Stan na dzień: 11 września 2026. Status: Przyjęto, jeszcze nie obowiązuje. Akt: Zakon o izmjenama i dopunama Zakonika o krivičnom postupku (ustawa zmieniająca kodeks postępowania karnego), „Sl. list CG" 132/2026, numer rejestrowy 2262. Parlament uchwalił ją 4 września 2026 roku (EPA 1163 XXVIII), a opublikowano ją 9 września 2026 roku. Zgodnie z art. 99 wchodzi w życie ósmego dnia od publikacji, czyli 17 września 2026 roku.
Polak zatrzymany przez policję na wybrzeżu albo wezwany do prokuratury w Podgoricy zwykle nie rozumie protokołu, który ma podpisać. Nowelizacja dotyczy właśnie języka, obrońcy i telefonu. Porównujemy poniżej stare i nowe brzmienie przepisów, bo część praw przedstawianych jako nowe była w kodeksie wcześniej.
Co mówi tekst
Prawo do zawiadomienia konsula nie jest nowe: dawny art. 5 nakazywał poinformować zatrzymanego w jego języku o przyczynie zatrzymania, prawie do milczenia, prawie do obrońcy i prawie do zawiadomienia wskazanej osoby oraz przedstawiciela dyplomatycznego lub konsularnego państwa, którego jest obywatelem. Nowością jest forma pisemna. Według nowego art. 5 ust. 3 zatrzymany otrzymuje niezwłocznie pisemne pouczenie o prawach (pisana pouka o pravima), obejmujące także prawo wglądu w akta, maksymalny czas zatrzymania przez policję i przez prokuratora (zadržavanje) oraz prawo do zażalenia na postanowienie o zatrzymaniu. Dokument zostaje przy zatrzymanym przez cały czas (ust. 4) i jest wręczany w jego języku lub w języku, który rozumie (ust. 6).
| Kwestia | Do 16 września 2026 | Od 17 września 2026 | Artykuł |
|---|---|---|---|
| Pouczenie | Ustne, w swoim języku | Także pisemne, w swoim języku, zostaje przy zatrzymanym | 5 ust. 3-6 |
| Milczenie | Prawo istniało | Wprost: milczenie nie może być oceniane na niekorzyść | 4 ust. 3, 261 ust. 2 |
| Tłumacz | Tłumaczenie wyjaśnień i dokumentów | Ustalenie języka przy pierwszym kontakcie, zażalenie, tłumaczenie rozmowy z obrońcą, skarga | 8 ust. 2-10 |
| Brak obrońcy po 12 godzinach | Przesłuchanie bez obrońcy było możliwe | Obrońca z listy izby adwokackiej | 266 ust. 2 |
| Posiedzenie aresztowe | Obrońca mógł uczestniczyć; 48 godzin | W obecności obrońcy; najpóźniej 24 godziny | 176 ust. 2 i 4 |
| Telefon i komputer | Przeszukanie komputera, obowiązek dostępu | Kopia kryminalistyczna, prawo obecności, podejrzany nie musi podawać hasła | 75 ust. 2-22 |
Artykuł 8 napisano od nowa. Organ ma przy pierwszym kontakcie ustalić, czy zatrzymany rozumie język postępowania i czy potrzebuje tłumacza, a na decyzję, że go nie potrzebuje, przysługuje zażalenie. Tłumaczona jest komunikacja ustna podczas wszystkich przesłuchań, a na piśmie między innymi postanowienia o pozbawieniu wolności, akty oskarżenia i wyroki. Zatrzymany może złożyć skargę na jakość tłumaczenia do prokuratora lub sędziego, który przy zasadnej skardze powierza tłumaczenie innemu tłumaczowi (ust. 10).
Zmienia się też sytuacja bez obrońcy. Dawny art. 266 ust. 2 pozwalał prokuratorowi przesłuchać zatrzymanego bez obrońcy, jeśli ten nie stawił się w ciągu 12 godzin. Teraz wyznacza się obrońcę według kolejności z listy izby adwokackiej (Advokatska komora), a przesłuchanie odbywa się najpóźniej w ciągu kolejnych 12 godzin. Wyjaśnienia złożone z naruszeniem nowych zasad art. 100 nie mogą być dowodem (art. 100 ust. 11).
Czego tekst nie mówi
Treść pisemnego pouczenia określi Ministerstwo Sprawiedliwości (art. 5 ust. 5), a akty wykonawcze mają dziewięć miesięcy na dostosowanie (art. 514a ust. 1). Do 11 września 2026 roku nie znaleźliśmy opublikowanego wzoru. Nie możemy więc powiedzieć, w jakich językach dokument będzie dostępny na komisariacie 17 września. Ustawa przewiduje rozwiązanie zastępcze: pouczenie ustne, a pisemne „w najkrótszym możliwym terminie", bez liczby godzin.
Druga szara strefa to dane w chmurze. Art. 75 ust. 14 pozwala zbierać pocztę i dane z usług chmurowych dostępne z zajętego urządzenia bez względu na miejsce przechowywania, a ust. 15 dodaje, że nieznane miejsce przechowywania samo w sobie nie blokuje dostępu.
Nasze odczytanie
W razie zatrzymania radzimy zażądać trzech rzeczy i wpisania ich do protokołu: pisemnego pouczenia w swoim języku, obrońcy i zawiadomienia konsulatu. Do przyjazdu obrońcy można milczeć i nie może to być oceniane na niekorzyść.
Prezesi spółek powinni pamiętać o hasłach. Obowiązku podania hasła nie można nałożyć na oskarżonego, ale sąd może nałożyć go na inną osobę, która zarządza systemem lub używa urządzenia, pod groźbą grzywny do 5000 euro (art. 75 ust. 21-22). Pokrzywdzony mieszkający za granicą powinien pilnować adresu: zawiadomienie prokuratora, którego nie da się doręczyć na znany adres, wywiesza się na tablicy ogłoszeń i po ośmiu dniach uważa za doręczone (nowy art. 59 ust. 5).
Co się nie zmienia
Postępowanie toczy się po czarnogórsku (art. 8 ust. 1), a obrońcą może być wyłącznie adwokat (art. 66 ust. 3). Policja musi doprowadzić zatrzymanego do prokuratora w ciągu 24 godzin (art. 264 ust. 3), a zatrzymanie przez prokuratora trwa najwyżej 72 godziny (art. 267). Pakiet praw pokrzywdzonych (art. 65a-65v, 256b i 256v) zacznie obowiązywać dopiero sześć miesięcy po utworzeniu służb wsparcia, na co ustawa daje rok (art. 514b i 516a). Postępowania aresztowe wszczęte przed wejściem w życie kończą się według starych przepisów (art. 513a).
Jak to sprawdzić
Oficjalny tekst jest na stronie dziennika urzędowego: sluzbenilist.me/propisi/397968, numer rejestrowy 2262, data wejścia w życie 17.09.2026. Proszę szukać art. 3 ustawy zmieniającej (nowy art. 5), art. 4 (nowy art. 8), art. 27 (nowy art. 75), art. 62 (art. 266) i art. 99. Spis całego numeru znajduje się w rejestrze numeru 132/2026. Przypis na końcu wymienia cztery dyrektywy UE: 2012/13/UE, 2012/29/UE, 2016/343 i 2024/1712.
Ustawę o konfiskacie mienia, opublikowaną dwa dni wcześniej, omówiliśmy w tekście o ustawie 131/2026. Wzór pouczenia dodamy w dziale Zmiany w prawie, gdy ministerstwo go opublikuje.