Durum tarihi: 18 Eylül 2026. Statü: Yürürlükte. Enstrüman: Pravilnik o sadržaju pisane pouke o pravima lica lišenog slobode, "Sl. list CG" 135/2026 (akt 2331), 16 Eylül 2026'da yayımlandı ve 3. maddesi uyarınca ertesi gün, 17 Eylül 2026'da yürürlüğe girdi.
Bu yazıyı kendi eksiğimizi kapatmak için yazıyoruz. Ceza Muhakemesi Kanunu değişikliğini anlattığımız yazıda 11 Eylül 2026 itibarıyla yayımlanmış bir form bulamadığımızı, bu yüzden 17 Eylül'de karakolda önünüze hangi belgenin konacağını gösteremediğimizi yazmıştık. Belge artık var. Aşağıda ne yazdığını, hangi saatleri taşıdığını ve hangi sorunun hâlâ cevapsız kaldığını gösteriyoruz.
Metin ne diyor
Pravilnik'in kendisi üç maddeden ibaret. 1. madde konuyu, 2. madde formun ekte olduğunu ve ekin pravilnik'in ayrılmaz parçası sayıldığını, 3. madde de yürürlük gününü söylüyor. Asıl içerik ektedir: PISANA POUKA O PRAVIMA LICA LIŠENOG SLOBODE başlıklı, sekiz bölümlü tek sayfalık belge.
Bölümler sırayla şunları yazıyor: avukatla gizli görüşme hakkı ve avukatın polisten bağımsız olduğu, üstelik polisin avukatla temas kurmanıza yardım etmek zorunda olduğu (A); gözaltı sebebini ve hangi suçtan şüphelenildiğini öğrenme hakkı (B); kendi dilini kullanma ve çeviri hakkı (C); ifade vermeme hakkı ve susmanın suçluluk delili sayılamayacağı (D); yakalamanın hukuka uygunluğuna itiraz için gereken dosya belgelerini inceleme hakkı (E); istediğiniz kişiye ve yabancıysanız vatandaşı olduğunuz devletin diplomatik-konsolosluk temsilcisine haber verilmesini isteme hakkı (F); tıbbi yardım hakkı (G); ve sürelerin yazıldığı son bölüm (H).
Asıl değer H bölümünde. Gözaltı süreçlerinde tartışmaya en çok konu olan saatler, artık gözaltına alınan kişinin elindeki kâğıtta yazılı:
| Ne olacak | Süre | Süre aşılırsa |
|---|---|---|
| Polisin sizi savcıya götürmesi | Gözaltından itibaren en geç 24 saat | Polis sizi derhal serbest bırakmak zorunda |
| Savcının gözaltısı (zadržavanje) | Gözaltından itibaren en çok 72 saat | Formda yaptırım yazılı değil |
| Gözaltı kararının düzenlenip tebliğ edilmesi | Derhal, en geç 2 saat | Formda yaptırım yazılı değil |
| Karara itiraz | Tebliğden itibaren 8 saat | Süre geçerse itiraz hakkı düşer |
| Soruşturma hâkiminin itirazı karara bağlaması | İtirazın gelişinden itibaren 4 saat | Formda yaptırım yazılı değil |
Formun 24 saat satırını kalın ve altı çizili yazması tesadüf değil: metin, bu süre içinde savcıya götürülmezseniz polisin sizi derhal serbest bırakmak zorunda olduğunu ayrı bir cümleyle söylüyor.
Bir ayrıntı daha var ve bize göre formun en tehlikeli satırı o. C bölümü, usulün yürüdüğü dili biliyor ya da anlıyorsanız yazılı belgelerin çevirisi hakkından feragat edebileceğinizi söylüyor. Hemen ardından, yine kalın ve altı çizili: feragat ederseniz bu belgeler size çevrilmeyecek. Yani "biraz Sırpça biliyorum" cümlesi, iddianamenin ve mahkeme kararlarının çevirisiz kalması anlamına gelebilir.
Metin ne demiyor
Açık soruların hepsi kapanmadı. Pravilnik yalnız içeriği belirliyor; ek de yalnız Karadağca. Formun hangi dillerde basılı olarak karakollarda hazır bulunacağını bu metinden gösteremiyoruz. Belgenin kendi "Važna napomena" bölümü, bildirimin sizin dilinizde ya da anladığınız dilde verileceğini, o dilde hazır değilse hakların sözlü anlatılacağını ve yazılı nüshanın "mümkün olan en kısa sürede" sonradan verileceğini yazıyor. Bu sürenin kaç saat olduğu yine yazılı değil. 11 Eylül'deki sorumuzun bir yarısı kapandı, diğer yarısı duruyor.
İkinci boşluk tercüman kararında. Form, size tercüman gerekmediği yönündeki karara itiraz edebileceğinizi söylüyor ama itirazın süresini ve merciini yazmıyor; bunu kanun metninde de görmemiştik.
Bizim okumamız
Pravilnik'in dayanağı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 5. maddesinin 5. fıkrası ve bu fıkra Bakanlığa yalnız bildirimin içeriğini belirleme yetkisi veriyor. Buradan çıkan sonucu açıkça söylemekte yarar var: formdaki 24, 72, 2, 8 ve 4 saatlik süreler pravilnik'in getirdiği süreler değil, kanundaki sürelerin tekrarı. Form bunları yaratmıyor, görünür kılıyor. Pratik değeri de burada; daha önce bu saatleri bilmek için kanunu açmak gerekiyordu.
Gözaltı hâlinde üç şeyi yazılı isteyin: bildirimi kendi dilinizde, avukat ve konsolosluğa haber verilmesi. Belge size verilmezse ya da anlamadığınız bir dilde verilirse bunun tutanağa geçmesini isteyin; sözlü bildirimin saatinin de yazılmasını isteyin. Belgeyi gözaltı boyunca yanınızda tutma hakkınız var, kimseye geri vermeyin. Ve çeviri hakkından feragat etmeyin: bu kutu, dili günlük hayatta idare edenler için kurulmuş bir tuzağa benziyor.
Değişmeyenler
Konsolosluğa haber verilmesini isteme hakkı yeni değil; eski 5. maddede de vardı ve formda yalnız yazılı hâle geldi. Bu hak sizin talebinize bağlı olmaya da devam ediyor, kendiliğinden işlemiyor. Parası olmayan için resen müdafi ve ücretsiz adli yardım rejimi de değişmedi; form bunu Zakon o besplatnoj pravnoj pomoći koşullarına bağlıyor. Pravilnik yeni bir hak getirmiyor, yeni bir süre koymuyor ve Ceza Muhakemesi Kanunu değişikliğinin ertelenen mağdur hakları bölümüne dokunmuyor.
Nasıl doğrularsınız
Metin Službeni list arşivinde açık: sluzbenilist.me/propisi/398214. Künye satırında "Službeni list Crne Gore, broj 135/2026", registarski broj 2331, yayım 16.09.2026 ve yürürlük 17.09.2026 yazar. Doğruluğunu iki yerden kontrol edebilirsiniz: 3. maddedeki "stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja" ibaresi ve ekin başlığındaki "(Član 5 Zakonika o krivičnom postupku)" göndermesi. Bakanlık numarası 01-040/26-9073, tarih 16 Eylül 2026. Sayının tamamı için 135/2026 sayısına bakın.
Kanun tarafındaki değişikliği, yani formu zorunlu kılan 5. maddenin yeni hâlini ve 17 Eylül'de yürürlüğe giren diğer başlıkları Ceza Muhakemesi Kanunu değişikliği yazımızda anlattık. Karadağ'da bir ceza dosyasında müdafiliği yalnız baroya kayıtlı bir advokat üstlenebilir; dosyanın nasıl kurulduğunu ve vekâletnamenin kimin adına düzenleneceğini Karadağ avukat sayfamızda bulursunuz. Bu başlıktaki sonraki gelişmeleri Mevzuat Takibi sayfasına işleyeceğiz.
