Stan na: 22.09.2026. Status: Przyjęto, jeszcze nie obowiązuje. Akt: Zakon o pravosudnoj saradnji u krivičnim stvarima sa državama članicama Evropske unije (ustawa o współpracy sądowej w sprawach karnych z państwami członkowskimi Unii Europejskiej), EPA 1183 XXVIII, numer sprawy 24-9/26-1, wniesiona przez rząd Czarnogóry. Parlament przyjął tekst 16 września 2026, prezydent podpisał dekret o promulgacji 18 września 2026, a rankiem 22 września 2026 ustawa nie ukazała się jeszcze w Službeni list.
Otwieramy tę sprawę z powodu błędnego odczytania, do którego zachęca tytuł. Zdanie „Czarnogóra przyjmuje europejski nakaz aresztowania" jest prawdziwe. Zdanie „nakaz wydany przez państwo członkowskie działa teraz w Czarnogórze bezpośrednio" prawdziwe nie jest. Różnicę tworzy jeden artykuł, umieszczony na samym końcu tekstu.
Co mówi tekst
Artykuł końcowy rozdziela dwie daty, które zwykle są tą samą datą: „Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u Službenom listu Crne Gore, a primjenjivaće se od dana pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji." Wejście w życie następuje osiem dni po ogłoszeniu. Stosowanie zaczyna się w dniu przystąpienia Czarnogóry do Unii Europejskiej. Tekst nie podaje dla tego dnia żadnej daty, więc i my jej nie podajemy.
Artykuł poprzedzający wyciąga z tego konsekwencję. Z dniem rozpoczęcia stosowania traci moc ustawa o tym samym tytule, ogłoszona w Službeni list CG pod numerem 85/18. Współpraca sądowa z państwami członkowskimi nie jest zatem w prawie czarnogórskim białą kartą: reguluje ją ustawa z 2018 roku i będzie regulować aż do akcesji. Nowy tekst ją zastępuje, a nie zmienia.
Ustawa liczy trzynaście rozdziałów i 194 artykuły. Artykuł 1 wymienia dziesięć mechanizmów współpracy: europejski nakaz aresztowania, europejski nakaz dochodzeniowy, nakaz zabezpieczenia i nakaz konfiskaty, orzeczenie o karze pieniężnej, wyrok orzekający karę pozbawienia wolności, orzeczenie o środkach probacyjnych i karach alternatywnych, orzeczenie o środkach nadzoru, europejski nakaz ochrony, wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze oraz przekazanie postępowania karnego.
Rozdział o nakazie aresztowania czytelnik odczuje najbardziej bezpośrednio.
| Zagadnienie | Reguła | Artykuł |
|---|---|---|
| Próg wydania | Dla ścigania czyn zagrożony co najmniej rokiem i postanowienie o tymczasowym aresztowaniu; dla wykonania prawomocna kara co najmniej czterech miesięcy albo cztery miesiące pozostałe do odbycia | čl. 16 |
| Podwójna karalność | Co do zasady badana; nie jest badana przy wymienionych czynach zagrożonych trzema latami lub więcej w państwie wydania | čl. 9 |
| Sąd właściwy | Wykonanie należy do viši sud; gdy nie da się go ustalić, do sądu wyższego w Podgoricy | čl. 18 |
| Odmowa obligatoryjna | Amnestia, prawomocny wyrok co do tych samych czynów oraz wiek poniżej czternastu lat w chwili czynu | čl. 20 |
| Obywatele i osoby osiedlone | Przekazanie można uzależnić od powrotu osoby do Czarnogóry w celu odbycia tam kary | čl. 22 |
| Terminy | Sześćdziesiąt dni na rozstrzygnięcie bez zgody, z uzasadnieniem kolejne trzydzieści, potem informuje się Eurojust | čl. 35 |
| Środek zaskarżenia | Trzy dni na zażalenie na postanowienie o przekazaniu do sądu apelacyjnego, ze skutkiem wstrzymującym | čl. 36 |
Artykuł 22 zasługuje na uważną lekturę. Stawia w jednym zdaniu „crnogorski državljanin" i „lice koje ima stalni boravak prema domaćem zakonu". Możliwość odbycia kary w Czarnogórze nie jest zastrzeżona dla obywateli; cudzoziemiec mający pobyt stały według prawa krajowego mieści się w tym samym przepisie. Artykuł 25 wymaga, by osoba pozbawiona wolności otrzymała przed pierwszym przesłuchaniem pisemne pouczenie o prawach w zrozumiałym dla siebie języku, a wśród wymienionych praw jest wyznaczenie drugiego obrońcy w państwie wydania.
Czego tekst nie mówi
Nie określa dnia akcesji. Nie ma odesłania do kalendarza negocjacyjnego, do zamknięcia rozdziału ani do roku docelowego; artykuł mówi tylko „danom pristupanja". Zdania w rodzaju „będzie stosowana od 2028 roku" z tego dokumentu wyprowadzić się nie da.
Nie wyczyta się z niego również, co obowiązuje dzisiaj. Próbowaliśmy przeczytać tekst jednolity ustawy 85/18; rankiem 22 września 2026 serwis sluzbenilist.me zwracał błąd serwera na całej witrynie, łącznie ze stroną główną, a dwa różne połączenia dały ten sam wynik. Dlatego nie porównywaliśmy przepisu po przepisie starej i nowej ustawy. Ustaliliśmy jedynie, który numer nowy tekst uchyla.
Tekst przyjęty różni się od projektu w jednym miejscu. Rząd wniósł 3 września 2026 poprawkę dodającą na początku artykułu 19 ustęp 6 zwrot „Počevši od dana iz stava 5 ovog člana," i wiążącą ten ustęp z harmonogramem przejścia na zdecentralizowany system informatyczny z rozporządzenia (UE) 2023/2844. Komisja ustawodawcza uznała ją 16 września za prawnie dopuszczalną. Porównaliśmy artykuł po artykule egzemplarz załączony do dekretu z projektem: liczba rozdziałów, liczba artykułów i numeracja są zgodne, a różnica ogranicza się do tego ustępu.
Nasze odczytanie
Dla obywatela Unii mieszkającego w Czarnogórze obraz na dziś jest taki. Jeśli nakaz wydany w jego państwie pochodzenia dotrze do Czarnogóry, to nie ta ustawa na niego odpowiada. Sprawa toczy się według ustawy 85/18 i konwencji ekstradycyjnych ratyfikowanych przez Czarnogórę. Przyjęcie ustawy nie zmieniło podstawy prawnej żadnego pisma, które wpłynie w tym tygodniu.
Dzień akcesji zmieni przede wszystkim tempo. Sześćdziesiąt dni na rozstrzygnięcie, siedemdziesiąt dwie godziny na zaskarżenie aresztu i trzy dni na zażalenie na przekazanie są terminami znacznie krótszymi niż w dzisiejszym postępowaniu ekstradycyjnym. Czytelnikowi z pobytem stałym warto znać wcześniej warunek powrotu z artykułu 22, ponieważ jest napisany jako warunek, o który występuje się do sądu, a nie jako reguła działająca sama z siebie.
Jest jeszcze strona rejestrowa. Artykuł 19 przypisuje wpisowi do Systemu Informacyjnego Schengen taki sam skutek jak nakazowi aresztowania. Gdy Czarnogóra znajdzie się w tym systemie, zatrzymanie nie będzie czekać na nadejście odrębnego dokumentu.
Co się nie zmienia
Na podstawie tej ustawy nie można dziś w Czarnogórze ani wydać, ani wykonać europejskiego nakazu aresztowania, ponieważ dzień rozpoczęcia stosowania nie nadszedł. Zasady pobytu i zezwolenia na pracę, obowiązki rejestrowe spółek, stawki podatkowe oraz harmonogram legalizacji pozostają przez ten tekst nietknięte. Prawa osoby zatrzymanej w postępowaniu karnym są w innej ustawie i tutaj się nie zmieniają. Ekstradycja do państw spoza Unii również pozostaje poza tą ustawą, napisaną wyłącznie dla państw członkowskich.
Jak to sprawdzić
Sprawa jest w parlamencie: zakoni.skupstina.me akt 4356. Pole Status brzmi „Usvojen", a lista dokumentów zawiera zarówno protokół głosowania z 16 września, z 49 głosami do zera w zasadzie i 51 do zera w całości, jak i dekret o promulgacji z 18 września. Pełny tekst przyjęty znajduje się w tym drugim dokumencie; artykuł o wejściu w życie jest na jego końcu. Poprawka rządu to osobna pozycja tej samej listy.
Jedno ostrzeżenie. Egzemplarz z gov.me, który w wyszukiwarce wychodzi pierwszy na tytuł tej ustawy, nie jest tekstem przyjętym, lecz wcześniejszym projektem. Ma 186 artykułów, jego artykuł 19 reguluje podstawy odmowy, a artykuł końcowy wiąże wejście w życie wprost z dniem akcesji. Tekst przyjęty ma 194 artykuły, jego artykuł 19 reguluje sposób komunikacji między organami, a wejście w życie i stosowanie są rozdzielone. Tani test mówi, który egzemplarz trzymasz w ręku: czy artykuł, do którego odnosi się poprawka, reguluje w twoim egzemplarzu to, o czym poprawka mówi?
Pisemne pouczenie o prawach przy zatrzymaniu opisaliśmy w tekście o zatrzymaniu, a nowelizację kodeksu karnego promulgowaną tym samym dekretem w nocie o przyjęciu. Zasady konfiskaty są w tekście o korzyściach z przestępstwa. Datę wejścia w życie dopiszemy na tej stronie, gdy tylko ukaże się numer; dalszy bieg sprawy można śledzić na stronie Zmiany w prawie.
