postupak prosedürü ise Sl. list RCG 27/2006 – CG 20/2015 – 75/2018 – 67/2019 – 123/2024 sayılı Zakon o vanparničnom postupku ile düzenlenir. Türk mirasçıların Karadağ'daki durumuna baktığımızda, kanuni çerçeve benzer görünse de farklar hayati önem taşır.

Zümre sistemi, eş payı ve "vanbračni" partner

Karadağ'da birinci sırada (prvi nasljedni red) çocuklar ve eş eşit paylarla mirasçı olur. Yani eşin Türkiye'deki sabit 1/4 payı Karadağ'da yoktur; örneğin iki çocuklu bir ailede eş ve her bir çocuk 1/3 pay alır. İkinci sırada eş 1/2, ana-baba ise kalan 1/2'yi eşit paylaşır. Üçüncü sırada büyük ana-babalar devreye girer, mirasçı çıkmazsa tereke Karadağ Devleti'ne intikal eder.

Bir başka köklü fark, evlilik dışı birlikte yaşayan (vanbračni supružnik) partnerin mirasta evli eşle tam eşit kabul edilmesidir. Uzun süreli birliktelik, evlilik engelinin yokluğu ve birliğin mirasbırakanın ölümüyle sona ermesi koşullarıyla bu kişi yasal mirasçıdır — Türk hukukunda karşılığı bulunmayan bir durumdur ve özellikle Karadağ'da uzun süredir yaşayan Türk vatandaşlarımızın miras planlamasında gözden kaçırılmamalıdır.

Saklı pay: ana-babanın varlığı ve "1/3" sürprizi

Karadağ'da nužni dio sistemi Türkiye'ye kıyasla daha geniş korumalıdır. Zorunlu mirasçılar arasında altsoy, eş ve evlatlıklar yanında ana-baba da saklı paylı mirasçı olarak yer almaya devam eder; bu, Türkiye'deki mevcut 1/4 saklı payla çakışır görünse de Karadağ'da ana-babanın zorunlu mirasçılık statüsü başka bazı usul avantajları doğurur. Altsoy, eş ve evlatlıklar yasal paylarının yarısını, diğer zorunlu mirasçılar (ana-baba dâhil) yasal paylarının üçte birini saklı pay olarak alır.

Vasiyet şekli: el yazılı vasiyette tarih ayrıntısı

Karadağ Zakon o nasljeđivanju vasiyet için çok sayıda şekil tanır: svojeručni (el yazılı), pisani pred svjedocima (tanıklı yazılı), sudski (sulh hâkimi huzurunda), notarski / javni (noter önünde), međunarodni (1973 Washington Konvansiyonu), ayrıca konzularni, brodski, vojni ve olağanüstü hâllerde usmeni (sözlü) vasiyet. El yazılı vasiyette tarihin geçerlilik şartı olarak Türkiye'deki gibi sıkı aranmadığı kabul edilir; bu nedenle Türkiye'de tarihsiz olduğu için geçersiz sayılacak bir el yazılı vasiyet, Karadağ hukuku açısından şeklen ayakta durabilir. Miras sözleşmesi ise Karadağ'da kural olarak batıldır (ništav); yalnızca belirli hâllerde noter onaylı pay feragati gibi sınırlı araçlar kullanılabilir. Bu nokta, Türkiye'den gelip Karadağ'da miras sözleşmesi yapmak isteyen müvekkiller için kritik bir uyarıdır.

Ostavinski postupak: noter-merkezli süreç

Karadağ, 2015 reformuyla (Sl. list CG 20/2015) çekişmesiz miras dosyalarını notere devretmiştir. Süreç şöyle işler: matičar (nüfus memuru) ölüm tutanağını (smrtovnica) ilgili Osnovni sud'a gönderir; sud dosyayı alfabetik sıra ile bir notere "povjerava" eder; taraflar noteri seçemez. Noter 60 gün içinde duruşma yapar ve rješenje o nasljeđivanju düzenler. Çekişme çıkarsa (örneğin tartışmalı vasiyet iddiası, saklı pay uyuşmazlığı, sözlü testament iddiası) dosya Osnovni sud'a iade edilir, taraflar parnica yoluna yönlendirilir. Noterin kararına prigovor süresi 8 gün, sud kararlarına karşı žalba 15 gündür. Bu hızın cazibesi görünürken, Türk müvekkillerimize hatırlattığımız şey şudur: noteri seçemediğiniz için tercüman, tebligat ve belge hazırlığında bir avukat koordinasyonu olmazsa dosya birkaç ayda sizsiz ilerler.

Ölümle banka hesaplarının otomatik dondurulması ve DOO faaliyetlerinin bekleme moduna girmesi gibi acil durumlarda privremeni staralac zaostavštine (geçici tereke kayyımı) sud tarafından atanır. Bu kayyım borçları öder, alacakları tahsil eder, DOO'yu temsil eder ve dava taraflığını sürdürür; şirket sahibi bir Türk girişimcinin Karadağ'da vefatı hâlinde ilk başvurulacak kurum budur.

Karadağ miras vergisi: 2024 reformu ve birinci derece muafiyeti

Karadağ'da bağımsız bir miras vergisi yoktur. Taşınmaz miras, Zakon o porezu na promet nepokretnosti kapsamında değerlendirilir ve kritik değişiklik 1 Ocak 2024'te yürürlüğe girmiştir: taşınmaz devir vergisi artık progresiftir. 150.000 €'ya kadar %3, 150.000–500.000 € arası için 4.500 € sabit ve aşan kısmın %5'i, 500.000 €'nun üstü için 22.000 € sabit ve aşan kısmın %6'sı uygulanır. Ancak miras yoluyla gerçekleşen intikallerde birinci derece mirasçılar — eş (evli veya vanbračni), çocuk, ana-baba — tamamen muaftır (%0). İkinci derecede ise özel hâllere tanınan bağışıklıklar vardır (örneğin tarım arazisi + 3 yıl birlikte yaşama, 1 daire + 1 yıl birlikte yaşama). Taşınır malvarlığı (banka hesabı, DOO hissesi, motorlu araç) miras yoluyla geçişi ayrıca vergilendirilmez. Pratik sonuç nettir: Budva'da 600.000 €'luk bir daireyi eşine bırakan bir Türk müvekkil için Karadağ tarafında miras vergisi yükü sıfırdır — Türkiye tarafında ise aynı mülk, murisin Türk vatandaşı olması ve beyan kapsamında bildirilmesi hâlinde, Türk VİV tarifesine dâhil olur.

DOO ve banka hesabının mirasta intikali

Bir Türk girişimcinin Karadağ'da DOO (Društvo s ograničenom odgovornošću) hissesi varsa, vefat anında hisse kendiliğinden mirasçılara geçmez; ostavinski postupak ile rješenje alındıktan sonra CRPS (Centralni registar privrednih subjekata) tescili yapılır. Bu arada banka hesabı dondurulmuş olduğundan şirketin kira, personel, tedarikçi ve vergi ödemeleri aksar; bu boşluk, yukarıda anılan privremeni staralac ile kapatılır. Yönetici (izvršni direktor) değişikliği, mirasçıların skupština kararıyla ve CRPS bildirimiyle yapılır. Karadağ'da DOO hisselerinin mirasta intikali ayrıntısı için Karadağ'da Şirket Kurma Rehberi; vefat sonrası banka süreçleri için ise Karadağ'da Banka Hesabı Açma Rehberi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sınır ötesi miras: üç tipik senaryo

İki ülke arasında bölünmüş bir terekede uygulanacak hukuk, scission (bölünmüş bağlama) ilkesine göre belirlenir. MÖHUK 5718 m. 20 uyarınca miras kural olarak ölenin millî hukukuna tâbidir, ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku münhasıran uygulanır. Karadağ ZMPP (Sl. list CG 1/2014) de paralel bir yaklaşımla taşınmazlar için lex rei sitae'yi esas alır; ölüme bağlı tasarrufta hukuk seçimi olanağı ise yabancı murisler için planlama kapısı aralar.

Uluslararası çerçeveyi iki sözleşme rahatlatır. 1961 Lahey Vasiyetname Şekline İlişkin Kanunlar İhtilafı Sözleşmesi her iki ülkede yürürlüktedir (Türkiye 22.10.1983, Karadağ halefiyetle 3.6.2006); yani Türkiye'de düzenlenmiş el yazılı vasiyetname Karadağ'da şeklen geçerli, Karadağ'da javni/notarski/međunarodni testament ise Türkiye'de tanınır. 1934 Türkiye-Yugoslavya Adli Yardım Sözleşmesi (2874 sayılı Onay Kanunu, RG 4.1.1936/3197), Adalet Bakanlığı DİABGM listesine göre Karadağ açısından halefiyet yoluyla yürürlüğünü sürdürmektedir; tebligat, istinabe ve karşılıklı belge tanınmasında önemli bir zemindir. 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi de iki ülkede aktif olduğundan, belgeler konsolosluk tasdiki zincirine gerek kalmaksızın apostille dolaşabilir.

Senaryo A: Türkiye'de vefat, Karadağ'da taşınmaz

Türk vatandaşı İstanbul'da vefat etti, Budva'da bir dairesi var. İlk adım Türkiye'de mirasçılık belgesinin alınmasıdır (mirasçılar arasında yabancılık unsuru yoksa noter m. 71/A; varsa sulh hukuk). Belge üzerine adliyede — ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı / Hukuk İşleri Yazı İşleri Müdürlüğü nezdinde — apostil vurulur. Nüfus Müdürlüğü'nden alınan ölüm belgesi de aynı şekilde apostillenir (idari belge olduğu için valilik/kaymakamlık kanalıyla). Ardından tüm belgeler Karadağ'daki yeminli tercüman (sudski tumač za turski jezik) aracılığıyla Karadağca'ya çevrilir. Bu paket, taşınmazın bulunduğu yerdeki Osnovni sud'a ostavinski dilekçesiyle sunulur; sud dosyayı notere havale eder, noter duruşma yapar ve rješenje o nasljeđivanju düzenler. Kesinleşen karar Uprava za katastar i državnu imovinu'ya sunularak list nepokretnosti mirasçı adına güncellenir. Birinci derece mirasçı için Karadağ vergisi sıfır; diğerleri için yukarıdaki progresif tarife işler. Uygulamada sürecin Budva gibi yoğun opštinalarda 4–7 ay aldığını görüyoruz, ancak banka/DOO aciliyeti yoksa bu makul bir süredir.

Senaryo B: Karadağ'da vefat, Türkiye'de taşınmaz

Bu senaryo tersine işler. Önce Karadağ'da ostavinski postupak tamamlanır, kesinleşme şerhi (klauzula pravosnažnosti) alınır. Karadağ rješenje'si Ministarstvo pravde'de veya ilgili Osnovni sud başkanında apostillenir. Türkçe yeminli tercüme yapılır. Burada kritik hukuki tercih doğar: Türkiye'deki taşınmaz Türk mahkemelerinin münhasır yetkisindedir (HMK m. 12 ve MÖHUK m. 20/1 c.2 bir arada); MÖHUK m. 50–59 çerçevesinde tenfiz engel teşkil eder. Biz uygulamada doğrudan Türkiye'de ayrı mirasçılık belgesi alma yolunu tercih ederiz; yabancılık unsuru bulunduğundan belge ancak Sulh Hukuk Mahkemesi'nden çıkar. Tapuda intikal, ilişik kesme belgesi ile birlikte yapılır; Karadağ tarafında birinci derece muafiyeti kullanılmış olsa bile Türkiye tarafında VİV tarifesi ayrıca işler.

Senaryo C: DOO + banka hesabı mirası

Karadağ'daki DOO'nun sahibi vefat ettiğinde banka hesapları dondurulur, şirket işlemleri fiilen durur. İlk 48–72 saat içinde ailenin başvurması gereken mekanizma Osnovni sud'a privremeni staralac zaostavštine atanması talebidir. Kayyım atandıktan sonra ostavinski açılır, rješenje çıktıktan sonra CRPS'te pay sahibi değişikliği tescil edilir, banka hesabı çözülür, gerekiyorsa skupština kararıyla izvršni direktor değiştirilir. Bu üçlünün eş zamanlı yürütülmesi, özellikle kira toplayan bir DOO'nun alacak-borç dengesini korumak açısından önemlidir. İstanbul'dan yönetilen Karadağ şirketleri için yapılan ön hazırlık — yani vefat senaryosunda acil müdahale vekâletnamesi ve yedek yönetici atama planı — krizi baştan çözer.

Proaktif miras planlaması: yaşarken ailenizi koruma sanatı

Vefattan sonraki süreçleri konuştuk; ancak mesleki deneyimimizin bize öğrettiği şey şudur: en iyi miras dosyası, hiç dava açılmayan dosyadır. İki ülkede de yaşarken atılan birkaç adım, ailenizi yıllarca sürebilecek uyuşmazlıklardan kurtarır.

Resmî vasiyetname, planlamanın ilk ve en güvenilir aracıdır. Türk notere ya da Karadağ noterine yapılabilir; 1961 Lahey Sözleşmesi sayesinde diğer ülkede de tanınır. Eş ve çocuklar dışında özel durumları olan — evlilik dışı çocuğu bulunan, ikinci evlilikten çocuğu olan, engelli bir yakınını koruma altına almak isteyen ya da belirli bir mirasçıya kültürel/sembolik bir kazandırma yapmak isteyen — müvekkiller için vasiyet, aile içi dengenin önceden kurulmasını sağlar. Miras sözleşmesi (yalnızca Türkiye'de geçerlidir, Karadağ'da batıldır), özellikle ikinci evliliklerde ya da aile şirketi paylaşımlarında hayata geçirilir.

Sınır ötesi boyutta en önemli hazırlık, malvarlığı haritasının ülkelere göre çıkarılmasıdır. Hangi ülkede hangi taşınmaz, hangi bankada hangi hesap, hangi şirkette hangi pay sahipliği — bu haritayı güncel tutan bir müvekkilin ailesi vefat sonrası günler içinde pozisyon alabilir. Dijital varlıkların (kripto cüzdanlar, online işletme hesapları, SaaS abonelikleri) envanteri ise giderek daha kritik hâle gelen bir başlıktır. Hâlen yaşayan müvekkillerimize, bir "acil durum zarfı" hazırlamalarını — vekâletnameler, önemli hesap bilgileri, vasiyet saklama yeri, avukat iletişim numaraları — ve güvendikleri bir yakınla paylaşmalarını öneriyoruz.

Eş bakımından mal rejimi seçimi de çoğunlukla unutulan bir planlama aracıdır. Türk hukukunda edinilmiş mallara katılma rejimi, ölüm hâlinde eşin hem katılma alacağı hem de miras payı talep etmesini mümkün kılar. Karadağ'da mal rejimi kuralları farklıdır; özellikle Karadağ'da taşınmaz almadan önce bir mal ayrılığı veya sözleşmesel rejim planlaması yapılıp yapılamayacağı müzakere edilmelidir. Boşanma-miras kesişiminde hak kayıplarını önlemek için Boşanma ve Aile Hukuku sayfamız da tamamlayıcı nitelik taşır.

Neden RoNa Legal?

RoNa Legal, Türk-Karadağ avukat Rohat Kahraman ve ortağı Av. Nazlıcan Hilaloğulları önderliğinde, Budva merkezinden iki ülke eksenini birlikte yürüten bir bürodur. Türk miras hukuku tarafında doğrudan dava takip yetkimiz var; Karadağ'da ise Advokatska komora Crne Gore üyesi yerel avukatlarla kurduğumuz koordinasyon modeli sayesinde ostavinski postupak, kataster ve CRPS süreçlerini tek elden yürütüyoruz. Bu, müvekkillerin iki farklı büroyla ayrı ayrı muhatap olmaması anlamına gelir.

Yabancı müvekkillerimizin Türkçe, Karadağca, İngilizce üçgeninde iletişim kurmasını kolaylaştıran dahili çeviri akışımız, özellikle yeminli tercümanlarla çalışırken zaman kaybını ortadan kaldırır. Apostil, tercüme, tapu intikali, CRPS güncellemesi ve vergi beyannamesi gibi operasyonel adımları biz koordine ederken, siz stratejik kararlara odaklanırsınız. Önemle ifade etmek isteriz: "her mirası kurtarırız" türünde bir garanti vermiyoruz; ancak miras haklarınızı yürürlükteki hukuk çerçevesinde en etkin biçimde koruma taahhüdümüz nettir.

Hassasiyetlerimizin başında gizlilik gelir. Aile içi tartışmalar, öğrenilmemiş evlilikler, evlilik dışı çocuklar, görülmemiş vasiyetler — bu başlıklar genellikle büyük bir mahremiyet taşır. Dosyalarımızda bilgi paylaşımı yalnızca işi bilmesi gereken ekip üyeleriyle sınırlıdır; yazışmalar şifreli kanallar üzerinden yürütülür.

Nasıl çalışırız ve iletişim

Bir yakınınızı yeni kaybettiyseniz ve Türkiye-Karadağ ekseninde tereke söz konusu ise, acele hissine kapılmadan önce durumun hukuki haritasını çıkarmak için bizimle görüşebilirsiniz. İlk görüşmede mirasçı dairesi, malvarlığı dağılımı, varsa vasiyet ve borç durumu üzerinden yol haritası hazırlıyoruz. Vasiyetname veya miras planlaması yapmak istiyorsanız, randevu alarak sakin bir ortamda seçeneklerinizi değerlendirebiliriz — bu, ailenize yapabileceğiniz en pratik iyiliklerden biridir.

Yalnızca banka hesabının dondurulması, DOO operasyonunun askıya alınması ya da ret süresinin yaklaşması gibi gerçekten acil durumlarda hızlı hareket gerekir. Bu hâllerde WhatsApp üzerinden bize aynı gün ulaşabilirsiniz: +90 530 277 0845. Diğer konularda standart görüşme randevusu, konuyu layıkıyla ele almamıza olanak tanır. Detaylı iletişim bilgileri için İletişim sayfamıza bakabilirsiniz.

Karadağ'da taşınmaz alımı veya satışının miras boyutunu ihmal etmeyen bir değerlendirme için Gayrimenkul Yatırımı ve Karadağ'da Ev Almak içeriklerimiz; ailevi boyutu Türk aile hukukuyla birleştiren ayrıntılı rehber için Karadağ-Türk Aile Hukuku Rehberi; Karadağ'da şirket kurulumu sonrası vefat senaryoları için Karadağ Şirket Kuruluşu hizmet sayfamız yararlı tamamlayıcılardır.

İlgili bağlantılar

• Boşanma ve aile hukuku — miras–mal rejimi kesişimi
• Tapu iptali ve tescil davaları — muris muvazaası başlığı
• İcra ve iflas hukuku — borçlu tereke ve alacaklıya karşı mirasçı savunması
• Gayrimenkul yatırımı
• Karadağ şirket kuruluşu
• İletişim

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için mutlaka bireysel hukuki değerlendirme alınmalıdır. 2026 VİV tarife matrah dilimleri için 57 Seri No'lu Tebliğ; Karadağ taşınmaz devir vergisi oranları ve el yazılı vasiyette tarih şartı için güncel Zakon metni yayın öncesi teyit edilmelidir.