Durum tarihi: 6 Eylül 2026. Statü: Yürürlükte. Enstrümanlar: Ministarstvo ekonomskog razvoja'nın Zakon o zanatstvu (Zanaatkârlık Kanunu) temelinde çıkardığı üç pravilnik; "Službeni list Crne Gore" 128/2026, 31 Ağustos 2026, sicil numaraları 2232, 2233 ve 2234; üçü de 27 Ağustos 2026'da imzalandı ve 8 Eylül 2026'da yürürlüğe giriyor. Pravilnik'lerin kendi giriş cümlelerinde andıkları ana kanun künyesi: 54/09, 64/09 ve 89/25.
Bu konuda masamıza gelen soru neredeyse hep aynı ve çoğunlukla ters kurulmuş oluyor. Saat tamir eden, piyano akort eden, mobilya restore eden ya da fotoğraf çeken biri, işi Karadağ'da kaydettirip hâlihazırda kiraladığı dairede yürütüp yürütemeyeceğini soruyor. Kısa cevap: konut artık 27 meslekten oluşan kapalı bir listeye bağlı, dolayısıyla çoğu kişi için cevap hayır. Uzun ve işe yarayan cevap ise şu: adı tamamen teknik duran başka bir pravilnik, zanatın hiç işyeri olmadan yürütülebileceğini yazıyor — ve o kural hiçbir listeye bağlı değil.
Metin ne diyor
Dar işi 2234 sayılı pravilnik yapıyor. Madde 2, konutta zanata yalnız Prilog 1'de sayılmışsa ve üç koşul kümülatif karşılanıyorsa izin veriyor: iş süreci, amacı gereği konut olan bir mekânda, özel üretim koşuluna gerek olmadan kurulabilmeli; iş süreci ağırlıklı olarak el emeğine ya da alet kullanımına dayanmalı — sanatsal veya sanatsal-zanaat niteliğinde olmalı, küçük boyutlu eşyanın yapımı ya da işlenmesi olmalı, yahut "endüstriyel makine, cihaz veya büyük kapasiteli ekipman kullanılmaksızın" yürütülen tamir ve bakım olmalı; ve süreç endüstriyel ya da seri üretim içermemeli. Madde 3 dört olumsuz koşul ekliyor; dördüncüsü komşuların fiilen işlettiği koşul: iş, konutun amacını ve "konut binasının diğer özel ve ortak bölümlerinin huzurlu kullanımını" bozmamalı.
Prilog 1'de 27 meslek var. Çoğu geleneksel: çipkar, ahşap oymacı, ikona ressamı, Karadağ altın işlemesi ustası, gusle yapımcısı ve restoratörü, kürkçü, saraç, şapkacı, sepetçi, yün ditici, mühür kazıyıcı. İkisi ise okurun orada bulmayı beklemediği kalemler: fotoğrafçı ve optisyen. Madde 4, 2011 tarihli selefi (37/11) yürürlükten kaldırıyor.
Geniş kural 2233 sayılı pravilnik'te duruyor. Madde 13/5, "niteliği sürekli işyeri gerektirmeyen ve ağırlıklı olarak hizmet alanın yanında ya da sahada yürütülen" zanatın kendi işyeri olmaksızın yapılabileceğini söylüyor. Madde 13/6 denetimde belirleyici olan noktayı çözüyor: müşterinin mekânı "zanatkârın işyeri sayılmaz". Madde 13/7, bu kişiye ekipman, malzeme, koruyucu donanım, belge ve atık hükümlerini uyguluyor, işyerine ilişkin hükümlerin ise "uygulanmayacağını" yazıyor. Madde 13-15 arasında bu imkânı bir meslek listesine bağlayan tek bir cümle yok.
| Öğe | Enstrüman ve madde | Ne getiriyor |
|---|---|---|
| Konutta zanat | 2234, m. 2 ve Prilog 1 | Yalnız listedeki 27 meslek, üç kümülatif koşul |
| Komşu koruması | 2234, m. 3/4 | Binanın bölümlerinin huzurlu kullanımı bozulamaz |
| İşyersiz zanat | 2233, m. 13/5 | Niteliği gerektirmiyorsa işyeri aranmıyor |
| Müşterinin mekânı | 2233, m. 13/6 | Zanatkârın işyeri sayılmaz |
| Sicil | 2232, m. 3/1-2 | Yalnız elektronik, Zanaat Odası tutuyor |
| Veri değişikliği | 2232, m. 6/2 | Sekiz gün içinde bildirim |
| İkinci el ekipman | 2233, m. 12/3 | Köken belgesinin yerine yazılı beyan |
2232 sayılı pravilnik ise kaydı tek adres etrafında yeniden kuruyor. Madde 2/1 elektronik sicili www.registarzanatlija.me adresindeki platform olarak tanımlıyor; madde 3/1 bunu sicilin "tek operatif biçimi" yapıyor, madde 3/2 ise Zanatska komora Crne Gore'ye (Zanaat Odası) bırakıyor. Madde 7, sicile işlenen on dört kalemi sayıyor; içlerinde işyerinin metrekaresi ve CRPS'deki faaliyet kodu da var. Madde 10/1 ekleri belirliyor: gerçek kişide geçerli kimlik kartı, tüzel kişide altı aydan eski olmayan CRPS özeti ve yerel sekretaryaya ödenen harcın dekontu. Madde 12/1 başvuruyu iki idari fazdan geçiriyor — yerel yönetim eksiksizliği ve başvuru için önem taşıyorsa bildirilen zanatın konutta yapılabilenlerden olup olmadığını denetliyor, sonra veriyi Oda'ya gönderiyor; Oda nihai doğrulamayı yapıyor ve karmaşık zanatlarda Kanun'un 10. maddesi uyarınca mesleki yeterliği kontrol ediyor.
Metin ne demiyor
Üç boşluk diğerlerinden önemli ve bunları dolanmak yerine adıyla yazmayı tercih ediyoruz.
Birincisi kimlik belgesi. Madde 10/1 de Obrazac 1 de gerçek kişiden "geçerli kimlik kartı" istiyor. İkisi de Karadağ kimlik kartı olmayan yabancı başvurucunun bunun yerine ne ekleyeceğini söylemiyor: oturum kartı mı, pasaport mu, hiçbiri mi. Cevap bu üç metinde yok; Kanun'un kimin kayıt olabileceğine ilişkin kendi hükümlerini de bu koşuda okumadık, dolayısıyla burada yazmıyoruz.
İkincisi para ve süre. Harç yalnızca "yerel sekretaryaya ödenen harç" olarak geçiyor; tutar okumadığımız belediye kararlarında, bu yüzden bu yazıda hiçbir rakam yok. Bu pravilnik'ler Oda'ya karar süresi de koymuyor. Madde 12/2 yerel yönetime eksiklikleri bildirme ve giderme süresi verme ödevi yüklüyor, ama kaydın kendisi için süre koyan bir madde yok.
Üçüncüsü, gizlilik hükmüne dayanmadan önce bilinmesi gereken bir dizgi kusuru. Madde 4/3, kamuya açık olmayan verilere yalnızca Oda'nın yetkili kişilerinin "ve bu pravilnik'in 16. maddesindeki organların" erişebileceğini söylüyor. Oysa 16. madde yürürlük maddesi — sekizinci güne ilişkin tek cümle. Pravilnik on altı maddeden ibaret ve hiçbiri organ saymıyor. Gönderme karşılıksız. Madde 3/3 Bakanlığa ayrıca kendi erişim hesabını veriyor; yani fiilî durum muhtemelen metnin ima ettiğinden dar, ama metnin lafzında bu atıf hiçbir yere gitmiyor.
Bizim okumamız
İşiniz gerçekten geziyorsa — müşteriye, şantiyeye ya da makineye siz gidiyorsanız — önce 2233 sayılı pravilnik'in 13/5 maddesini okuyun ve konut sorusunu bir kenara bırakın. İşyersiz yol bir listeye bağlı değil, madde 13/6 ise bir denetçinin müşteri adresi üzerinden kuracağı itirazı ortadan kaldırıyor. Buna karşılık üstlendiğiniz şey belge ödevi: madde 12/4 ekipmana ilişkin belgelerin işyerinde ya da elektronik biçimde saklanmasını ve müfettiş istediğinde gösterilmesini istiyor — işyeri olmayan biri için bu, belgelerin dijital olarak var olması ve yerinde erişilebilmesi demek.
Aletleri belgeli ithal etmek yerine satın alıyorsanız akılda tutulacak hüküm madde 12/3. Köken belgesi bulunmayan ikinci el, eski ya da miras kalmış ekipman için zanatkârın kökene ve teknik sağlamlığa ilişkin yazılı beyanı yeterli sayılıyor; o ekipman için periyodik muayene öngörülmüşse yetkili kişi ya da servisin raporu geçiyor. Teknik bir pravilnik içinde gözden kaçması kolay ama alışılmadık ölçüde pratik bir kolaylık.
27'nin içine giriyorsanız da konut tartışmasının nerede sınandığına dikkat edin: 2232 sayılı pravilnik'in 12/1-1 maddesi bunu ikinci fazdaki Oda'ya değil, birinci fazdaki yerel yönetime bırakıyor. Konut savunması belediyede kazanılıyor ya da kaybediliyor. Yapı şahıs işletmesi yerine şirketle kurulacaksa, kayıt zincirini nasıl yürüttüğümüzü Karadağ şirket kuruluşu sayfamızda anlatıyoruz.
Değişmeyenler
Bunlar uygulama kuralları; yeni bir Zanaatkârlık Kanunu değil. Kanun'un kendisi — zanatı kimin yapabileceği, karmaşık zanatlara yaklaşımı ve 10. maddesindeki yeterlik şartı — bu metinlerce değiştirilmiyor, yalnızca atıfla anılıyor. CRPS kaydı kendi kararıyla ayrı bir konu olmayı sürdürüyor; zanaat siciline işleniyor ama onun yerine geçmiyor. 2233 sayılı pravilnik'in 3/3 maddesi daha sıkı her rejimi koruyor: özel bir kanun belirli bir zanat için daha ağır koşul koyduysa o koşullar uygulanmaya devam ediyor. Madde 21-24'teki iki özel kategori — bir yanda kuaförlük, kozmetik, fırıncılık, pastacılık ve kasaplık, öte yanda teknik, servis ve inşaat zanatları — genel mevzuattaki yükümlülüklerini, gıdayla çalışılıyorsa HACCP dâhil, aynen taşıyor. Yürürlükten kalkan yalnızca iki eski pravilnik: 76/10 ve 37/11.
Nasıl doğrularsınız
Sayının kendisini sluzbenilist.me/registri/397652 adresinden açın — 31 Ağustos 2026 tarihli "Službeni list Crne Gore, broj 128/2026" — ve listedeki 2232, 2233, 2234 numaralı üç aktı alın. Her akt sayfası gazetenin kendi dizgi sayfalarını gösteriyor; 2234'te enstrümanın tamamı iki sayfa ve Prilog 1 ile 27 kalemi ikinci sayfada duruyor. Her aktın kaydı yayımı 31 Ağustos 2026, yürürlüğü 8 Eylül 2026 olarak veriyor; bu da her metnin son maddesindeki sekizinci gün şartıyla örtüşüyor.
Arama motoru üzerinden değil kendi gözünüzle kontrol etmeniz gereken bir nokta: madde 2/1'deki sicil adresi bir gov.me adresi değil, registarzanatlija.me. 6 Eylül 2026'da açtığımızda adres cevap verdi, ancak sayfa Oda'nın başlığından başka hiçbir şey döndürmedi; dolayısıyla kamuya açık aramanın çalıştığını oradan gösteremiyoruz. Cevap veren bir site, işleyen bir hizmetle aynı şey değildir. Bu dosyayı Mevzuat Takibi başlığı altında izliyoruz.
