Son iki yılda aynı desenli birkaç dosya geldi: CRPS'de tescilli bir DOO, vergi numarası, muhasebeci ve tek bir soru. "Neden ruhsat dosyasına yüklenici olarak beni yazmıyorlar?" Cevap kısa: şirket kurmak, inşaat yapmaya yetkili olmak demek değil. Karadağ'da ticaret sicili ile inşaat mevzuatının aradığı yeterlilik iki ayrı sistem ve birinden geçmek ötekinden geçmek anlamına gelmiyor.
Karadağ'da inşaat işi yapmak için iki ayrı kayıt gerekiyor: CRPS'de şirket tescili ve inşaat faaliyeti için Bakanlığın verdiği lisans. Türk müteahhidin bunlara ek olarak sorumlu mühendis için diploma denkliğini, Türkiye tarafında yurt dışı müteahhitlik belgesini ve işçi görevlendirme zincirini de kurması gerekiyor.
Tescil başka, yetki başka
Karadağ'da şirket kuruluşu Zakon o privrednim društvima ile yürüyor. Yeni kanun Sl. list CG 090/25 (6 Ağustos 2025) ve 121/25 (21 Ekim 2025) sayılarında yayımlandı, 44/2026 değişikliği de var ve madde 635 gereği 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanıyor (15 Ağustos 2026'da okundu; 44/2026 metnini açamadım, madde numaralarını güncel gazeteden teyit ettirin). DOO, madde 6 fıkra 1 uyarınca CRPS'ye tescil edildiği gün tüzel kişilik kazanıyor. Kanun size bir tüzel kişi veriyor, inşaat yapma yetkisi vermiyor.
İnşaat tarafı Zakon o izgradnji objekata'nın alanı: Sl. list CG 019/25 (4 Mart 2025, yürürlük 5 Mart 2025), 092/25 (7 Ağustos 2025), 160/25 (30 Aralık 2025) ve yalnız fotovoltaik ile ısı pompası muafiyetini getiren 114/2026. Bu kanun, ruhsat dosyasında kimin proje müellifi, kimin denetçi, kimin yüklenici olarak görüneceğini kendi ölçütleriyle belirliyor. Madde 50, yatırımcının inşaat aşamalarına göre stručni nadzor (teknik denetim) bulundurmasını zorunlu kılıyor ve masrafı yatırımcıya yüklüyor (019/25 ve 092/25 konsolide metni, 26 Ağustos 2026'da okundu). Müteahhit olarak sizin karşınızda, sizi denetleyen ve dnevnik'e yazan ayrı bir lisanslı taraf oluyor.
Karadağ'da şube açmak mı, DOO kurmak mı?
Türkiye'deki firmanız Karadağ'a iki biçimde gelebiliyor: ayrı bir Karadağ şirketi (DOO) ya da yabancı şirketin parçası olarak tescil edilen şube (dio stranog privrednog društva). Kanun ayrıca predstavništvo (temsilcilik) biçimini de tanıyor, ancak temsilcilik ticari faaliyet yürütmeye değil tanıtım ve irtibata yarıyor.
Şube ayrı tüzel kişi değil. Madde 543 fıkra 1'e göre şube hukuki işlemlerde ana şirketin ticaret unvanıyla ve "dio" ibaresiyle hareket ediyor (28 Ağustos 2026'da okundu). Sözleşmenin tarafı Türkiye'deki anonim şirketiniz oluyor; sorumluluk sınırsız, çünkü arkasına bakılacak ayrı bir kişi yok. DOO'da ise ortaklar kural olarak şirket borçlarından sorumlu değil (madde 16 fıkra 3), kötüye kullanma hâli madde 17'de ayrı düzenleniyor.
Şubenin sicil yükü DOO'dan fazla. Madde 547 fıkra 1 uyarınca şube, kuruluştan itibaren 30 gün içinde ana şirketin statüsünün tasdikli çevirisini, ortak bilgilerini, temsilcilerini ve son bilanço ile gelir tablosunu CRPS'ye sunuyor; değişiklikler 20 gün içinde (fıkra 2). Kayıtlı temsilci zorunlu (madde 546 fıkra 8); temsilcisi kalmayan şube silinerek sona eriyor (fıkra 9), ana şirket tasfiye olursa da (madde 547 fıkra 5).
Vergi tarafı da şubeyi zorluyor. Zakon o porezu na dobit pravnih lica (konsolide Sl. list CG 088/24, 13 Eylül 2024; 1 Eylül 2026'da okundu) madde 4 fıkra 3 ve 4'e göre şube tanım gereği nerezidentin daimi iş birimi; madde 11 bent 5, daimi iş biriminin nerezident merkeze ödediği idari giderlerin gider yazılmasını kabul etmiyor. Bu kalemin emsal analiziyle kurtarılıp kurtarılamayacağına dair bir hüküm okumadım. Ayrıntısı Karadağ'da inşaat şirketi vergilendirmesi yazısında.
Asıl karar verici olan şey işçi planı. Türkiye'den usta ekibinizi hizmet sözleşmesiyle göndermek istiyorsanız Zakon o strancima madde 72 fıkra 1, sözleşmenin yabancı şirket ile Karadağ'da yerleşik bir tüzel kişi arasında olmasını istiyor (Sl. list CG 12/18 … 33/26; 15 Ağustos 2026'da okundu). Şube tüzel kişi olmadığı için bu sözleşmenin karşı tarafı olamıyor; şube kuran Türk müteahhit en çok ihtiyaç duyduğu kota dışı görevlendirme kanalını kendi eliyle kapatmış oluyor.
| Ölçüt | Şube (dio stranog društva) | DOO |
|---|---|---|
| Tüzel kişilik | Yok; ana şirket adına hareket eder (ZPD m.543/1) | Tescil günü kazanılır (ZPD m.6/1) |
| Sorumluluk | Türkiye'deki merkez sınırsız sorumlu | Ortaklar kural olarak sorumlu değil (m.16/3; kötüye kullanma m.17) |
| Sicil yükü | Merkezin bilanço ve ortak bilgileri 30 gün içinde, değişiklik 20 gün (m.547/1-2) | Yalnız DOO'nun kendi bilgileri |
| Vergi statüsü | Daimi iş birimi (ZPDPL m.4/3-4); merkez idari gideri indirilemez (m.11/5) | Rezident mükellef; kademeli oran m.28 |
| Kâr transferi | Stopaj listesinde değil (m.29) | Temettüde %15 stopaj (m.29/1 ve 4) |
| Türkiye'den işçi görevlendirme | Karşı taraf olamaz (Zakon o strancima m.72/1) | Sözleşme tarafı olabilir; kota dışı (m.78/1-7) |
| Sözleşmenin tarafı ve 10 yıllık sorumluluk | Türkiye'deki merkez | Karadağ DOO'su |
| Merkez tasfiye olursa | Şube kendiliğinden silinir (m.547/5) | Etkilenmez |
Pratik kuralım: tek bir taşeron işi için gelen ve Türkiye'den işçi getirmeyecek firma şubeyi tartışabilir; kendi adına ruhsat dosyasına girecek, Türkiye'den ekip görevlendirecek veya birden fazla proje yürütecek müteahhit için DOO. Kuruluş adımları ve harçlar Karadağ şirket kurma maliyeti ve adımları yazısında; burada yalnız inşaatçıyı ilgilendiren farkları tuttum.
Müteahhitlik lisansı (licenca za građenje): ruhsat dosyasında yüklenici olarak kim kabul ediliyor?
Karadağ'da inşaat faaliyeti lisansa bağlı ve lisansı Bakanlık veriyor. 2025 kanunu uyarınca çıkarılan pravilnik, hem gerçek kişiye hem şirkete verilen lisansları ve lisans sicillerinin tutulmasını düzenliyor; dört ayrı faaliyet için lisans öngörülüyor: teknik dokümantasyon hazırlama, teknik dokümantasyon revizyonu, yapı inşa etme veya inşaatta belirli işlerin yapımı, ve stručni nadzor. Bakanlık lisansı kararla (rješenje) veriyor ve başvurudan itibaren on beş gün içinde karara bağlıyor (pravilnik özetleri ve Inženjerska komora duyuruları; 2 Eylül 2026 okuması).
Şirket lisansında aranan şey, kadronun kâğıt üstünde değil iş akdiyle bağlı olması. Revizyon ve stručni nadzor lisansı için şirketin her proje disiplini bakımından (mimari, inşaat, elektrik, makine) en az birer lisanslı revizör ile iş ilişkisi içinde olduğunu belgelemesi isteniyor. İnşa faaliyeti lisansında aranan asgari kadro sayısı, sermaye ve sigorta koşullarını yürürlükteki pravilnik metninden madde madde doğrulayamadım; o listeyi dosyada güncel metinden teyit ederek veriyorum.
Gerçek kişi tarafı daha net. Yetkili mühendis (ovlašćeni inženjer) lisansı için VII1 seviyesinde yüksek öğrenim ya da bu diplomanın denkliği (nostrifikacija), teknik dokümantasyon hazırlama veya yapı inşasında en az üç yıl iş tecrübesi ve adli sicil belgesi aranıyor. Mesleki sınav uygulaması kaldırıldı; lisans, oda siciline kayıt ve belge incelemesi üzerinden veriliyor (aynı kaynaklar). Revizyon komisyonuna atanacak kişide ise ilgili lisansın yanında en az on iki yıl iş tecrübesi aranıyor.
Uygulamada ruhsat makamı fiziki inşaata başlamadan önce yüklenici sözleşmesini, denetim sözleşmesini ve sigorta poliçelerini görmek istiyor. CRPS'de "inşaat" faaliyet kodu olan bir şirket bu dosyada tek başına yüklenici sayılmıyor. İlk projelerde sık gördüğüm ve önerdiğim düzen, lisanslı bir Karadağ firmasının yüklenici olarak sözleşmeyi imzalaması, Türk firmasının taşeron olarak çalışması ve kendi lisans dosyasını bu arada tamamlaması.
Sözleşmenin tarafı olmanın uzun vadeli sonucu da var. Zakon o obligacionim odnosima madde 712 fıkra 1, işi teslim eden yükleniciyi teslim ve kabulden itibaren on yıl boyunca yapının sağlamlık kusurlarından sorumlu tutuyor; fıkra 4 bu sorumluluğun sözleşmeyle kaldırılamayacağını söylüyor. Madde 713 ise süreyi sınırlıyor: kusur öğrenildikten sonra altı ay içinde bildirilmezse hak düşüyor, bildirimden bir yıl sonra da talep sona eriyor (Sl. list CG 047/08, 004/11, 022/17 konsolide; 26 Ağustos 2026'da okundu). Sözleşmede yüklenici olarak hangi tüzel kişi yazılıysa bu sorumluluk ondadır; şubede sözleşmenin tarafı ana şirket olduğu için sorumluluk Türkiye'deki merkeze düşüyor.
Sorumlu mühendis ve diploma denkliği (nostrifikacija)
Ruhsat dosyasına imza atacak mühendis için iki ayrı eşik var.
Göç tarafında yabancı, Karadağ'da ancak geçici oturma ve çalışma izni (jedinstvena dozvola) veya çalışma bildirimi belgesi (potvrda o prijavi rada) temelinde çalışabiliyor (Zakon o strancima madde 66 fıkra 1; Sl. list CG 12/18 … 33/26, 15 Ağustos 2026'da okundu). Çalışma izni dosyasında çalışanın diplomasının Eğitim Bakanlığı'ndan denklik belgesi, yani nostrifikacija isteniyor; yalnız vasıfsız işçi tanımlı pozisyonlar bunun dışında.
Mesleki tarafta ise aynı denklik, mühendis lisansının da ön koşulu: yukarıdaki VII1 şartı yabancı diploma için nostrifikacija ile karşılanıyor. Gördüğüm dosyalarda denklik ve çalışma izni birlikte sunulmadan sorumlu mühendis kabul edilmedi. Bu yüzden ilk projede önerdiğim düzen, Karadağ'da lisanslı bir mühendisin sorumlu olarak imza atması, Türk şantiye şefinin görevlendirilmiş personel olarak sahada olması; denklik ve oda kaydı tamamlandığında roller değiştirilebiliyor.
Denklik dosyası Türkiye tarafında başlıyor. Diploma ve transkript apostillenip Karadağ'da yeminli tercümana çevriliyor. Türkiye 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf (Resmî Gazete 16 Eylül 1984/18517, yürürlük 29 Eylül 1985); Karadağ da 3 Haziran 2006'dan beri taraf (HCCH statü tablosu). Konsolosluk tasdiki zinciri yok, tek apostil yetiyor; ama apostil belgenin doğruluğunu onaylıyor, içeriğini değil, denklik kurumu programı ayrıca inceliyor.
Türkiye ayağı: yurt dışı müteahhitlik belgesi, İŞKUR ve SGK
Karadağ tarafını kurarken Türkiye tarafında üç belge bekliyor.
Yurt dışı müteahhitlik belgesi. İŞKUR, yurt dışına işçi götürecek işverenden ticaret sicil gazetesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan alınmış yurt dışı müteahhitlik belgesi veya yurt dışı geçici müteahhitlik belgesi, işçilerin sosyal güvenliğinin sağlandığına dair belge ve imza sirküleri istiyor (İŞKUR yurt dışı istihdam işveren rehberi; 15 Ağustos 2026'da okundu).
İŞKUR sözleşme onayı. İşçiyle işveren arasında Kurumca hazırlanan yurt dışı hizmet sözleşmesinin imzalanması ve İŞKUR il müdürlüğüne onaylattırılması zorunlu (4904 sayılı Kanun ve İŞKUR işveren rehberi; 15 Ağustos 2026). Otuz kişilik bir ekipte bu, otuz ayrı sözleşme demek; idari yaptırım tutarlarını güncel tarifeden teyit ettirin.
SGK belgesi. Türkiye ile Karadağ arasındaki Sosyal Güvenlik Anlaşması 15 Mart 2012'de Ankara'da imzalandı, 1 Aralık 2015'te yürürlüğe girdi; uygulama SGK'nın 2020/14 sayılı Genelgesinde (15 Ağustos 2026'da kontrol edildi). Türkiye'den geçici görevle gönderilen sigortalı Türk mevzuatına tabi kalıyor, Karadağ'da ikinci prim doğmuyor; belgesi TR/MNE 101, uzatmada TR/MNE 102; sağlık yardımı için altı aya kadar TR/MNE 111, üzerinde TR/MNE 111A. Zakon o strancima madde 73 fıkra 1 bent 5'in istediği sosyal güvenlik belgesi tam olarak bu formüler. Karadağ tarafında izin bir yıla kadar veriliyor, işin bitimine kadar ve en çok iki yıla uzatılıyor (madde 73 fıkra 3); iki yılı aşan şantiye planında kadro ya rotasyona ya yerel istihdama geçiyor.
Vergi ayağında Türkiye ile Sırbistan ve Karadağ arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması var (imza 12 Ekim 2005, Resmî Gazete 8 Ağustos 2007/26607, uygulama 1 Ocak 2008). Anlaşmanın 5. maddesinin 3. fıkrası şantiyeyi belirli bir süreyi aşarsa işyeri sayıyor; Karadağ iç hukukundaki eşik altı ay (ZPDPL m.4 fıkra 4). Anlaşma metnini bu sayfa için kendi gözümle açamadım, süre eşiğini dosyada GİB metninden teyit ediyorum.
Şantiye kadrosu: kota, görevlendirme ve 1 Kasım 2026
Şirket ve lisans hazır olsa bile şantiye kadrosuz ilerlemiyor. Üç kanal var ve hangisinin açık olduğu şirket tipine bağlı.
Yerel istihdam: DOO'nuz doğrudan işveren oluyor (Zakon o strancima m.68 fıkra 1 bent 1, m.69, m.70). Kotaya tabi tek kanal bu. 2026 kotası 28.988 izin: 5.000 rezerv artı 23.988 (21.668 istihdam, 2.320 mevsimlik); inşaat için 5.938 istihdam artı 62 mevsimlik, toplam 6.000 (Odluka, Sl. list CG 161/2025, 30 Aralık 2025; uygulama 1 Ocak 2026). Kota reddine itiraz yolu yok, doğrudan idari dava (m.80 fıkra 7).
Hizmet sözleşmesiyle görevlendirme: Türkiye'deki şirketiniz ile Karadağ'daki DOO arasında sözleşme; kota dışı (m.78 fıkra 1 bent 7). Delil listesi madde 73'te: yeminli çeviriyle hizmet sözleşmesi, yabancı şirkette çalışma belgesi, ilgili alanda en az bir yıl tecrübe, gerekiyorsa mesleki yeterlilik ve SGK formüleri. Yurt dışı ajans üzerinden getirme yolu (m.68 fıkra 1 bent 3, m.75-75g) madde 221b ile AB üyeliğine kadar ertelendi.
Kısa süreli işler: potvrda o prijavi rada ile makine ve ekipman teslim, montaj ve servis işleri kesintisiz 30 gün, yılda toplam 3 ay (m.85 fıkra 1 bent 13). Bildirim işe başlamadan önce Bakanlığa yapılıyor (m.85 fıkra 3); yapılmazsa m.210 fıkra 1 bent 11 kapsamında tüzel kişiye 1.000 ile 10.000 € arası ceza, sorumlu kişiye 300 ile 2.000 € (m.210 fıkra 1-3), altı aya kadar faaliyet yasağı (fıkra 4).
Giriş rejimi 1 Kasım 2026'da değişiyor. Hükümetin 23 Temmuz 2026 tarihli uredbe değişikliğiyle Türkiye vatandaşları o tarihten itibaren Karadağ'a giriş için vizeye tabi; başvurular Türkiye'deki VFS Global merkezlerinden. Bu değişiklik giriş rejimini değiştiriyor, çalışma izni rejimini değil; ama kasım sonrası şantiyeye gelecek her ustanın vizesi ile izni aynı takvimde planlanmalı. Kanalların ayrıntısı Karadağ'a işçi getirmek yazısında.
RoNa Legal DOO bu zincirde işçi kiralayan ya da işveren rolü üstlenen bir kurum değil; tescilli 78.10 istihdam aracısı ve hukuk danışmanı olarak lisanslı acentelerle koordine ediyor, izin dosyasını yürütüyor.
Kuruluş takvimi: hangi adım önce
Bankalar CRPS tescilini, kurucu belgelerinin apostilli ve yeminli tercümanca çevrilmiş nüshalarını ve gerçek faydalanıcı (stvarni vlasnik) bilgisini istiyor. Müteahhide özgü zorluk şu: Türkiye'deki anonim şirketin ortaklık zinciri nihai gerçek kişiye kadar açıklanmadan dosya ilerlemiyor. Hesap açılışının genel adımları Karadağ'da banka hesabı açma rehberinde.
Sırayı şöyle kuruyorum:
- Türkiye'de apostilli belge seti: ticaret sicil gazetesi, imza sirküleri, yönetim kurulu kararı. Apostil önce, çeviri sonra; ters sırada yapılmış çeviriler dosyayı geri döndürüyor.
- Yurt dışı müteahhitlik belgesi başvurusu ve aynı anda diploma denkliği için apostil.
- CRPS tescili ve faaliyet kodunun inşaatı kapsayacak biçimde seçilmesi.
- Banka hesabı ve gerçek faydalanıcı zincirinin açılması.
- Lisans dosyası ve sorumlu mühendis dosyası; lisans çıkana kadar taşeron kurgusu.
- İşçi görevlendirme sözleşmeleri, SGK formülerleri ve izin başvuruları.
Bu sırayı bozup önce şirketi kuran firma, tescilli ama yetkisiz bir DOO ile bekliyor.
Karadağ'da inşa edecekseniz, ruhsat dosyasına yüklenici olarak gireceksiniz veya Türkiye'den ekip görevlendireceksiniz, önce şirket kurmayın; Türkiye'deki firmanızın belgelerini, hedeflediğiniz projenin büyüklüğünü ve şantiyeye getirmeyi düşündüğünüz kadroyu gönderin, şube veya DOO kararını, lisans ve mühendis dosyasını ve Türkiye ayağını tek takvime bağlayan yol haritasını yazılı verelim. Bunu Karadağ inşaat ve proje danışmanlığı çerçevesinde, Karadağ Barosu siciline kayıtlı avukatlar ve lisanslı mühendislik partnerleriyle yürütüyoruz; ilk adım için iletişim sayfası.