Prema podacima MUP-a i Zavoda za zapošljavanje, u 2025. godini u Crnoj Gori je radilo 40.567 stranaca iz 107 država. Državljani Ruske Federacije su treća grupa po veličini — 7.429 radnika, iza Turske (10.346) i Srbije (8.148). Unutar kvote je bilo 27.689 dozvola, po osnovu direktorske pozicije 11.826, ostalo 1.052. Najviše posla je u građevinarstvu (6.920) i ugostiteljstvu (6.805), a geografski u Podgorici (33,45%) i Budvi (25,43%).
Za poslodavca to nije statistika nego dosje — a 2026. mijenja upravo onaj sloj na koji se dio poslodavaca najviše oslanjao: režim ulaska. Ovaj tekst je pisan za poslodavca koji zapošljava ruske državljane.
Dvije norme koje se u praksi stalno miješaju
Najskuplja greška u ovoj oblasti nije propušteni rok nego pogrešna pretpostavka: da je „ušao bez vize" isto što i „smije da radi".
Član 34 Zakona o strancima ("Sl. list CG", br. 012/18, 003/19, 086/22, 077/24, 003/26, 033/26) uređuje kratki boravak: do 90 dana na osnovu vize C ili bez vize, u skladu sa propisom o viznom režimu, najviše 90 dana u periodu od 180 dana, računajući od dana prvog ulaska.
Član 66 stav 1 uređuje nešto sasvim drugo: „Stranac u Crnoj Gori može da radi na osnovu dozvole za privremeni boravak i rad ili potvrde o prijavi rada, ako ovim zakonom nije drukčije propisano."
To su dva odvojena režima. Bezvizni ulazak je logistika dolaska, ne pravni osnov za rad. Član 66 stav 7 to zaključava sa strane poslodavca: poslodavac ne smije zapošljavati niti koristiti rad stranca koji nezakonito boravi u Crnoj Gori. Stav 2 dodaje da stranac smije raditi samo na poslovima za koje je dozvola izdata i samo kod poslodavca koji ga zapošljava, a stav 4 da ga poslodavac ne smije rasporediti na druge poslove.
Šta se za ruske državljane mijenja 1. novembra 2026.
Ovo je dio priče specifičan za rusko državljanstvo, i on ima svoj tačan tekst.
Prema Uredbi o viznom režimu ("Sl. list CG", br. 33/19, 67/20, 8/23, 56/23, 127/24, 13/25, 119/25, 126/25, 154/25, 53/26, 61/26 i 108/26; posljednja izmjena donesena 23. jula 2026), član 3a glasi da državljani Bjelorusije i Ruske Federacije mogu do 31. oktobra 2026. godine, saglasno zaključenim međunarodnim ugovorima o uzajamnim putovanjima državljana, ulaziti i boraviti u Crnoj Gori do 30 dana sa važećom putnom ispravom.
Rok je upisan u samu normu. Uz to, član 12c zabranjuje da se oslobađanje od vize uređuje posebnim aktima Vlade od 31. oktobra 2026. — rezervni izlaz je zatvoren u tekstu, a ne samo u najavi. Član 4 je pravilo koje ostaje: državljani država koje nijesu navedene u čl. 1, 1a, 2 i 3 Uredbe ulaze sa vizom. Vlada je uz izmjenu od 23. jula 2026. saopštila uvođenje viza od 1. novembra 2026. za Bjelorusiju, Kinu, Rusiju, Saudijsku Arabiju i Tursku, kao usklađivanje sa viznom politikom EU u okviru pregovaračkog poglavlja 24.
Za planiranje smjena to znači sljedeće rokove:
- Viza C (član 17 ZoS) — kratki boravak, i dalje unutar tavanice 90/180. Zahtjev najkasnije 15 dana prije putovanja (član 21 stav 2).
- Viza D (član 18 ZoS) — duže od 90, a najviše 180 dana u periodu od jedne godine, i rad je izričito naveden kao svrha. Zahtjev najkasnije 60 dana prije putovanja (član 21 stav 2). Član 18 stav 3 traži garantno odnosno pozivno pismo ili drugi dokaz da će troškove boravka, smještaja i napuštanja Crne Gore snositi to lice — u praksi obaveza poslodavca.
- Za vizu D radi rada organ nadležan za vanjske poslove pribavlja i saglasnost Ministarstva (član 19 stav 3), pored saglasnosti policije i Agencije.
- Imalac vize D radi rada dužan je da u roku od 10 dana od izdavanja vize podnese zahtjev za dozvolu za privremeni boravak i rad (član 79 stav 7).
Ministarstvo vanjskih poslova je 27. jula 2026. saopštilo da se zahtjevi mogu podnositi i preko aplikacionih centara VFS Global, među kojima su i centri u Rusiji. Kanal postoji — ali rješava ulazak, ne pravo na rad.
Član 7 Uredbe: kapija koja ne zavisi od državljanstva
Ovaj dio se u medijskim pregledima gotovo uvijek preskoči, a poslodavcu je praktično najkorisniji.
Član 7 stav 1 Uredbe: imaoci stranih putnih isprava sa važećom šengenskom vizom ili važećom vizom Australije, Japana, Kanade, Novog Zelanda, Irske, SAD ili Ujedinjenog Kraljevstva mogu boraviti do 30 dana, a najduže do isteka te vize. Stav 2: isto važi za imaoce dozvole boravka u državama šengenske zone, Australiji, Japanu, Kanadi, Novom Zelandu, Irskoj, SAD i Ujedinjenom Kraljevstvu, kao i za imaoce poslovnih putnih kartica APEC.
Član 7 u prečišćenom tekstu od 23. jula 2026. nema upisan datum prestanka, za razliku od čl. 1a, 3a, 6 i 12c. Praktična posljedica: dva ruska državljanina iz istog tima mogu biti u potpuno različitim pozicijama — onaj sa važećom šengenskom dozvolom boravka ulazi po članu 7, onaj bez nje po članu 4 traži vizu. Ali ni tu se ništa ne mijenja u pogledu rada: član 66 stav 1 i dalje traži dozvolu ili potvrdu, a tavanica iz člana 34 ZoS se ne poništava time što Uredba daje dane.
Koji dokument zakon zapravo traži
Član 66 stav 1 poznaje dva instrumenta, i izbor između njih određuje cijeli dosje.
1. Jedinstvena dozvola — dozvola za privremeni boravak i rad, jedan dokument za boravak i rad. Prema članu 68 izdaje se radi zapošljavanja, sezonskog zapošljavanja ili rada upućenog radnika. Dokazi iz člana 69: pisana ponuda poslodavca za određeno radno mjesto, dokaz o zdravstvenoj sposobnosti, a za zapošljavanje i dokaz o nivou obrazovanja i kvalifikaciji. Rok važenja je do jedne godine, uz produženje najduže do dvije godine kod ugovora o radu na puno radno vrijeme (član 70 st. 1 i 2). Sezonska dozvola: do šest mjeseci u periodu od jedne godine, izuzetno produženje za još dva mjeseca, ali ukupno ne duže od osam mjeseci (član 71 st. 2 i 3).
2. Potvrda o prijavi rada — član 85: stranac može boraviti i raditi do 90 dana u periodu od jedne godine, i to samo u okviru zatvorene liste od 18 kategorija. Za vlasničku strukturu je relevantna tačka 2: osnivači, članovi organa upravljanja i rukovođenja i izvršni organi društva, kao i revizori koje je to društvo angažovalo. Tu su i tačka 13 (isporuka, montaža ili servis mašina i opreme, do 30 dana neprekidno odnosno tri mjeseca godišnje sa prekidima) i tačka 6 (usluge koje traže visoko obrazovanje ili posebno specijalističko znanje, uz prethodnu saglasnost nadležnog organa). Član 85 stav 2 traži ugovor ili drugi dokaz o izvršenju posla prije dolaska stranca, a stav 3 da se prijava podnese prije početka rada.
Član 67 nabraja slučajeve u kojima nije potrebna ni dozvola ni potvrda — spajanje porodice sa crnogorskim državljaninom ili imaocem stalnog boravka, studiranje, humanitarni razlozi, status izbjeglice. I tada ostaju obaveze iz člana 67 stav 5: kopije u poslovnim prostorijama i obavještenje Ministarstvu u roku od osam dana od zasnivanja odnosno prestanka rada.
🔴 Kanal preko agencije iz inostranstva danas nije otvoren. Član 221b propisuje da se odredbe člana 68 stav 3 tačka 3 i čl. 75, 75a, 75b, 75v i 75g — dakle ustupanje stranca poslodavcu u Crnoj Gori preko agencije za privremeno ustupanje zaposlenih registrovane van Crne Gore — primjenjuju tek od dana pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji. Ponude koje se oslanjaju na taj model nemaju pravni osnov u važećem tekstu.
Kvota, i kanali koji je zaobilaze
Član 76: godišnji broj dozvola utvrđuje Vlada najkasnije do 30. novembra tekuće godine za narednu, i tom kvotom se određuju i djelatnosti u kojima se stranci mogu zapošljavati; posebno se utvrđuju kvote za zapošljavanje i za sezonsko zapošljavanje. Po članu 77 Vlada može kvotu ograničiti, povećati ili prerasporediti tokom godine.
Za 2026. kvota je 28.988 dozvola (5.000 rezerve + 21.668 + 2.320), utvrđena na sjednici Vlade 18. decembra 2025; prateća izmjena objavljena je kao Zakon o izmjeni Zakona o strancima, "Sl. list CG" br. 33/2026 (objava 10.03.2026, stupanje na snagu 18.03.2026). Do 1. juna 2026. izdato je 14.778 dozvola.
Član 78 nabraja slučajeve u kojima se dozvola izdaje mimo godišnje kvote: tačka 4 (izvršni direktor i preduzetnik registrovani u Crnoj Gori), tačka 5 (visoko obrazovanje na rukovodećim poslovima), tačka 7b (IT sektor), tačka 9 (razvojni projekti sa liste Vlade). Da je taj kanal u praksi širok pokazuje podatak da je u 2025. po direktorskom osnovu izdato 11.826 dozvola.
Za ruske državljane tu postoji detalj koji se lako previdi. Član 69 stav 3 oslobađa preduzetnike i izvršne direktore koji su jedini vlasnici ili vlasnici više od 51% kapitala obaveze da prilažu ponudu poslodavca i dokaz o obrazovanju — umjesto toga prilažu dokaz o vlasništvu i registraciji. Ali član 70 stav 4 za produženje traži dokaz o izvršenim obavezama po osnovu poreza i doprinosa u minimalnom iznosu od 5.000 eura na godišnjem nivou, a član 70 stav 8 od toga izuzima samo državljane država članica EU i članove njihovih porodica, te državljane Islanda, Lihtenštajna, Norveške i Švajcarske. Ruski državljani u to izuzeće ne ulaze.
| Kanal | Pravni osnov | Trajanje | Odnos prema kvoti |
|---|---|---|---|
| Zapošljavanje (jedinstvena dozvola) | čl. 68 st. 1 tač. 1, čl. 69, čl. 70 | do 1 godine; produženje do 2 godine uz puno radno vrijeme | unutar kvote |
| Sezonsko zapošljavanje | čl. 68 st. 1 tač. 2, čl. 71 | do 6 mjeseci; izuzetno ukupno do 8 mjeseci godišnje | posebna sezonska kvota |
| Izvršni direktor / preduzetnik | čl. 78 tač. 4, čl. 69 st. 3, čl. 70 st. 4 | do 1 godine, produživo uz dokaz o porezima i doprinosima | mimo kvote |
| Rukovodeći poslovi sa visokim obrazovanjem | čl. 78 tač. 5 | po dozvoli | mimo kvote |
| Osnivač / član organa upravljanja / revizor | čl. 85 st. 1 tač. 2 (potvrda o prijavi rada) | do 90 dana u periodu od jedne godine | van sistema dozvola |
| Isporuka, montaža, servis opreme | čl. 85 st. 1 tač. 13 | do 30 dana neprekidno, do 3 mjeseca godišnje sa prekidima | van sistema dozvola |
| Ustupanje preko agencije iz inostranstva | čl. 68 st. 3 tač. 3, čl. 75a | — | odloženo do pristupanja EU (čl. 221b) |
Rokovi koje poslodavci najčešće propuste
| Radnja | Rok | Član |
|---|---|---|
| Odlučivanje o urednom zahtjevu za dozvolu | 15 dana (sezonsko ponovljeno: 10 dana) | čl. 80 st. 3 i 4 |
| Zaključenje ugovora o radu i prijava na obavezno socijalno osiguranje | 24 časa od izdavanja dozvole | čl. 70 i čl. 71 st. 4 |
| Obavještenje da stranac nije stupio na rad | najkasnije 3 dana | čl. 70 i čl. 71 st. 5 |
| Obavještenje o prestanku rada prije isteka dozvole | 8 dana | čl. 66 st. 6 |
| Obavještenje za radnike iz čl. 67 (početak i prestanak) | 8 dana | čl. 67 st. 5 |
| Zahtjev za produženje dozvole | najranije 60, najkasnije 30 dana prije isteka | čl. 82 st. 1 |
| Prijava rada po čl. 85 | prije početka rada | čl. 85 st. 3 |
| Žalba na odbijanje zahtjeva | 8 dana; kod popunjene kvote — upravni spor | čl. 80 st. 6 i 7 |
| Kopija dozvole odnosno potvrde na mjestu rada | trajno, tokom cijelog rada | čl. 66 st. 5 |
Napomena o čitanju izvora: u prečišćenom tekstu unutrašnja upućivanja na stavove člana 70 nijesu potpuno usklađena sa numeracijom (član 210 stav 1 tačka 9 upućuje na „član 70 stav 4", dok je rok od 24 časa u tekstu člana 70 odštampan kao kasniji stav). Rok je nesporan; broj stava provjerite u važećem tekstu prije nego što ga prepišete u interni akt.
Dokumenta iz Rusije: apostil i uvjerenje o nekažnjavanju
Član 43 stav 1 tačka 7 traži da stranac u državi porijekla nije pravosnažno osuđen na bezuslovnu kaznu zatvora dužu od šest mjeseci za krivično djelo koje se goni po službenoj dužnosti, a član 79 stav 2 izričito uključuje tu tačku u dokaze koji se prilažu uz zahtjev. To je dokument koji dolazi iz Rusije i mora biti upotrebljiv pred crnogorskim organom.
Ruska Federacija jeste strana Haške konvencije o ukidanju potrebe legalizacije stranih javnih isprava iz 1961. — sukcesija 4. septembra 1991, stupanje na snagu 31. maja 1992. Crna Gora je u istom statusnom pregledu HCCH-a navedena sa stupanjem na snagu 3. juna 2006. (sukcesija 30. januara 2007). Provjereno u statusnoj tabeli HCCH 2. septembra 2026. Praktično: ruske javne isprave se ovjeravaju apostilom, konzularna legalizacija nije potrebna, a prevod radi ovlašćeni sudski tumač.
Uz to, član 43 stav 1 tačka 4: putna isprava mora važiti najmanje tri mjeseca duže od roka na koji se boravak odobrava. To je najčešći razlog da uredan dosje propadne na šalteru.
Socijalno osiguranje: sporazum sa Rusijom nijesmo mogli da potvrdimo
Fond PIO Crne Gore objavljuje listu međunarodnih sporazuma o socijalnom osiguranju koji su na snazi i primjenjuju se u Crnoj Gori. Na dan provjere, 2. septembra 2026., ta lista obuhvata sporazume zaključene nakon 2006. (Srbija, Luksemburg, Mađarska, Sjeverna Makedonija, Slovenija, Austrija) i sporazume preuzete sukcesijom (Belgija, Bugarska, Češka, Slovačka, Francuska, Egipat, Italija, Holandija, Norveška, Njemačka, Poljska, Švedska, Švajcarska, Velika Britanija, Danska, Libija, Rumunija, Panama, Hrvatska, Bosna i Hercegovina), uz posebno objavljene dokumente za Tursku i Rumuniju. Ruska Federacija se na toj listi ne pojavljuje.
Zato ovdje pišemo ono što jeste, a ne ono što bi bilo zgodno: postojanje sporazuma o socijalnom osiguranju između Crne Gore i Ruske Federacije nijesmo mogli da potvrdimo iz važećeg izvora — poslodavac to mora provjeriti u dosjeu, kod Fonda PIO i nadležnog ministarstva.
Ako sporazuma nema, tri posljedice pogađaju poslodavca direktno. Prvo, nema sabiranja perioda osiguranja — staž iz Rusije se ne veže automatski za crnogorski. Drugo, član 43 stav 1 tačka 3 traži zdravstveno osiguranje kao uslov za dozvolu, a zakon priznaje tri oblika: putno zdravstveno osiguranje kod ovlašćenog društva, osiguranje po međunarodnom ugovoru, ili osiguranje u skladu sa zakonom — bez ugovora ostaju prvi i treći. Treće, prijava na obavezno socijalno osiguranje u Crnoj Gori u roku od 24 časa (član 70) i doprinosi po Zakonu o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje primjenjuju se domaće, bez izuzeća po osnovu osiguranja u matičnoj državi.
Kazne: član 210 i mit o množenju po radniku
Član 210 stav 1 propisuje novčanu kaznu od 1.000 do 10.000 eura za poslodavca — pravno lice. Osnovi koji se u kontrolama najčešće utvrđuju: raspoređivanje stranca na poslove za koje dozvola nije izdata (tačka 3, čl. 66 st. 4), nepostojanje kopije na mjestu rada (tačka 4, čl. 66 st. 5), propušteno obavještenje o prestanku rada (tačka 5, čl. 66 st. 6), zapošljavanje stranca koji nezakonito boravi (tačka 6, čl. 66 st. 7), propušteni ugovor i prijava u roku od 24 časa (tačka 9) i propuštena prijava rada po članu 85 (tačka 11). Uz to: odgovorno lice 300–2.000 eura, preduzetnik 300–6.000 eura, a stav 4 predviđa i zabranu obavljanja djelatnosti do šest mjeseci.
🔴 Zakon ne propisuje množenje kazne brojem radnika. Raspon iz člana 210 vezan je za prekršaj, a ne za glavu. Tvrdnja koja kruži tržištem — da se iznos množi brojem zatečenih stranaca — nema uporište u tekstu člana 210. Odvojeno je pitanje što se u jednoj kontroli može utvrditi više različitih prekršaja iz stava 1; to nije množilac po radniku. Tačke 12–14 stava 1 (EU plava karta) odložene su članom 221 do pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.
Najskuplja posljedica obično nije sam iznos. Član 69 stav 6 propisuje da se dozvola neće izdati ako je poslodavac više od dva puta kažnjavan zbog nezakonitog zapošljavanja ili neprijavljivanja rada stranca (tačka 1), ako je nad društvom u toku stečaj (tačka 2), ako ne obavlja privrednu djelatnost (tačka 3) ili ako je kažnjavan jer nije ispunio obaveze po osnovu poreza i doprinosa za radnike (tačka 4). Prekršaj se pretvara u gubitak kanala za narednu sezonu.
RoNa Legal je registrovani posrednik u zapošljavanju (djelatnost 78.10) i pravni savjetnik: ne ustupamo i ne iznajmljujemo radnu snagu, nego koordiniramo sa licenciranim agencijama i sarađujemo sa advokatima upisanim u imenik Advokatske komore Crne Gore. Za ruske državljane najčešće mapiramo četiri stvari: koji je tačan osnov po članu 66, da li dosje ide kroz kvotu ili mimo nje po članu 78, koji dokumenti iz Rusije idu sa apostilom, i kako je raspoređen kalendar prije 1. novembra 2026. Ako želite da uporedite svoj postojeći postupak sa tekstom zakona, pogledajte pregled pravila o zapošljavanju stranaca, kada je potrebno pravno zastupanje stranca i naše usluge, ili nam se javite preko kontakt stranice.
