Durum tarihi: 22 Eylül 2026. Statü: Kabul edildi, yürürlük ertelendi. Enstrüman: Zakon o pravosudnoj saradnji u krivičnim stvarima sa državama članicama Evropske unije (AB üyesi devletlerle ceza işlerinde adli iş birliği kanunu), EPA 1183 XXVIII, akt numarası 24-9/26-1, teklif eden Vlada Crne Gore. Meclis metni 16 Eylül 2026'da kabul etti, Cumhurbaşkanı 18 Eylül 2026'da ilan ukazını imzaladı, Službeni list'te künyesi 22 Eylül 2026 sabahı itibarıyla çıkmadı.
Bu dosyayı açmamızın sebebi, kanunun adının yaratacağı yanlış okuma. "Karadağ Avrupa tutuklama emrini kabul etti" cümlesi doğru; ondan çıkarılacak "artık bir AB ülkesinin emri Karadağ'da doğrudan işler" cümlesi yanlış. Farkı yaratan tek bir madde var ve metnin en sonunda duruyor.
Metin ne diyor
Kanunun son maddesi iki ayrı tarihi birbirinden ayırıyor: "Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u Službenom listu Crne Gore, a primjenjivaće se od dana pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji." Yürürlük, künye çıktıktan sekiz gün sonra. Uygulama ise Karadağ'ın Avrupa Birliği'ne katıldığı gün. Metin o gün için bir tarih vermiyor, biz de vermiyoruz.
Bir önceki madde bunun pratik sonucunu yazıyor: uygulama günü geldiğinde 85/18 sayılı Službeni list CG'de yayımlanmış aynı adlı kanun yürürlükten kalkıyor. Yani konu Karadağ hukukunda yeni değil; 2018'den beri bir adli iş birliği kanunu var ve o kanun uygulama gününe kadar yerinde duruyor. Bu metin onun yerini alacak, bugün onu değiştirmiyor.
Kanun on üç bölüm ve 194 madde. Birinci maddesi iş birliğinin on mekanizmasını sayıyor: evropski nalog za hapšenje (Avrupa tutuklama emri), evropski istražni nalog (Avrupa soruşturma emri), dondurma ve el koyma emri, para cezası kararı, hapis cezası içeren mahkeme kararı, denetimli serbestlik ve alternatif yaptırım kararı, gözetim tedbiri kararı, evropski nalog za zaštitu (Avrupa koruma emri), ortak soruşturma ekipleri ve ceza yargılamasının devri.
Tutuklama emri bölümü okurumuz için en somut olanı.
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Emir çıkarma eşiği | Kovuşturma için en az bir yıl hapis öngörülen suç ve kişi hakkında verilmiş tutuklama kararı; infaz için kesinleşmiş en az dört ay ceza ya da en az dört ay kalan ceza | čl. 16 |
| Çifte suçluluk | Kural olarak denetlenir; ihraç devletinde üç yıl ve üzeri ceza öngörülen listelenmiş suçlarda denetlenmez | čl. 9 |
| Yetkili mahkeme | İcra eden mahkeme viši sud; belirlenemezse Viši sud u Podgorici | čl. 18 |
| Zorunlu ret | Af, kesin hükmün varlığı, fiil sırasında on dört yaşını doldurmamış olmak | čl. 20 |
| Vatandaş ve yerleşik | Teslim, kişinin cezasını çekmek üzere Karadağ'a geri getirilmesi şartına bağlanabilir | čl. 22 |
| Süre | Rıza yoksa teslim kararı altmış gün içinde; gerekçeyle otuz gün daha; sonrasında Eurojust bilgilendirilir | čl. 35 |
| Kanun yolu | Teslim kararına üç gün içinde Apelacioni sud'a itiraz; itiraz icrayı durdurur | čl. 36 |
Yirmi ikinci maddedeki ölçüt dikkat çekici. Metin "crnogorski državljanin" ile "lice koje ima stalni boravak prema domaćem zakonu" ifadelerini yan yana kullanıyor. Cezanın Karadağ'da çekilmesi imkânı vatandaşlıkla sınırlı değil; iç hukuka göre daimî oturumu olan yabancı da aynı cümlenin içinde. Yirmi beşinci madde ise yakalanan kişiye ilk sorgudan önce anladığı dilde yazılı bir hak bildirimi veriyor ve bu bildirimin içinde ihraç devletinde ikinci bir müdafi tayin etme hakkı da sayılıyor.
Metin ne demiyor
Kanun katılım gününü tanımlamıyor. Müzakere takvimine, fasıl kapanışına ya da bir hedef yıla atıf yok; madde yalnız "danom pristupanja" diyor. Bu yüzden "2028'de uygulanmaya başlar" gibi bir cümle bu metinden çıkmaz.
Bugün hangi kuralın işlediğini de bu metinden okuyamazsınız. 85/18 sayılı kanunun bugünkü konsolide lafzını okumaya çalıştık; sluzbenilist.me 22 Eylül 2026 sabahı kök dizin dâhil sunucu hatası veriyordu ve iki ayrı bağlantıdan aynı sonucu aldık. Bu yüzden "yürürlükteki kanun şunu diyor, yenisi şunu getiriyor" biçiminde bir karşılaştırma yapmadık. Yaptığımız tek şey, yeni metnin hangi künyeyi ilga ettiğini yazmak.
Kabul edilen metnin tasarıdan farkı tek bir yerde. Vlada 3 Eylül 2026'da bir amandman verdi ve on dokuzuncu maddenin altıncı fıkrasının başına "Počevši od dana iz stava 5 ovog člana," ibaresini ekledi; fıkra böylece 2023/2844 sayılı AB regülasyonunun öngördüğü merkezî olmayan bilişim sistemine geçiş takvimine bağlandı. Zakonodavni odbor 16 Eylül'de amandmanı hukuken kabul edilebilir buldu. Ukaza ekli kabul edilen nüshayı madde madde tasarıyla karşılaştırdık: bölüm sayısı, madde sayısı ve numaralandırma aynı, fark bu tek fıkrada.
Bizim okumamız
Karadağ'da yaşayan bir AB vatandaşı için bugünün pratik sonucu şu: bir AB ülkesinin hakkınızda çıkardığı yakalama kararı Karadağ'a ulaşırsa, bu kanun devreye girmiyor. Dosya 85/18 sayılı kanun ve Karadağ'ın taraf olduğu iade sözleşmeleri üzerinden yürüyor. Kanunun kabul edilmiş olması, bugün elinize geçen bir belgenin hukuki dayanağını değiştirmiyor.
Katılım günü geldiğinde asıl değişecek olan hız. Altmış günlük karar süresi, tutuklama kararına yetmiş iki saatlik itiraz penceresi ve teslim kararına üç günlük itiraz süresi, bugünkü iade usulüne göre çok daha sıkı. Daimî oturumu olan okur için yirmi ikinci maddedeki geri getirme şartı bugünden bilinmeye değer; o şart kendiliğinden işlemiyor, mahkemeden istenmesi gereken bir şart olarak yazılmış.
Bir de sicil tarafı var. On dokuzuncu madde, Şengen Bilgi Sistemi'ne konulan bir uyarıyı tutuklama emriyle aynı hükümde sayıyor. Karadağ o sisteme katıldığında, ayrı bir emir belgesi beklemeden yakalama yapılabilecek demektir.
Değişmeyenler
Bugün bu kanuna dayanarak Karadağ'da ne bir Avrupa tutuklama emri çıkarılabilir ne de icra edilebilir; uygulama günü gelmedi. Oturma ve çalışma izni kuralları, şirket kayıt yükümlülükleri, vergi oranları ve legalizacija takvimi bu metinden etkilenmiyor. Ceza muhakemesindeki gözaltı hakları ayrı kanunda duruyor ve bu metin onları değiştirmiyor. Karadağ'ın AB üyesi olmayan devletlerle iade ilişkisi de bu kanunun dışında; metin yalnız üye devletler için yazılmış.
Nasıl doğrularsınız
Akt sayfası Meclis'te: zakoni.skupstina.me akt 4356. Status alanı bu dosyada "Usvojen" yazıyor ve belge listesinde hem 16 Eylül tarihli Listing glasanja — genel görüşmede 49 kabul sıfır ret, bütünde 51 kabul sıfır ret — hem de ukaz nüshası duruyor. Kabul edilen metnin tamamı bu son belgenin içinde; yürürlük maddesini görmek için sonuna gidin. Vlada'nın amandmanı ayrı bir belge olarak aynı listede.
Bir uyarı: arama motorunda bu kanunun adıyla ilk çıkan gov.me nüshası kabul edilen metin değil, daha eski bir taslak. O nüshada 186 madde var, on dokuzuncu madde ret sebeplerini düzenliyor ve son madde yürürlüğü doğrudan katılım gününe bağlıyor. Kabul edilen metinde ise 194 madde var, on dokuzuncu madde iletişim usulünü düzenliyor ve yürürlük ile uygulama ayrı tarihlere bağlanmış. Elinizdeki nüshanın doğru olup olmadığını ucuz bir testle anlarsınız: amandmanın hedef aldığı madde, o nüshada amandmanın anlattığı konuyu düzenliyor mu?
Gözaltında hangi hakların yazılı olarak verildiğini gözaltı hakları yazımızda, aynı ukazla ilan edilen ceza kanunu değişikliğini kabul yazımızda yazmıştık. "Yürürlükte ama uygulanmıyor" kalıbının bir başka örneğini ATAD kuralları yazımızda bulabilirsiniz. Künye çıktığında yürürlük tarihini bu sayfada güncelleyeceğiz; dosyanın sonraki adımlarını Mevzuat Takibi sayfasından izleyebilirsiniz.
