U 2025. godini je u Crnoj Gori 40.567 stranaca iz 107 država dobilo dokument za rad, najviše u građevinarstvu (6.920) i u smještaju i ugostiteljstvu (6.805). Podgorica nosi 33,45%, Budva 25,43% izdatih dozvola. Do 1. juna 2026. izdato je 14.778 dozvola.
⚠ Ukrajina se u javno objavljenoj razradi po državljanstvu ne pojavljuje kao posebno iskazana stavka, pa broj ukrajinskih radnika ne navodimo — ne izvodimo ga procjenom niti preuzimamo iz sekundarnih izvora.
Tekst je pisan poslodavcu, a ne kandidatu za posao. On je ujedno i jedina stranica u ovoj seriji na kojoj odgovor nije „potrebna je dozvola" — ali taj izuzetak ima uslov koji se mora provjeriti prije, a ne poslije zapošljavanja.
Opšte pravilo i jedan stvarni izuzetak
Polazno pravilo je isto kao svuda. Zakon o strancima („Sl. list CG", br. 012/18, 003/19, 086/22, 077/24, 003/26 i 033/26), član 66 stav 1: stranac može da radi na osnovu dozvole za privremeni boravak i rad ili potvrde o prijavi rada — „ako ovim zakonom nije drukčije propisano".
Ta posljednja rečenica nije ukras. Član 67 nosi naslov Izuzeci od pribavljanja dozvola i nabraja osnove po kojima stranac ima slobodan pristup tržištu rada, bez dozvole za rad, ako posebnim zakonom nije drukčije propisano. Za ukrajinske državljane presudna je tačka 8, koja obuhvata lica pod privremenom zaštitom (privremena zaštita).
Provjerili smo i odloženu primjenu, jer je to mjesto na kojem se često pogriješi: članom 221 odložena je primjena samo tačaka 5, 6 i 7 člana 67 stav 1 — do pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji. Tačka 8 nije odložena i primjenjuje se danas.
| Status radnika | Osnov rada | Da li treba dozvola |
|---|---|---|
| Pod privremenom zaštitom | član 67 stav 1 tačka 8 — slobodan pristup tržištu rada | Ne |
| Bez tog statusa | član 66 stav 1 — dozvola ili potvrda o prijavi rada | Da |
Praktična posljedica za poslodavca: status radnika, a ne njegovo državljanstvo, određuje koji režim važi. Dva ukrajinska državljanina u istoj smjeni mogu biti u potpuno različitim pravnim pozicijama. Zato se dokument kojim se status dokazuje pribavlja i čuva u dosijeu prije prvog radnog dana — ne kao formalnost, nego zato što je to jedini dokaz da dozvola nije bila potrebna.
Rok privremene zaštite i zamka koju nosi
Privremena zaštita za lica iz Ukrajine produžena je do 4. marta 2027. Osnov je odluka objavljena u „Sl. listu CG", br. 27/26, koja stupa na snagu 2. marta 2026, a primjenjuje se od 4. marta 2026; Vlada je navela usklađivanje sa odlukom Savjeta Evropske unije od 15. jula 2025.
🔴 Ovdje je najvažnija razlika koju poslodavci previđaju: trajanje režima nije isto što i trajanje pojedinačnog dokumenta. Režim je produžen do marta 2027, ali se lični status produžava po zahtjevu, u rokovima koje nadležni organ posebno objavljuje. U praksi su ti rokovi kratki i pomjerali su se tokom godine.
Za poslodavca to znači konkretnu obavezu praćenja: radnik čiji je lični dokument istekao više nije u režimu iz člana 67 stav 1 tačke 8, bez obzira na to što sam režim traje do 2027. U tom trenutku prestaje osnov po kojem radi bez dozvole, a član 66 stav 7 zabranjuje poslodavcu da koristi rad stranca koji nezakonito boravi u Crnoj Gori. Preporuka je da se datum isteka ličnog dokumenta vodi u kadrovskoj evidenciji isto onako kako se vodi istek dozvole za ostale strane radnike.
Zašto se privremena zaštita ne sabira u pet godina
Ovo je pitanje koje radnici postavljaju poslodavcu, pa ga vrijedi znati tačno.
Član 86 propisuje da se za stalni boravak računa neprekidan zakonit boravak od pet godina, i to po osnovima koje sam član nabraja — odobreni privremeni boravak, te statusi izbjeglice, dodatne zaštite, azila i supsidijarne zaštite. Privremena zaštita se u toj listi ne nalazi. Isti razdjelnik postoji i u članu 88, gdje se oslobođenje od uslova sredstava za izdržavanje i zdravstvenog osiguranja vezuje za izbjeglički status, azil i supsidijarnu zaštitu.
Posljedica: godine provedene pod privremenom zaštitom ne grade put ka stalnom boravku. Radnik koji dugoročno planira ostanak u Crnoj Gori mora u nekom trenutku preći na odobreni privremeni boravak da bi brojač uopšte počeo da teče.
🔴 I tu dolazi obrnuta zamka, koja se tiče i poslodavca. Prelaskom na redovan boravak radnik dobija status koji se sabira u pet godina, ali istovremeno gubi slobodan pristup tržištu rada iz tačke 8. Slobodan pristup po članu 67 vezan je za taksativno navedene osnove — među njima spajanje porodice sa crnogorskim državljaninom ili licem sa stalnim boravkom, naučno istraživanje i školovanje — pa ako novi osnov nije među njima, radniku od tog trenutka treba dozvola za rad.
Drugim riječima: promjena statusa koja poboljšava dugoročnu perspektivu može pogoršati trenutni radnopravni položaj. Ta dva pitanja se moraju računati zajedno, prije podnošenja zahtjeva, a ne poslije.
⚠ Šta ne tvrdimo: režim odsustva iz zemlje kod privremene zaštite nijesmo mogli potvrditi. Pravilo od 30 dana iz člana 65 stav 1 tačka 3 odnosi se na boravak, i ne prenosimo ga na privremenu zaštitu. Ako radnik planira duže odsustvo, pitanje treba provjeriti kod nadležnog organa.
Ulazak: dani boravka, ne radno ovlašćenje
Za ukrajinske državljane koji nijesu pod privremenom zaštitom vrijedi opšti režim. Uredba o viznom režimu („Sl. list CG", br. 33/19 … 108/26; posljednja izmjena od 23. jula 2026, konsolidovani tekst čitan 02.09.2026) u članu 1 nabraja Ukrajinu — ulazak, prelazak i boravak do 90 dana sa važećom putnom ispravom, bez vize.
Član 34 Zakona o strancima postavlja tavanicu: najviše 90 dana u periodu od 180 dana, računajući od dana prvog ulaska; član 8 stav 1 tačka 6 predviđa odbijanje ulaska onome ko ju je iskoristio, a član 17 istu tavanicu vezuje i uz vizu, uz pravilo da izdata viza ne garantuje ulazak. Bezvizni ulazak, dakle, daje dane boravka i ništa više.
Uz to, Uredba u članu 7 otvara kapiju koja ne zavisi od državljanstva nego od dokumenta: imaoci važeće šengenske vize ili vize Australije, Japana, Kanade, Novog Zelanda, Irske, SAD ili Ujedinjenog Kraljevstva (stav 1), odnosno dozvole boravka u državama šengenske zone i navedenim državama, kao i imaoci APEC poslovne kartice (stav 2), mogu boraviti do 30 dana. Ni ta kapija ne daje pravo na rad.
Za radnike bez privremene zaštite: redovan postupak
Ako radnik nije pod privremenom zaštitom, primjenjuje se isti postupak kao za ostale strance.
Jedinstvena dozvola (dozvola za privremeni boravak i rad) nosi boravak i rad u jednom dokumentu. Potvrda o prijavi rada uređena je članom 85: do 90 dana u periodu od jedne godine, u okviru zatvorene liste od 18 kategorija — među njima tačka 2 (osnivači, članovi organa upravljanja i rukovođenja, izvršni organi, revizori), tačka 6 (usluge koje traže visoko obrazovanje ili posebno specijalističko znanje, uz prethodnu saglasnost) i tačka 13 (isporuka, montaža ili servis mašina i opreme — do 30 dana neprekidno, odnosno tri mjeseca godišnje sa prekidima). Stav 2 traži dokaz o poslu prije dolaska stranca, stav 3 prijavu prije početka rada.
Kvota za 2026. iznosi 28.988 dozvola — 5.000 rezerve + 21.668 + 2.320 (Vlada, 18. decembra 2025); okvir dopunjen Zakonom o izmjeni Zakona o strancima („Sl. list CG", br. 33/2026, objavljen 10. marta 2026, na snazi od 18. marta 2026). Kvotu Vlada utvrđuje do 30. novembra za narednu godinu (član 76), uz mišljenja iz člana 77. U 2025. je kroz kvotu izdato 27.689 dozvola, po osnovu direktora 11.826, a po ostalim osnovima 1.052.
Put preko agencije registrovane u inostranstvu nije otvoren: član 68 stav 3 tačka 3 i članovi 75–75g primjenjivaće se, saglasno članu 221b, tek od pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.
Isprave i socijalno osiguranje
| Stavka | Nalaz | Izvor / datum provjere |
|---|---|---|
| Legalizacija isprava | Ukrajina je ugovornica Haške konvencije iz 1961, na snazi od 22.12.2003; Crna Gora od 03.06.2006. Apostille je dovoljan | statusna tabela HCCH, provjereno 02.09.2026 |
| Socijalno osiguranje | Postojanje i status bilateralnog sporazuma nijesmo mogli potvrditi iz primarnog izvora | v. napomenu ispod |
| Ulazak | Član 1 Uredbe: 90 dana sa pasošem; član 7 — kapija vezana za dokument | Uredba o viznom režimu 108/26 |
⚠ Bilateralni sporazum o socijalnom osiguranju: lista sporazuma na sajtu Fonda PIO učitava se dinamički i u pretrazi 2. septembra 2026. nije vratila dokument, a stranica nadležnog ministarstva tada nije bila dostupna. Ne tvrdimo ni da sporazum postoji ni da ne postoji. Prije oslanjanja na bilo kakav aranžman o doprinosima pribavite pisanu potvrdu Fonda PIO za konkretan slučaj.
Nezavisno od toga, obaveza prijave postoji po crnogorskom propisu: član 70 stav 6 traži da se u roku od 24 časa od izdavanja dozvole zaključi ugovor o radu i izvrši prijava na obavezno socijalno osiguranje. Kod radnika koji rade po osnovu člana 67 stav 1 tačke 8 dozvola se ne izdaje, ali obaveze iz radnog i propisa o osiguranju time nijesu ukinute — radni odnos se zasniva i prijavljuje po opštim pravilima.
Kako u dosijeu razdvojiti dvije grupe radnika
Budući da isti tim može sadržati radnike u dva različita režima, evidencija mora to razdvajanje da nosi. Kod poslodavaca koji ovo ne postave na početku, problem se pojavi tek u kontroli — kada više nema vremena za pribavljanje dokaza.
| Pitanje u dosijeu | Radnik pod privremenom zaštitom | Radnik po dozvoli |
|---|---|---|
| Osnov rada | čl. 67 st. 1 tač. 8 | čl. 66 st. 1 |
| Dokaz koji se čuva | dokument o statusu i datum njegovog isteka | dozvola ili potvrda, kopija na mjestu rada (čl. 66 st. 5) |
| Vezanost za poslodavca | nema vezanosti po čl. 66 st. 2 | samo taj poslodavac i ti poslovi |
| Premještaj na druge poslove | nije ograničen članom 66 st. 4 | zabranjen bez izmjene osnova |
| Šta se prati u kalendaru | istek ličnog dokumenta | istek dozvole + rok od 8 dana iz čl. 66 st. 6 |
Iz tabele se vidi i zašto je razdvajanje u interesu poslodavca, a ne samo formalnost: radnik pod privremenom zaštitom nije vezan ograničenjima iz člana 66 stav 2 i stav 4, pa se može rasporediti fleksibilnije. To je stvarna operativna prednost — ali samo dok status traje i dok se to može dokazati dokumentom u dosijeu.
Praktičan raspored obaveza izgleda ovako:
- Prije prvog radnog dana — utvrditi po kojem osnovu radnik radi i pribaviti odgovarajući dokaz. Ovo se ne rješava izjavom radnika, nego dokumentom.
- Pri zasnivanju radnog odnosa — ugovor o radu i prijava na obavezno socijalno osiguranje po opštim pravilima; kod radnika sa dozvolom rok je 24 časa od izdavanja dozvole (član 70 stav 6).
- Tokom angažmana — praćenje datuma isteka, za obje grupe, u istoj evidenciji.
- Pri promjeni statusa — ponovna provjera osnova rada, jer prelazak sa privremene zaštite na redovan boravak može značiti da dozvola od tada postaje potrebna.
- Pri prestanku rada prije roka — za radnike sa dozvolom, prijava ministarstvu u roku od 8 dana (član 66 stav 6).
Korak 4 je onaj koji se u praksi najčešće preskoči, jer izgleda kao radnikova privatna stvar. Za poslodavca to nije privatna stvar: od tog trenutka zavisi da li i dalje postoji osnov po kojem taj čovjek kod njega radi.
Obaveze koje ostaju na poslodavcu
Za radnike koji rade po dozvoli vrijedi puni režim člana 66: stav 2 (samo poslovi za koje je dozvola izdata i samo kod poslodavca koji zapošljava), stav 4 (bez rasporeda na druge poslove), stav 5 (kopija na mjestu rada), stav 6 (prijava prijevremenog prestanka u roku od 8 dana). Stav 7 — zabrana korišćenja rada stranca koji nezakonito boravi — vrijedi za sve, bez obzira na osnov.
Prekršajne kazne su u članu 210: pravno lice 1.000–10.000 €, odgovorno lice 300–2.000 €, preduzetnik 300–6.000 €, uz mogućnost zabrane obavljanja djelatnosti do 6 mjeseci (stav 4).
🔴 U članu 210 nema množioca po radniku. Kazna se odmjerava u rasponu prema vrsti subjekta; tvrdnja da se množi brojem angažovanih radnika nema oslonac u tekstu propisa.
Troškovna strana je ista kao za ostale: Zakon o porezu na dohodak fizičkih lica član 10 („Sl. list CG", br. 160/25, u primjeni od 1.1.2026) — 0% do 700 €, 9% od 700,01 do 1.000 €, 15% preko 1.000,01 € mjesečno; Zakon o porezu na dobit pravnih lica član 28 — progresivno 9% / 12% / 15% po razredima.
Širi okvir za zapošljavanje stranaca obradili smo u tekstu o propisima za zapošljavanje stranaca u Crnoj Gori; pregled usluga je na stranici usluga, a upit se može poslati preko kontakt stranice.
RoNa Legal je registrovani posrednik u zapošljavanju (djelatnost 78.10) i pravni savjetnik; ne vršimo ustupanje niti iznajmljivanje radne snage. Kod ukrajinskih radnika naš prvi korak je uvijek isti: utvrditi po kojem osnovu svaki pojedinačni radnik radi, jer od toga zavisi da li dozvola uopšte treba, i provjeriti datum isteka njegovog ličnog dokumenta. Postupak koordiniramo sa licenciranim agencijama, uz saradnju sa advokatima upisanim u imenik Advokatske komore Crne Gore kada je zastupanje potrebno.
