Stanje na dan 12. septembra 2026. Status: Usvojeno, još nije na snazi. Propis: Zakon o zaštiti podataka o ličnosti koje obrađuju nadležni organi u svrhu sprečavanja, istraživanja, otkrivanja ili gonjenja krivičnih djela ili izvršenja krivičnih sankcija, „Sl. list CG" 132/2026, akt 2261; Skupština ga je donijela 4. septembra 2026. (EPA 1165 XXVIII), ukaz je potpisan 8. septembra 2026, objava 9. septembra 2026. Šezdeset članova, samostalan zakon a ne izmjena. Stupa na snagu osmog dana od objavljivanja, dakle 17. septembra 2026, a primjenjuje se šest mjeseci kasnije, od 17. marta 2027 (čl. 60).
Pitanje koje stiže na sto uvijek ima isti oblik: da li je o meni otvoren zapis, šta u njemu piše i kome je proslijeđen. Do sada ta pitanja nijesu imala pisanog adresata u ovoj oblasti. Novi zakon ga uvodi — i istim tekstom popisuje slučajeve u kojima odgovor izostaje. Dvije polovine se čitaju zajedno.
Šta tekst kaže
Zakon odvaja obradu koju vrše policija i tužilaštvo od opšteg režima zaštite podataka. Adresat su nadležni organi: organi nadležni za sprečavanje, istragu, otkrivanje ili gonjenje učinilaca krivičnih djela ili izvršenje krivičnih sankcija, uključujući zaštitu od prijetnji javnoj bezbjednosti, kao i svaki drugi organ kojem je zakonom povjereno vršenje javnih ovlašćenja u te svrhe (čl. 5 t. 8). Mjerilo mjesta vezano je za organ, ne za server: ako je organ osnovan u Crnoj Gori, nije bitno da li se obrada vrši na teritoriji Crne Gore (čl. 3).
Pravo pristupa stoji u članu 16. Možete tražiti potvrdu da li se podaci o vama obrađuju i, ako se obrađuju, sam podatak i sedam stavki: svrhu i pravni osnov, kategorije podataka, korisnike kojima su podaci dostavljeni — tekst ovdje kaže „naročito korisnicima u drugim državama ili međunarodnim organizacijama" — rok čuvanja ili kriterijume za njegovo određivanje, pravo da tražite ispravku, brisanje ili ograničenje, pravo na pritužbu nadzornom organu i sve raspoložive informacije o izvoru podatka. Odgovor se po pravilu daje u obliku u kojem je zahtjev podnesen i bez naknade, a o preduzetim mjerama obavještava se pisanim putem (čl. 14). Teret dokazivanja da je zahtjev očigledno neosnovan ili pretjeran snosi rukovalac (čl. 14 st. 7).
Granica je u članu 17. Pristup se može ograničiti u cjelini ili djelimično, po pet osnova iz člana 15 stav 3: sprečavanje ometanja istraga i provjera, izbjegavanje ugrožavanja gonjenja ili izvršenja sankcija, javna bezbjednost, nacionalna bezbjednost i prava i slobode drugih lica. Odbijanje mora biti pisano i obrazloženo — ali stav 4 istog člana oslobađa rukovaoca obaveze da navede razloge ako bi njihovo saopštavanje ugrozilo neku od tih pet svrha. Odgovor oblika „ne možemo vam reći, niti vam možemo reći zašto" time ostaje u okviru teksta.
| Šta možete tražiti | Danas | Od 17. marta 2027. | Član |
|---|---|---|---|
| Da li zapis postoji i šta sadrži | Nema pisanog postupka | Potvrda, pristup i sedam stavki | čl. 16 |
| Kome je podatak dostavljen | — | Korisnici, naročito u drugim državama | čl. 16 t. 3 |
| Razlozi odbijanja | — | Pisano; razlozi se mogu izostaviti po pet osnova | čl. 17 st. 1-4 |
| Kad vas odbiju | — | Ostvarivanje prava preko nadzornog organa | čl. 19 |
| Pritužba | — | Nadzorni organ obavještava najkasnije u 90 dana | čl. 53 st. 2 |
| Ćutanje | — | Po isteku 90 dana otvoren je upravni spor | čl. 54 |
| Ko je gledao spis | — | Uvid, otkrivanje i prenos se evidentiraju sa oba identiteta | čl. 27 |
Član 19 je šarka cijelog zakona. Kada vam organ ne odgovori neposredno, pravo ne nestaje nego mijenja ruke: ostvarujete ga preko nadzornog organa, koji provjerava umjesto vas i dužan je da vas obavijesti bar o tome da je izvršio potrebne provjere ili nadzor, kao i o pravu na sudsku zaštitu. Spis ne vidite. Saznajete da ga je neko nezavisan vidio. Rukovalac je posebno dužan da vas o toj mogućnosti obavijesti (čl. 19 st. 2).
Peto poglavlje uređuje odlazak podataka iz zemlje i za stranog čitaoca je najoštriji dio. Osnovno pravilo traži četiri uslova zajedno: prenos je neophodan za svrhe iz člana 1, primalac je javni organ nadležan za te svrhe u drugoj državi, ako su podaci primljeni iz države članice Evropske unije za dalji prenos van Unije potrebna je prethodna dozvola te države, i ispunjen je jedan od osnova iz čl. 38, 39 ili 40 (čl. 37). Član 41 gradi izuzetak. U pojedinačnim i posebnim slučajevima, kada organ procijeni da prenos nadležnom organu u trećoj državi ne bi bio djelotvoran — zbog kašnjenja ili nemogućnosti ostvarivanja prava — podatak može ići neposredno privatnom primaocu sa sjedištem u toj državi. Pet uslova važi kumulativno, a prenos se dokumentuje. Član 40 stav 2 vuče na drugu stranu: u pojedinačnim slučajevima podaci se ne mogu prenijeti ako osnovna prava i slobode lica imaju prednost u odnosu na javni interes.
Šta tekst ne kaže
U ovom zakonu nema iznosa kazne. Član 58 odgovornost i kazne vezuje za „zakon kojim se uređuje zaštita podataka o ličnosti, koji se primjenjuje od dana početka primjene ovog zakona". Na istoj sjednici, 4. septembra 2026, Skupština je donijela i opšti zakon o zaštiti podataka o ličnosti, a ukaz je potpisan 8. septembra 2026 (EPA 1164, 106 članova). Na dan 12. septembra 2026. posljednji broj Službenog lista je 132/2026 i tog opšteg zakona u njemu nema. Pošto nije objavljen, ni njegovi rokovi se ne mogu izračunati. Zato ne možemo pokazati koji će kazneni režim važiti 17. marta 2027.
Druga praznina je član 20. Kada se podatak nalazi u sudskoj odluci ili u spisu krivične provjere, istrage ili postupka, prava iz čl. 15, 16 i 18 ostvaruju se „u skladu sa posebnim propisima", dakle po Zakoniku o krivičnom postupku. Koji propis ima prednost kada daju različit odgovor, u tekstu ne piše. Treće, član 19 otvara put preko nadzornog organa ali za taj put ne postavlja rok; jedini rok u zakonu je 90 dana iz člana 53.
Još jedna napomena. U tekstu nijesmo našli fusnotu koja upućuje na neku direktivu Evropske unije, a u istom broju četiri zakona nose oznaku usklađivanja u naslovu dok ovaj je ne nosi. Zbog toga ne pišemo da zakon prenosi određenu direktivu. Pišemo šta u njemu stoji.
Naše čitanje
Poslije 17. marta 2027. zahtjev bismo podnijeli pisanim putem i izričito se pozvali na član 16; pošto se oblik odgovora vezuje za oblik zahtjeva (čl. 14 st. 2), pisani zahtjev povlači pisani odgovor. Ako stigne odbijanje, tražite dvije stvari: pisani primjerak odluke i da se činjenični i pravni razlozi evidentirani po članu 17 stav 6 stave na raspolaganje nadzornom organu. I kada vam razlozi nijesu saopšteni, ta evidencija postoji kod rukovaoca, a nadzorni organ može da je zatraži.
Na strani privrednog društva radi se sa članom 27. Ko je gledao, kada i kome je poslao, odgovor stoji u evidencijama zapisa i to je ono čije razmatranje tražite od nadzornog organa. Do tog datuma praktičan put se ne mijenja: ako je vaše ime u spisu, pristup ide preko krivičnog postupka i preko branioca, a ne preko propisa o zaštiti podataka.
Šta se ne mijenja
Do 17. marta 2027. u oblasti policijskih podataka ne nastaje pisani postupak pristupa; do tada važi opšti zakon o zaštiti podataka o ličnosti iz 2008. Razgledanje krivičnog spisa i dalje ide po Zakoniku o krivičnom postupku, a ne po ovom zakonu (čl. 20). Uvjerenje o nekažnjavanju je poseban postupak i ovdje se ne uređuje. Ni domašaj se ne širi: adresat su organi koji obrađuju za svrhe iz člana 1, pa obrada koju vrši poslodavac ili banka nije predmet ovog teksta. Tri odredbe — čl. 11 st. 2 i 3, čl. 32 st. 7 i čl. 50 — ne počinju da se primjenjuju ni 17. marta 2027; zakon ih ostavlja za dan pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji (čl. 59).
Kako da provjerite
Zvanični tekst je na sajtu Službenog lista: sluzbenilist.me/propisi/397967. Broj akta u lijevom gornjem uglu prve stranice je 2261, tekst ima 20 stranica sloga. Cijeli broj je u sadržaju broja 132/2026, gdje kao datum objave stoji 9. septembar 2026. Odredbe koje tražite su čl. 16 (pristup), 17 (ograničenje), 19 (preko nadzornog organa), 27 (evidencije zapisa), 37-41 (prenos), 53-54 (pritužba i spor) i 59-60 (odložena primjena i stupanje na snagu). Broj akta u Skupštini je 23-3/26-13, EPA 1165 XXVIII; broj ukaza 01-009/26-1566/2.
Izmjene Zakonika o krivičnom postupku iz istog broja, dakle prava lica lišenog slobode, opisali smo u tekstu o pravilima koja stupaju na snagu 17. septembra, a razmjenu DNK i otisaka među državama u tekstu o protokolu o razmjeni podataka. Kada opšti zakon dobije broj Službenog lista, zabilježićemo ga na stranici Pregled propisa.
