Stan na 7 września 2026 r. Status: W toku (projekt). Akt: Predlog zakona o izmjenama i dopunama Zakona o strancima (projekt ustawy zmieniającej ustawę o cudzoziemcach), EPA 1181 XXVIII, numer aktu 24-3/26-3, złożony przez Rząd Czarnogóry 1 września 2026 r. i skierowany do komisji 2 września 2026 r. Ustawa zmieniana: Zakon o strancima, „Sl. list CG" nr 12/18, 3/19, 86/22, 77/24, 3/26 i 33/26.
Polscy nabywcy nieruchomości na czarnogórskim wybrzeżu pytają zwykle o to samo: czy istnieje kwota, która otwiera pobyt? Do tej pory odpowiedź brzmiała nie, ponieważ na liście podstaw pobytu czasowego nie ma inwestycji. Projekt leżący w dwóch komisjach zmienia to w jednym wąskim miejscu, a to miejsce otwiera się wyłącznie dla paszportu unijnego.
Co mówi przepis
Artykuł 8 projektu dodaje nowy art. 70g zatytułowany Zapošljavanje državljanina EU zbog investiranja u Crnoj Gori. Umieszczono go tuż za art. 70v, w bloku zezwoleń na pobyt i pracę, i skonstruowano jako podtyp istniejącej podstawy „praca".
| Element | Nowy art. 70g według projektu |
|---|---|
| Kto może wystąpić | Obywatel UE będący preduzetnik (przedsiębiorca jednoosobowy) lub właścicielem spółki |
| Inwestycja | Co najmniej 250.000 euro w Czarnogórze |
| Uznane formy | Bezpośredni wkład kapitałowy do nowo utworzonej lub istniejącej spółki zarejestrowanej w Czarnogórze; nabycie udziału w takiej spółce; złożenie środków na rachunku escrow do czasu skierowania ich do zatwierdzonego przedsięwzięcia gospodarczego, zawsze z dowodem pochodzenia pieniędzy |
| Stosowane warunki | Wyłącznie art. 43 ust. 1 pkt 4 do 8 |
| Okres ważności | Do trzech lat, z przedłużeniem o kolejne trzy |
| Wniosek o przedłużenie | Najpóźniej 30 dni przed upływem, do ministerstwa według miejsca pobytu |
| Dokumenty przy przedłużeniu | Ważny paszport lub dowód tożsamości wydany przez organ państwa członkowskiego UE oraz dowód zrealizowanych inwestycji |
| Rodzina | Członkowie najbliższej rodziny mogą dołączyć w ramach łączenia rodzin |
| Wymagana obecność | Co najmniej 15 dni pobytu w Czarnogórze w okresie ważności |
Zestawcie tę listę z art. 43, a rzecz najważniejsza rzuci się w oczy. Punkty 4 do 8 to dokument podróży ważny co najmniej trzy miesiące dłużej niż przyznany pobyt, brak zakazu wjazdu, brak prawomocnej bezwzględnej kary pozbawienia wolności powyżej sześciu miesięcy w Czarnogórze i w państwie pochodzenia oraz brak przeszkód związanych z bezpieczeństwem narodowym lub wewnętrznym i zdrowiem publicznym. Poza odesłaniem pozostają punkty 1, 2 i 3: środki utrzymania, zapewnione zakwaterowanie, ubezpieczenie zdrowotne. Poza nim jest też punkt 9, ponieważ jego miejsce zajmuje dowód inwestycji. Przepisy siostrzane robią to inaczej: art. 70a dla sektora informatycznego, art. 70b dla ochrony zdrowia i art. 70v dla pracy w gospodarstwie domowym wymagają „warunków z art. 43" bez żadnych wyłączeń.
Pozostała część projektu dotyczy pracodawców i przewoźników i o obywatelstwo nie pyta. Artykuł 1 po raz pierwszy definiuje nezakonito zapošljavanje i posebno iskorišćavajući uslovi rada, czyli szczególnie wyzyskujące warunki pracy. Artykuł 9 dzieli przepis karny na dwa: nowy art. 210 przewiduje dla osoby prawnej od 3.000 do 15.000 euro za ułatwienie cudzoziemcowi nielegalnego wjazdu, pobytu lub tranzytu, dla preduzetnika od 3.000 do 12.000, a dla osoby fizycznej świadczącej usługi zakwaterowania od 1.000 do 4.000 euro, przy 2.000 do 4.000 dla pozostałych osób fizycznych, a nowy art. 210a obejmuje pracodawcę będącego osobą prawną kwotą od 1.000 do 10.000 euro w jedenastu przypadkach, z zakazem prowadzenia działalności do sześciu miesięcy. Wdrażane są dyrektywa 2009/52/WE oraz, w zakresie ochrony ofiar, dyrektywa Rady 2004/81/WE. Rząd wnosi o tryb pilny z art. 151 regulaminu, powołując się na rozdział 24 negocjacji akcesyjnych.
Czego przepis nie mówi
Nie określono minimalnego udziału dla „właściciela spółki": art. 70 ust. 4 przy ścieżce dyrektorskiej wymaga ponad 51 %, a art. 70g tego nie powtarza. Nie wskazano też, kiedy pieniądze mają być wniesione, bo ust. 1 żąda dowodu inwestowania, a ust. 5 przy przedłużeniu dowodu inwestycji zrealizowanych, przy czym różnicy między tymi słowami tekst nie definiuje. Nie wskazano, kto zatwierdza „zatwierdzone przedsięwzięcie gospodarcze", do którego trafiają środki z escrow. I nie powiązano żadnego skutku z regułą 15 dni: ani art. 83, który wylicza przyczyny wygaśnięcia zezwolenia, ani nowy art. 210a o niej nie wspominają, a projekt żadnego z nich nie zmienia.
Jest jeszcze przesunięcie w samym tekście, które warto odnotować, zanim ktoś zacznie powoływać numery ustępów. Ustęp 5 zaczyna się od „Uz zahtjev iz stava 3 ovog člana", tymczasem tutaj ust. 3 dotyczy okresu ważności, a wniosek znajduje się w ust. 4. W art. 70a, 70b i 70v to samo zdanie trafia poprawnie, bo tam wniosek rzeczywiście jest ustępem 3; wstawienie definicji inwestycji przesunęło liczenie o jeden. Zapisujemy brzmienie takim, jakie jest, bez przypisywania zamiaru.
Jak to czytamy
To projekt, a nie harmonogram. Został złożony, skierowany do Komisji Ustawodawczej oraz do Komisji ds. Systemu Politycznego, Wymiaru Sprawiedliwości i Administracji, a akta na 7 września 2026 r. nie pokazują ani uchwalenia, ani poprawek. Gdyby przeszedł w tym kształcie, art. 10 wprowadziłby go w życie ósmego dnia po ogłoszeniu w dzienniku urzędowym, więc daty, od której można liczyć wstecz, jeszcze nie ma.
Dla polskiego czytelnika te tygodnie służą przygotowaniu, nie składaniu wniosku. Teraz pracuje się nad dokumentacją pochodzenia środków, nad wyborem między wkładem kapitałowym, nabyciem udziału i rachunkiem escrow oraz nad tym, co „zrealizowana" będzie znaczyć przy przedłużeniu. Warto też pamiętać, że próg 250.000 euro niczego nie zastępuje: dwa zwolnienia, które obywatele Unii już mają, pozostają w mocy, a dla wielu planów nadmorskich droga nieruchomościowa z art. 56 pozostaje prostsza niż ten nowy przepis.
Co się nie zmienia
Artykuł 38 ust. 1 nadal zawiera zamkniętą listę podstaw pobytu czasowego, a projekt jej nie rusza: łączenie rodzin, nauka, programy wymiany, specjalizacja i praktyczne szkolenie, badania naukowe, leczenie, względy humanitarne, korzystanie i rozporządzanie prawem do własnej nieruchomości w Czarnogórze (pkt 8), służba religijna, Europejski Wolontariat, bezpaństwowość, praca (pkt 12), cyfrowy nomada (pkt 12a) oraz inne przypadki przewidziane ustawą lub umową międzynarodową. Inwestycji na tej liście wciąż nie ma i dlatego nowe zezwolenie umieszczono pod pracą. Podstawa opodatkowania 150.000 euro z art. 56 ust. 4 pozostaje, podobnie jak zwolnienie z ust. 5 dla obywateli UE, Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii. Pozostają też dowód zapłaty co najmniej 5.000 euro podatków i składek rocznie z art. 70 ust. 4 oraz bliźniacze zwolnienie z ust. 8. Nabycie obywatelstwa reguluje inna ustawa i projekt jej nie dotyczy.
Jak to sprawdzić
Akta są jawne. Pod adresem zakoni.skupstina.me/zakoni/web/app.php/akt/4354 znajdują się dwa dokumenty: sam projekt i skierowanie z 2 września 2026 r. Projekt to skan w formacie PDF; cytowane tu sformułowania są na stronie piątej i szóstej, a fraza, której szuka się wzrokiem, to „najmanje 250.000 eura". Polem, które trzeba obserwować, jest status: dopóki widnieje tam „U proceduri", ustawy nie ma. Tekst jednolity zmienianej ustawy rząd publikuje pod adresem wapi.gov.me; razem z projektem czyta się art. 43, 56, 70 oraz 70a do 70v.
Jeśli wasz czarnogórski plan biegnie przez spółkę albo przez budowę, pozwolenia i podatki ważą tyle samo co tytuł pobytowy; ten łańcuch opisaliśmy w notatce o firmie budowlanej w Czarnogórze. Będziemy śledzić przebieg prac w komisjach i wpiszemy tutaj datę uchwalenia oraz numer dziennika urzędowego, gdy się pojawią; bieżącą chronologię prowadzimy w dziale Zmiany w prawie.