Yabancı bir yatırımcı için Türkiye'de şirket kurmak ile o şirkette çalışabilmek iki ayrı meseledir ve ikincisi çok daha zordur. Şirket kuruluşu Türk Ticaret Kanunu'na göre yürür ve yabancı ortak bakımından özel bir izin gerektirmez; çalışma izni ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının idari değerlendirme kriterlerine tabidir ve bu kriterler 2024-2025'te önemli ölçüde değişmiştir.
Aşağıdaki kanun atıfları madde numarasıyla verilmiştir. Değerlendirme kriterleri ise kanunla değil idari düzenlemeyle belirlendiği için tarih damgalıdır: bu sayfadaki tutarlar 27 Ağustos 2026 itibarıyla Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünün yayımladığı kriterlere dayanır ve başvuru gününde yeniden doğrulanmalıdır.
Şirket kuruluşu: yabancı ortak için ayrı bir izin yok
Türkiye'de şirket kurmak yabancı gerçek ve tüzel kişiler için ayrı bir izne bağlı değildir; doğrudan yabancı yatırım mevzuatı yerli-yabancı ayrımı yapmayan bir eşit muamele esası benimser. Pratikte kuruluş, potansiyel vergi kimlik numarası alınması, MERSİS üzerinden başvuru ve ticaret sicilinde tescil adımlarından oluşur.
Ortakların Türkiye'ye gelmesi zorunlu değildir: kuruluş işlemleri, konsoloslukta düzenlenen ve usulüne uygun tasdik edilmiş bir vekâletnameyle yürütülebilir. Vekâletnamenin kapsamı dar yazıldığında sicil aşamasında eksiklik çıkması sık görülür; şirket kuruluşu, imza yetkilisi tayini ve vergi dairesi işlemlerinin ayrı ayrı yetkilendirilmesi gerekir.
Asgari sermaye: 2023'te beş kat arttı
Türk Ticaret Kanunu'ndaki asgari sermaye tutarları 24 Kasım 2023 tarihli 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yükseltilmiştir:
| Şirket türü | Kanundaki taban | 7887 sonrası | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Limited şirket | 10.000 TL | 50.000 TL | TTK m.580/1 |
| Anonim şirket | 50.000 TL | 250.000 TL | TTK m.332/1 |
| Kayıtlı sermaye sistemine geçen halka açık olmayan A.Ş. (başlangıç sermayesi) | 100.000 TL | 500.000 TL | TTK m.332/1 |
Kanun, bu tutarların Cumhurbaşkanınca artırılabileceğini öngörür (TTK m.580/2, m.332/1). 7887 sayılı Karar 26 Kasım 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan düzeltmeyle son hâlini almıştır.
⚠ Bu rakamlar kuruluş için asgari sermayedir. Çalışma izni değerlendirmesinde aranan sermaye eşiği ayrıdır ve aşağıda göreceğiniz üzere çok daha yüksektir. İkisinin karıştırılması, kuruluşu 50.000 TL sermayeyle yapıp çalışma izni başvurusunda eşiğin altında kalmakla sonuçlanır.
Çalışma izni: kriterler 2024-2025'te değişti
Yabancıların çalışma izinleri 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu çerçevesinde verilir. Kanun izni Bakanlığın takdirine bağlar; başvurunun nasıl değerlendirileceğini ise Bakanlığın yayımladığı değerlendirme kriterleri belirler. Bu kriterlerin bir bölümü 1 Ekim 2024, sermaye ve satış eşikleri ise 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. İnternette dolaşan daha eski tutarlar bu tarihlerden öncesine aittir.
Bu ayrım pratikte önemlidir: kanun değişmeden de kriterler değişebilir. Kanun izni Bakanlığın uluslararası işgücü politikası çerçevesindeki değerlendirmesine bıraktığı için, eşikler bir Cumhurbaşkanı kararı ya da kanun değişikliği beklenmeksizin idari düzenlemeyle güncellenir. Bir yıl önce doğru olan tutar bugün geçerli olmayabilir; bu yüzden aşağıdaki her rakam tarih damgasıyla verilmiştir.
İstihdam kriteri. Çalışma izni talep edilen işyerinde en az beş Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının istihdamı aranır. Aynı işyerinde birden fazla yabancı için izin isteniyorsa, ilk yabancıdan sonraki her bir yabancı için ayrı ayrı beş T.C. vatandaşı istihdamı gerekir. Bu, üç yabancı çalıştıran bir işyerinde on beş Türk çalışan anlamına gelir.
Mali kriterler. İşyerinin aşağıdakilerden birini karşılaması aranır:
| Kriter | Eşik |
|---|---|
| Ödenmiş sermaye | en az 500.000 TL |
| Net satışlar | en az 8.000.000 TL |
| İhracat | en az 150.000 ABD doları |
Şirket ortağı yabancı için ek şart. Yabancı, çalışma izni istediği şirketin ortağıysa ayrıca sermaye tutarının en az 500.000 TL olması ve ortaklık payının en az yüzde yirmi olması aranır. Yani küçük bir pay ile ortak görünmek bu kapıyı açmaz.
Kriterlerin uygulanmadığı hâl. 100.000 ABD doları ve üzerinde sermaye payı olan yabancı ortak adına yapılan başvurunun değerlendirilmesinde istihdam ve mali kriterler uygulanmaz. Bu, sermayesini fiilen getiren yatırımcı için kurulmuş bir istisnadır ve pratikte en çok kullanılan yoldur.
Kriterlere hiç tabi tutulmayabilecek başka gruplar da vardır: anne, baba veya çocuğu Türk vatandaşı olan yabancılar ile ilgili kamu kurumlarınca nitelikli yatırımcı olduğu bildirilen kişiler bunlar arasındadır. Bilişim, eğitim ve sağlık gibi bazı alanlarda kısmi muafiyetler uygulanır.
Başvuru nereye ve ne zaman yapılır?
Çalışma izni başvuruları yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında ise yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilik ya da başkonsolosluklarına yapılır; yurt dışı başvuruları temsilcilikler Bakanlığa iletir (6735 s.K. m.7/1). Başvuru yetkili aracı kurum eliyle de yapılabilir (m.7/2). Başvuru, uluslararası işgücü politikasına göre değerlendirilir (m.7/4).
🔴 Uzatmada pencere dardır ve kapanınca kapanır. Uzatma başvurusu, çalışma izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda süre dolmadan yapılır. Kanun bu konuda esneklik tanımaz: "Bu süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir" (m.7/3). Süresi biten izin için yapılacak iş uzatma değil, yeniden ilk başvurudur; bu da kriterlerin baştan uygulanması demektir.
Süreler: bir yıl, iki yıl, üç yıl ve süresiz
Başvuru olumlu değerlendirilirse yabancıya, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak kaydıyla, belirli bir işverene ait belirli bir işyerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla izin verilir. Süreler kademelidir:
| Aşama | Azami süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İlk başvuru | 1 yıl | 6735 s.K. m.10/1 |
| İlk uzatma (aynı işveren) | 2 yıl | m.10/2 |
| Sonraki uzatmalar (aynı işveren) | 3 yıl | m.10/2 |
| Süresiz çalışma izni | — | m.10/3 |
Kademelenmenin şartı aynı işverene bağlı kalmaktır. Farklı bir işveren yanında çalışmak üzere yapılan başvuru, uzatma değil yeni bir ilk başvuru olarak değerlendirilir ve süre yeniden bir yıldan başlar (m.10/2 son cümle). İş değişikliği planlayan yabancı için bu, kazanılmış süre kaybı anlamına gelir.
Süresiz çalışma izni için iki alternatif kapı vardır: Türkiye'de uzun dönem ikamet izni bulunmak ya da en az sekiz yıl kanuni çalışma izni sahibi olmak. Kanun burada açık bir uyarı koyar: "yabancının başvuru şartlarını taşıması yabancıya mutlak hak sağlamaz" (m.10/3). Şartların sağlanması başvuruyu mümkün kılar, sonucu garanti etmez.
Bakanlık ayrıca çalışma izinlerini; iş piyasasının durumu ve sektörel-ekonomik koşulların gerektirdiği hâllerde belirli bir süre için sektör, meslek, işkolu ya da coğrafi alan itibarıyla sınırlandırabilir (m.12/3).
Yurt dışından başvurduysanız: altı ay içinde gelme zorunluluğu
Bu, dosyaların sessizce kaybedildiği noktalardan biridir. Yurt dışından yapılan başvuruya istinaden çalışma izni verilen yabancı, iznin geçerliliğinin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye'ye gelmek zorundadır; bu süre içinde gelmeyenin çalışma izni iptal edilir (6735 s.K. m.12/2).
Altı aylık süre, iznin verildiği değil geçerliliğinin başladığı tarihten işler. Vize randevusu, taşınma planı veya işyerinin hazır olmaması bu süreyi durdurmaz; izin alındıktan sonra giriş takvimi de dosyanın parçası olarak planlanmalıdır.
Sık yapılan dört hata
Kuruluş sermayesini çalışma izni eşiği sanmak. Limited şirket 50.000 TL ile kurulur; ancak ödenmiş sermaye kriterinden yararlanmak için 500.000 TL gerekir. Sermaye yapısı kuruluş aşamasında hedefe göre belirlenmelidir.
Beş kişilik istihdamı izinden sonraya bırakmak. İstihdam koşulu değerlendirme anında aranır. Yeni kurulan işyerlerinde uygulamada bir geçiş dönemi tanınabilmekle birlikte bu bir hak değil, idari bir esnekliktir; süresi ve kapsamı başvuru anında Bakanlıktan teyit edilmelidir.
Altı aylık süreyi "istihdam toleransı" sanmak. Kanundaki altı aylık süre, istihdam kriterini sağlamak için verilen bir mühlet değildir; yurt dışından başvuran yabancının Türkiye'ye gelmesi için öngörülmüş süredir (6735 s.K. m.12/2). İkisinin karıştırılması, beş kişilik istihdamın sonraya bırakılabileceği yanılgısını doğurur.
Oturma izniyle çalışma iznini karıştırmak. Oturma izni Türkiye'de bulunma hakkı verir, çalışma hakkı vermez. Buna karşılık geçerli bir çalışma izni, süresi boyunca ikamet izni yerine geçer (6735 s.K. m.12). Yani doğru sıra, oturma iznini çalışma izninin önkoşulu sanmak değil, dosyayı doğrudan çalışma izni üzerinden kurmaktır.
İşverene bağlı olmayan iki yol: bağımsız izin ve Turkuaz Kart
Yukarıdaki kriterlerin tamamı, yabancının bir işverene bağlı çalışacağı varsayımına dayanır. Kanun iki ayrı kapı daha açar.
Bağımsız çalışma izni, yabancıya Türkiye'de kendi ad ve hesabına çalışma hakkı verir (6735 s.K. m.3/1-a). Profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda öngörülen özel şartların sağlanması kaydıyla verilebilir (m.10/6). Değerlendirmede yabancının eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye'deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi ve şirket ortağıysa sermaye payı dikkate alınır (m.10/7). Önemli bir farkı vardır: bağımsız çalışma izni, yukarıdaki 1-2-3 yıl kademelerine tabi olmaksızın süreli olarak düzenlenir (m.10/8).
Turkuaz Kart, yabancıya Türkiye'de süresiz çalışma hakkı, eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ise ikamet hakkı veren belgedir (m.3/1-ğ, m.11/3). Verilme ölçütleri bağımsız izinle benzerdir: eğitim düzeyi, mesleki deneyim, bilim ve teknolojiye katkı, faaliyetin veya yatırımın ülke ekonomisine ve istihdama etkisi (m.11/1).
🔴 Turkuaz Kart'ta da kaçırılınca geri dönüşü olmayan bir süre vardır. Kart ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Geçiş süresi kaydının kaldırılması ve süresiz Turkuaz Kart'a geçiş için başvuru, geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren ve her durumda geçiş süresi dolmadan yapılmalıdır. Kanunun ifadesi kesindir: bu süre dolduktan sonra yapılan başvuru reddedilir ve Turkuaz Kart geçersiz hâle gelir (m.11/2).
Üçüncü bir kavram da bunlarla karıştırılmamalıdır: çalışma izni muafiyeti, Bakanlıkça resmî bir belge şeklinde düzenlenen ve geçerlilik süresi içinde yabancıya çalışma izni almaksızın çalışma ve ikamet hakkı veren muafiyettir (6735 s.K. m.3/1-ç). Muafiyet de tıpkı çalışma izni gibi ikamet izni yerine geçer (m.12/1). Yani muafiyet kapsamındaki bir yabancı için ayrıca izin başvurusu yapılması gerekmez; buna karşılık muafiyetin kapsamı ve süresi belgede yazılıdır ve o sınırların dışına çıkan bir çalışma, izinsiz çalışma sayılır.
Uzatmadaki altmış günlük pencere ile Turkuaz Kart'taki yüz seksen günlük pencere aynı mantığı taşır: kanun, süresi dolmadan harekete geçmeyi bir usul şartı sayar ve gecikmeyi telafi edilebilir bir kusur olarak görmez. Bu iki tarih, dosya açıldığı gün takvime işlenmelidir.
Vatandaşlık rotasıyla kesişim
İstihdam üzerinden Türk vatandaşlığı kazanma yolu, buradaki beş kişilik kriterle karıştırılmamalıdır: vatandaşlık için aranan istihdam sayısı çok daha yüksektir ve ayrı bir mevzuata dayanır. Yatırım yoluyla vatandaşlık rotalarının eşiklerini ve belge setini Türk vatandaşlığı hizmet sayfamızda ayrıca ele alıyoruz.
Şirket yapısının kurulması, pay dağılımının çalışma izni eşiklerine göre planlanması ve sözleşme altyapısı için şirketler hukuku ve kurumsal danışmanlık sayfamıza bakabilirsiniz. Faaliyet alanı fintech, ödeme hizmetleri veya kripto varlıklarsa ayrıca lisans rejimi devreye girer; bunu Türkiye'de fintech, kripto ve finansal lisanslama sayfasında anlattık.
Sermaye yapısını, ortaklık payını ve istihdam planını çalışma izni kriterlerine göre baştan kurgulamak, başvuru reddedildikten sonra düzeltmeye çalışmaktan çok daha kolaydır.
