Stan na: 16 września 2026. Status: W toku (projekt). Akt: Predlog zakona o graničnoj kontroli (projekt ustawy o kontroli granicznej), EPA 1193 XXVIII, numer aktu 24-1/26-1. Rząd Czarnogóry przyjął go 14 września 2026 r. i przesłał do parlamentu (Skupština) z wnioskiem o tryb pilny (hitni postupak); 15 września 2026 r. skierowano go do komisji. Jeśli zostanie uchwalony, zastąpi obowiązującą Zakon o graničnoj kontroli („Sl. list CG" 72/09, 39/13, 17/19, 146/21 i 125/23), zgodnie z art. 94 projektu.
Wjazd do Czarnogóry na dowód osobisty dla obywateli UE zostaje. Zmienia się coś innego: co rodzic musi okazać za dziecko, gdy drugi rodzic nie jedzie, i jaką trasą ma płynąć ten, kto przypływa jachtem.
Co mówi tekst
Art. 64 nakazuje szczegółową kontrolę graniczną każdego dziecka poniżej 16 lat i uzależnia wymaganą zgodę od dokumentu, z którym dziecko podróżuje, oraz od sytuacji rodziców. Obowiązujący art. 50 mówi jedynie o sprawdzeniu zgody na podróż „wydanej według przepisów szczególnych" albo decyzji o władzy rodzicielskiej i nie rozróżnia paszportu od dowodu osobistego.
| Dziecko poniżej 16 lat | Z paszportem | Z dowodem osobistym |
|---|---|---|
| Z jednym rodzicem, rodzice w małżeństwie | Bez zgody drugiego rodzica | Wymagana zgoda drugiego rodzica |
| Z jednym rodzicem, władzę rodzicielską wykonuje tylko jeden | Wymagana zgoda drugiego rodzica | Wymagana zgoda drugiego rodzica |
| Samo lub z osobą trzecią, rodzice w małżeństwie | Zgoda jednego rodzica | Zgoda obojga rodziców |
| Samo lub z osobą trzecią, władza rodzicielska u jednego | Zgoda obojga rodziców | Zgoda obojga rodziców |
Jeśli warunki nie są spełnione, a dziecko jedzie samo albo z osobą bez podstawy prawnej, funkcjonariusz zawiadamia centar za socijalni rad (ośrodek pomocy społecznej) i działa według jego wskazówek (art. 64 ust. 7 i 8). Opiekunowi dziecka bez wymaganych dokumentów i zgód grozi grzywna od 200 do 800 euro (art. 88 pkt 9); dziś takiej grzywny nie ma. Od 16. roku życia dziecko przekracza granicę bez zgody, jak od nowelizacji 146/2021.
Żeglarzy dotyczy art. 72 ust. 1: kapitan jednostki sportowej lub rekreacyjnej wpływającej na morze terytorialne musi najkrótszą drogą płynąć do najbliższego portu z morskim przejściem granicznym, z wyjątkiem nieszkodliwego przepływu. Do innego portu można wejść tylko „w sytuacjach wyjątkowych" za zgodą kapitanatu albo z powodu siły wyższej (ust. 4). Obowiązujący art. 55 takiego obowiązku nie zawiera. Projekt przewiduje dla osoby fizycznej od 500 do 3000 euro za każde z trzech wykroczeń (art. 87 pkt 13–15).
Rosną też ogólne grzywny: przekroczenie granicy poza przejściem, bez ważnego dokumentu lub unikanie kontroli to dziś 100–1100 euro (art. 67), w projekcie 500–3000 euro (art. 87); dla firm z 1000–5500 do 5000–30 000 euro (art. 86).
Czego tekst nie mówi
Czytany dosłownie drugi wiersz tabeli daje nieoczekiwany wynik: gdy władzę rodzicielską wykonuje tylko jeden rodzic, właśnie on potrzebuje zgody „drugiego". Tekst nie wyjaśnia, czy tak miało być. Rodzice niebędący małżeństwem ze wspólną władzą rodzicielską i rozwiedzeni rodzice z opieką współdzieloną w wierszach o paszporcie w ogóle się nie pojawiają. Dziś nie potrafimy pokazać, którą wykładnię zastosuje policja. Nie określono też formy zgody (poświadczenie, tłumaczenie, zagraniczny akt notarialny); art. 89 daje rok na przepisy wykonawcze.
Nasza wykładnia
Rząd wnioskował o tryb pilny, ale na 16 września 2026 r. w aktach nie ma daty głosowania. Po uchwaleniu ustawa wejdzie w życie ósmego dnia od publikacji w dzienniku urzędowym (art. 95).
Dla dzieci poniżej 16 lat z dowodem osobistym zalecamy ostrożną wykładnię: od wejścia przepisu w życie zabierajcie pisemną, poświadczoną zgodę rodzica, który nie jedzie, nawet jeśli jesteście małżeństwem, albo wyróbcie dziecku paszport. Przypływając jachtem, wybierzcie pierwszy port spośród portów z przejściem granicznym, zanim wyznaczycie trasę.
Co się nie zmienia
Projekt nie zmienia tego, kto potrzebuje wizy ani jak długo można przebywać; to nadal Zakon o strancima (ustawa o cudzoziemcach) i Uredba o viznom režimu (rozporządzenie o ruchu wizowym). Zatrzymanie na potrzeby kontroli nadal może trwać najwyżej sześć godzin (art. 37). Kontrole w unijnych systemach EES, SIS i VIS ruszą dopiero po podłączeniu do nich Czarnogóry (art. 93).
Jak to sprawdzić
Akta są jawne: zakoni.skupstina.me/zakoni/web/app.php/akt/4370. Projekt to zeskanowany PDF na 54 stronach; zasada dotycząca dzieci jest na stronach 27–28 („maloljetnog lica mlađeg od 16 godina"), zasada dla jachtów na stronie 33, grzywny na stronach 38–42. Dopóki w polu „Status" widnieje „U proceduri", ustawy nie ma. Decyzja rządu to punkt 1 komunikatu z telefonicznego posiedzenia 14 września 2026 r.; obecne brzmienie art. 50 pochodzi z nowelizacji 146/2021 w dzienniku urzędowym.
Nowelizację ustawy o cudzoziemcach z tego samego ministerstwa 15 września 2026 r. poparły dwie komisje; śledzimy ją w tekście o pobycie obywateli UE za inwestycję 250 000 euro. Po uchwaleniu ustawy o kontroli granicznej dopiszemy numer dziennika i datę wejścia w życie na stronie Zmiany w prawie.
