Bjeloruski radnici u Crnoj Gori: rok koji je upisan u samu normu

U 2025. godini je u Crnoj Gori 40.567 stranaca iz 107 država dobilo dokument za rad, najviše u građevinarstvu (6.920) i u smještaju i ugostiteljstvu (6.805). Podgorica nosi 33,45%, Budva 25,43% izdatih dozvola. Do 1. juna 2026. izdato je 14.778 dozvola.

⚠ Bjelorusija se u javno objavljenoj razradi po državljanstvu ne pojavljuje kao posebno iskazana stavka, pa broj bjeloruskih radnika ne navodimo.

Tekst je pisan poslodavcu, a ne kandidatu za posao. Kod bjeloruskih radnika postoji jedna okolnost koja mijenja planiranje i o kojoj treba odlučiti sada, a ne u oktobru: rok bezviznog ulaska nije najava nego odredba u važećem tekstu propisa.

Rok stoji u normi, ne u saopštenju

Uredba o viznom režimu („Sl. list CG", br. 33/19, 67/20, 8/23, 56/23, 127/24, 13/25, 119/25, 126/25, 154/25, 53/26, 61/26 i 108/26; posljednja izmjena od 23. jula 2026). Konsolidovani tekst čitan je 2. septembra 2026.

Član 3a: državljani Bjelorusije i Ruske Federacije mogu, do 31. oktobra 2026. godine, saglasno zaključenim međunarodnim ugovorima o uzajamnim putovanjima državljana, ulaziti, prelaziti preko teritorije i boraviti u Crnoj Gori do 30 dana, sa važećom putnom ispravom.

Razlika u odnosu na uobičajene najave je bitna: datum je dio same odredbe. Ne radi se o politici koja se može promijeniti saopštenjem, nego o tekstu koji istekom roka prestaje da daje osnov.

Uz to, član 12c zabranjuje da se oslobođenje od vize uređuje posebnim aktima Vlade od 31. oktobra 2026, a sezonska oslobođenja od 1. oktobra 2026. Rezervni izlaz je, dakle, zatvoren u samom tekstu — očekivanje „pred sezonu će se to ublažiti posebnom odlukom" nema uporište u propisu.

Poslije isteka roka primjenjuje se član 4: državljani država koje nijesu navedene u čl. 1, 1a, 2 i 3 Uredbe, i sa kojima nema odgovarajućeg međunarodnog ugovora, ulaze u Crnu Goru sa vizom.

Član 7 je jedina odredba u ovom setu koja ne nosi datum prestanka. Stav 1: imaoci važeće šengenske vize ili vize Australije, Japana, Kanade, Novog Zelanda, Irske, SAD ili Ujedinjenog Kraljevstva mogu boraviti do 30 dana. Stav 2: isto važi za imaoce dozvole boravka u državama šengenske zone i navedenim državama, kao i za imaoce APEC poslovne kartice. Rok je najduže do isteka dokumenta na koji se osoba poziva.

Praktična posljedica: poslije 1. novembra 2026. dva bjeloruska radnika iz istog tima mogu biti u različitim pozicijama — onaj sa važećom šengenskom dozvolom boravka ulazi po članu 7, onaj bez nje po članu 4 traži vizu. To nije teorijska razlika nego podatak koji treba prikupiti po radniku, prije nego što se planira mobilizacija.

Mješoviti timovi: četiri različita roka u istom tekstu

Poslodavci koji na istom gradilištu ili u istom objektu imaju radnike iz više država najčešće griješe tako što jedan rok prenesu na sve. Konsolidovani tekst Uredbe, međutim, sadrži više odvojenih režima sa različitim datumima, i oni se ne izvode jedan iz drugog:

Iz ove tabele slijede dvije pouke koje vrijede i mimo bjeloruskog dosijea.

Prva: odredba koja stoji u tekstu ne znači da odredba djeluje. Član 12b je najbolji primjer — nalazi se u važećem konsolidovanom tekstu, formulisan je afirmativno, a rok mu je prošao. Službeni dokument se zato mora čitati zajedno sa kalendarom, a ne samo pretraživati po nazivu države.

Druga: brojevi članova nijesu stabilni. U istom tekstu članovi 5 i 8 su brisani, a odredbe poput 1a, 3a, 12b i 12c dodavane su naknadno. Upućivanje na „član 5 Uredbe" iz starijeg savjeta ili obrasca danas vodi u prazno. Od 2019. do 2026. Uredba je mijenjana dvanaest puta — četiri puta tokom 2025. i tri puta tokom 2026. godine.

Praktičan zaključak za poslodavca sa mješovitim timom: režim se utvrđuje po radniku, na osnovu njegovog državljanstva i dokumenata koje nosi, i provjerava se na datum putovanja — a ne jednom godišnje za cijeli tim. Jedina odredba koja u ovom trenutku nema upisan datum prestanka, a može pomoći pojedinim radnicima bez obzira na državljanstvo, jeste član 7, i baš zato se podatak o šengenskoj vizi ili dozvoli boravka isplati prikupiti unaprijed.

Ni jedan od tih ulazaka ne daje pravo na rad

Ovo je razdjelnik koji nosi cijelu stranicu. Zakon o strancima („Sl. list CG", br. 012/18, 003/19, 086/22, 077/24, 003/26 i 033/26), član 66 stav 1: stranac može da radi na osnovu dozvole za privremeni boravak i rad ili potvrde o prijavi rada. Bezvizni ulazak po članu 3a, ulazak po članu 7 i viza po članu 4 — nijedno od toga nije osnov za rad.

Član 34 postavlja tavanicu boravka: najviše 90 dana u periodu od 180 dana, računajući od dana prvog ulaska. Drže je i član 8 stav 1 tačka 6 (ulazak se odbija onome ko ju je iskoristio) i član 17 (ista tavanica i kod vize, uz izričito pravilo da izdata viza ne garantuje ulazak). Dani koje daje Uredba, dakle, ne poništavaju tavanicu iz Zakona, a uzastopni ulasci ne resetuju brojač.

Član 66 stav 7 zabranjuje poslodavcu da zapošljava ili koristi rad stranca koji nezakonito boravi u Crnoj Gori — odgovornost nastaje korišćenjem rada, ne dolaskom inspekcije.

Koji dokument: jedinstvena dozvola ili potvrda o prijavi rada

U Crnoj Gori ne postoji poseban Zakon o zapošljavanju stranaca; raniji propisi (22/08 i 32/11) stavljeni su van snage članom 144 Zakona o strancima iz 2014.

Jedinstvena dozvola (dozvola za privremeni boravak i rad) nosi boravak i rad u jednom dokumentu i standardni je put za angažovanje u okviru kvote.

Potvrda o prijavi rada uređena je članom 85: rad i boravak do 90 dana u periodu od jedne godine, isključivo u okviru zatvorene liste od 18 kategorija — među njima tačka 2 (osnivači, članovi organa upravljanja i rukovođenja, izvršni organi društva, revizori), tačka 6 (usluge koje traže visoko obrazovanje ili posebno specijalističko znanje, uz prethodnu saglasnost nadležnog organa) i tačka 13 (isporuka, montaža ili servis mašina i opreme — do 30 dana neprekidno, odnosno tri mjeseca godišnje sa prekidima). Stav 2 traži ugovor ili drugi dokaz o izvršenju posla prije dolaska stranca, a stav 3 prijavu prije početka rada.

Za IT i inženjerske angažmane, koji su kod bjeloruskih radnika česti, tačka 6 je najrelevantnija — ali nosi uslov prethodne saglasnosti, što znači da se ne rješava u posljednjoj sedmici prije dolaska.

Izbor između dozvole i potvrde nije stvar pogodnosti nego prirode i trajanja posla, i o njemu se odlučuje prije nego što se bilo šta potpiše sa naručiocem. Potvrda po članu 85 je vremenski ograničena na 90 dana u periodu od jedne godine i vezana za taksativno nabrojane kategorije; ako se već pri ugovaranju vidi da posao traje duže ili da ne staje ni u jednu od tih kategorija, potvrda nije odgovarajući osnov i predmet se od početka postavlja kao dozvola za privremeni boravak i rad. Naknadna promjena osnova, kad je radnik već u zemlji i posao počeo, uvijek je skuplja i sporija od ispravnog izbora na početku.

Vrijedi obratiti pažnju i na to da ograničenja iz tačke 13 djeluju kumulativno: „do 30 dana neprekidno" i „tri mjeseca godišnje sa prekidima" dva su odvojena uslova, a ne isto pravilo izraženo na dva načina. Tim koji dolazi u više navrata ostaje unutar prvog ograničenja, a da se drugom neprimjetno približava — jer se svaki dolazak evidentira zasebno, dok zbir po radniku niko ne vodi automatski.

Kanal: kvota i dozvola po osnovu direktora

Kvotu utvrđuje Vlada najkasnije do 30. novembra tekuće za narednu godinu (član 76), uz mišljenja Zavoda za zapošljavanje, resornih organa i Socijalnog savjeta (član 77).

Kvota za 2026. iznosi 28.988 dozvola — 5.000 rezerve + 21.668 + 2.320 (Vlada, 18. decembra 2025). Okvir je dopunjen Zakonom o izmjeni Zakona o strancima („Sl. list CG", br. 33/2026, objavljen 10. marta 2026, na snazi od 18. marta 2026).

Više od četvrtine dokumenata izdato je po osnovu direktora. Vlasnik koji registruje društvo u Crnoj Gori svoj status po pravilu rješava tim putem, dok ekipa ide kroz kvotu.

Put preko agencije registrovane u inostranstvu nije otvoren: član 68 stav 3 tačka 3 i članovi 75, 75a, 75b, 75v i 75g primjenjivaće se, saglasno članu 221b, tek od dana pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji. Isto važi za Plavu kartu EU — prekršajne odredbe iz člana 210 stav 1 tačke 12–14 odložene su članom 221.

Isprave i socijalno osiguranje

⚠ Lista sporazuma o socijalnom osiguranju na sajtu Fonda PIO učitava se dinamički i u pretrazi 2. septembra 2026. nije vratila dokument, a stranica nadležnog ministarstva tada nije bila dostupna. Ne tvrdimo ni da sporazum postoji ni da ne postoji. Prije oslanjanja na bilo kakav aranžman o doprinosima pribavite pisanu potvrdu Fonda PIO za konkretan slučaj.

Nezavisno od toga, član 70 stav 6 traži da se u roku od 24 časa od izdavanja dozvole zaključi ugovor o radu i izvrši prijava na obavezno socijalno osiguranje. Ta obaveza ne zavisi od međudržavnog sporazuma.

Kod isprava je stanje jasno: apostille se traži i dovoljan je, a prevod ovlašćenog sudskog tumača na crnogorski jezik je posebna obaveza koju apostille ne zamjenjuje.

Šta ostaje na poslodavcu poslije izdavanja dozvole

• Član 66 stav 2 — rad samo na poslovima za koje je dozvola izdata i samo kod poslodavca koji zapošljava.
• Član 66 stav 4 — poslodavac ga ne smije rasporediti na druge poslove.
• Član 66 stav 5 — kopija dozvole ili potvrde stoji na mjestu rada.
• Član 66 stav 6 — prijevremeni prestanak rada prijavljuje se ministarstvu u roku od 8 dana.

Dva društva iz iste grupe su dva različita poslodavca — premještanje radnika između njih je izlazak izvan obima dozvole.

Kazne i jedna netačna informacija koja kruži

Član 210 stav 4 predviđa i zabranu obavljanja djelatnosti do 6 mjeseci.

🔴 U članu 210 nema množioca po radniku. Kazna se odmjerava u rasponu prema vrsti subjekta; tvrdnja da se množi brojem nezakonito angažovanih radnika nema oslonac u tekstu propisa.

Troškovna strana: Zakon o porezu na dohodak fizičkih lica član 10 („Sl. list CG", br. 160/25, u primjeni od 1.1.2026) — mjesečno 0% do 700 €, 9% od 700,01 do 1.000 €, 15% preko 1.000,01 €. Zakon o porezu na dobit pravnih lica član 28 — stope su progresivne: 9% do 100.000 €, 9.000 € + 12% do 1.500.000 €, 177.000 € + 15% preko toga.

Šta uraditi prije 1. novembra 2026

Budući da je rok upisan u normu, planiranje ima smisla samo ako se radi sada:

1. Popisati radnike po dokumentu koji imaju. Ko ima šengensku vizu ili dozvolu boravka u nekoj od država iz člana 7, a ko nema. Ta podjela određuje ko poslije 1. novembra ulazi lakše.
2. Razdvojiti ulazak od osnova rada. Radnici koji rade po dozvoli za privremeni boravak i rad imaju uređen boravak po tom osnovu; pitanje vize tiče se prvenstveno onih koji dolaze povremeno i kratko.
3. Predmete koji su ionako planirani pokrenuti ranije. Kvota je kalendarsko ograničenje, a jesen je period u kojem se poklapaju i sezonski i redovni zahtjevi.
4. Za angažmane po članu 85 tačka 6 računati na prethodnu saglasnost, koja dodaje korak i vrijeme.
5. Ne graditi plan na očekivanju izuzetka — član 12c zatvara i put posebnog akta Vlade i sezonskog oslobođenja.

Širi okvir za zapošljavanje stranaca obradili smo u tekstu o propisima za zapošljavanje stranaca u Crnoj Gori; pregled usluga je na stranici usluga, a upit se može poslati preko kontakt stranice.

RoNa Legal je registrovani posrednik u zapošljavanju (djelatnost 78.10) i pravni savjetnik; ne vršimo ustupanje niti iznajmljivanje radne snage. Postavljamo dosije poslodavca prema važećem tekstu, pokazujemo sa brojem člana koji je kanal otvoren a koji odložen, i postupak koordiniramo sa licenciranim agencijama, uz saradnju sa advokatima upisanim u imenik Advokatske komore Crne Gore kada je zastupanje potrebno.