Stan na: 18 września 2026 roku. Status: Obowiązuje. Akt: Pravilnik o sadržaju pisane pouke o pravima lica lišenog slobode (rozporządzenie o treści pisemnego pouczenia o prawach osoby pozbawionej wolności), „Sl. list CG" 135/2026 (akt 2331), ogłoszony 16 września 2026 roku i zgodnie z jego artykułem 3 obowiązujący od dnia następnego, 17 września 2026 roku.
Wracamy do tematu, bo zostawiliśmy lukę we własnym tekście. Opisując nowelizację kodeksu postępowania karnego musieliśmy napisać, że na dzień 11 września 2026 roku nie znaleźliśmy opublikowanego formularza i dlatego nie potrafimy pokazać, jaki dokument zostanie położony przed zatrzymanym 17 września. Dokument już istnieje.
Co mówi tekst
Samo rozporządzenie liczy trzy artykuły: przedmiot, formularz w załączniku stanowiącym jego integralną część oraz dzień wejścia w życie. Treść jest w załączniku: jedna strona zatytułowana PISANA POUKA O PRAVIMA LICA LIŠENOG SLOBODE, podzielona na osiem części.
Części obejmują kolejno prawo do poufnej rozmowy z obrońcą, niezależność adwokata od policji oraz obowiązek policji, by pomóc w nawiązaniu z nim kontaktu (A); prawo do poznania powodu zatrzymania i zarzucanego czynu (B); prawo do własnego języka i do tłumaczenia (C); prawo do odmowy złożenia wyjaśnień, przy czym milczenie nie może być uznane za dowód winy (D); wgląd w kluczowe dokumenty potrzebne do zakwestionowania legalności zatrzymania (E); zawiadomienie osoby wybranej przez zatrzymanego, a w przypadku cudzoziemca — przedstawiciela dyplomatycznego lub konsularnego jego państwa (F); pomoc medyczną (G); oraz terminy (H).
Wartość praktyczna leży w części H. Godziny, wokół których zwykle toczy się spór, są teraz wydrukowane na kartce trzymanej przez zatrzymanego.
| Czynność | Termin | Gdy termin upłynie |
|---|---|---|
| Doprowadzenie do prokuratora państwowego | Najpóźniej 24 godziny od pozbawienia wolności | Policja musi natychmiast zwolnić zatrzymanego |
| Zatrzymanie na polecenie prokuratora (zadržavanje) | Najwyżej 72 godziny od pozbawienia wolności | Formularz nie wskazuje skutku |
| Wydanie i doręczenie postanowienia o zatrzymaniu | Natychmiast, najpóźniej w ciągu dwóch godzin | Formularz nie wskazuje skutku |
| Zażalenie na postanowienie | Osiem godzin od jego otrzymania | Prawo do zażalenia wygasa |
| Rozstrzygnięcie sędziego śledczego | Cztery godziny od wpływu zażalenia | Formularz nie wskazuje skutku |
Wiersz o 24 godzinach jest wytłuszczony i podkreślony, a obok stoi osobne zdanie: jeśli w tym czasie nie zostaniecie doprowadzeni do prokuratora, policja musi was natychmiast zwolnić.
Jest jeszcze jeden wiersz i uważamy go za najniebezpieczniejszy na całej kartce. Część C pozwala zrzec się tłumaczenia pism, jeśli rozumiecie język postępowania. Zaraz potem, również wytłuszczonym i podkreślonym drukiem, podany jest skutek: po zrzeczeniu się tłumaczenie nie zostanie zapewnione. Zdanie „trochę rozumiem serbski" może więc oznaczać akt oskarżenia bez tłumaczenia.
Czego tekst nie mówi
Nie wszystko zostało zamknięte. Rozporządzenie reguluje treść, a załącznik ogłoszono wyłącznie po czarnogórsku. Z tego tekstu nie da się pokazać, w jakich językach drukowane egzemplarze będą rzeczywiście dostępne na komisariacie. Sam formularz w uwadze końcowej mówi, że pouczenie doręcza się w waszym języku lub w języku dla was zrozumiałym, a gdy takiego egzemplarza brak, prawa objaśnia się ustnie, a wersję pisemną doręcza później, „w możliwie najkrótszym terminie". Ile to godzin, nadal nie zapisano.
Druga luka dotyczy tłumacza. Formularz przyznaje prawo zaskarżenia decyzji stwierdzającej, że tłumacz nie jest potrzebny, lecz nie podaje ani terminu, ani organu.
Nasze odczytanie
Podstawą rozporządzenia jest artykuł 5 ustęp 5 kodeksu postępowania karnego, a przepis ten upoważnia ministerstwo wyłącznie do określenia treści pouczenia. Płynie stąd wniosek, który warto powiedzieć wprost: terminy 24, 72, dwóch, ośmiu i czterech godzin nie zostały wprowadzone tym rozporządzeniem, lecz powtarzają terminy kodeksowe. Formularz ich nie tworzy, tylko czyni je widocznymi. Dotąd trzeba było w tym celu otworzyć ustawę.
W razie zatrzymania żądajcie trzech rzeczy i żądajcie ich zaprotokołowania: pouczenia we własnym języku, adwokata i zawiadomienia konsulatu. Jeśli kartki nie wydano albo wydano ją w języku, którego nie czytacie, poproście o wpisanie tego do protokołu wraz z godziną ustnego pouczenia. Macie prawo trzymać pouczenie przy sobie przez cały czas zatrzymania. I nie zrzekajcie się tłumaczenia.
Co się nie zmienia
Prawo żądania zawiadomienia przedstawicielstwa konsularnego nie jest nowe; było już w dawnym artykule 5, a teraz zyskało jedynie formę pisemną. Nadal zależy od waszego żądania. Nie zmienił się też stan osób bez środków: formularz wiąże obrońcę z urzędu i pomoc prawną z warunkami Zakon o besplatnoj pravnoj pomoći. Rozporządzenie nie tworzy żadnego nowego prawa, nie ustanawia nowego terminu i nie narusza odroczonych przepisów nowelizacji o prawach pokrzywdzonego.
Jak to sprawdzić
Tekst jest dostępny w archiwum dziennika urzędowego: sluzbenilist.me/propisi/398214. W nagłówku wpisu widnieją „Službeni list Crne Gore, broj 135/2026", numer rejestrowy 2331, publikacja 16.09.2026 i wejście w życie 17.09.2026. Datę potwierdzają dwa sformułowania: „stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja" w artykule 3 oraz odesłanie „(Član 5 Zakonika o krivičnom postupku)" w tytule załącznika. Numer pisma ministerstwa to 01-040/26-9073. Cały numer znajdziecie pod 135/2026.
To, co zmieniła sama nowelizacja, w tym nowy artykuł 5 czyniący ten formularz obowiązkowym, omówiliśmy w tekście o nowelizacji kodeksu postępowania karnego. Dalsze kroki w tej sprawie odnotujemy na stronie Zmiany w prawie.
