Stan na 12 września 2026 roku. Status: Przyjęto, jeszcze nie obowiązuje. Akt: Zakon o zaštiti podataka o ličnosti koje obrađuju nadležni organi u svrhu sprečavanja, istraživanja, otkrivanja ili gonjenja krivičnih djela ili izvršenja krivičnih sankcija (ustawa o ochronie danych osobowych przetwarzanych przez właściwe organy w celu zapobiegania przestępstwom, ich ścigania, wykrywania lub wykonywania kar), „Sl. list CG" 132/2026, akt 2261; Skupština uchwaliła ją 4 września 2026 roku (EPA 1165 XXVIII), dekret promulgacyjny podpisano 8 września 2026 roku, ogłoszenie 9 września 2026 roku. Sześćdziesiąt artykułów, ustawa samodzielna, a nie nowelizacja. Wchodzi w życie ósmego dnia po ogłoszeniu, czyli 17 września 2026 roku, a stosuje się sześć miesięcy później, od 17 marca 2027 roku (art. 60).
Pytanie trafia do nas zawsze w tej samej postaci. Czy założono na mnie zapis, co w nim jest i komu przekazano kopię. Dotąd w obszarze ścigania te pytania nie miały pisemnego adresata. Nowa ustawa go wskazuje — i tym samym tekstem wymienia sytuacje, w których odpowiedzi nie będzie. Obie połowy czyta się razem.
Co mówi tekst
Ustawa oddziela przetwarzanie prowadzone przez policję i prokuraturę od ogólnego reżimu ochrony danych. Adresatami są nadležni organi: organy właściwe w sprawach zapobiegania przestępstwom, ich wykrywania, ścigania sprawców lub wykonywania kar, łącznie z ochroną przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego, a także każdy inny podmiot, któremu ustawa powierzyła władztwo publiczne w tych celach (art. 5 pkt 8). Kryterium miejsca wiąże się z organem, nie z serwerem: jeżeli organ utworzono w Czarnogórze, nie ma znaczenia, czy przetwarzanie odbywa się na jej terytorium (art. 3).
Prawo dostępu zawiera artykuł 16. Może Pan żądać potwierdzenia, czy dane o Panu są przetwarzane, a jeśli tak — samych danych oraz siedmiu pozycji: celu i podstawy prawnej, kategorii danych, odbiorców, którym dane ujawniono, przy czym tekst mówi tu „w szczególności odbiorcom w innych państwach lub organizacjach międzynarodowych", okresu przechowywania lub kryteriów jego ustalenia, prawa do sprostowania, usunięcia lub ograniczenia, prawa do skargi do organu nadzorczego oraz wszelkich dostępnych informacji o źródle danych. Odpowiedź co do zasady jest udzielana w formie, w jakiej złożono wniosek, i bez opłaty, a o podjętych środkach zawiadamia się pisemnie (art. 14). Ciężar wykazania, że wniosek jest oczywiście bezzasadny lub nadmierny, spoczywa na organie (art. 14 ust. 7).
Granicę wyznacza artykuł 17. Dostęp można ograniczyć w całości lub w części na pięciu podstawach z art. 15 ust. 3: niedopuszczenie do utrudniania czynności i postępowań, unikanie szkody dla ścigania lub wykonywania kar, bezpieczeństwo publiczne, bezpieczeństwo narodowe oraz prawa i wolności innych osób. Odmowa musi być pisemna i uzasadniona — ale ustęp 4 tego samego artykułu zwalnia organ z podania powodów, jeżeli samo ich ujawnienie zagroziłoby jednemu z tych pięciu celów. Odpowiedź w rodzaju „nie możemy tego powiedzieć ani powiedzieć dlaczego" mieści się zatem w tekście.
| O co można wystąpić | Dziś | Od 17 marca 2027 roku | Artykuł |
|---|---|---|---|
| Czy zapis istnieje i co zawiera | Brak pisemnej procedury | Potwierdzenie, dostęp i siedem pozycji | art. 16 |
| Komu przekazano dane | — | Odbiorcy, w szczególności za granicą | art. 16 pkt 3 |
| Powody odmowy | — | Pisemnie; powody mogą zostać pominięte na pięciu podstawach | art. 17 ust. 1-4 |
| Co robić po odmowie | — | Wykonywanie prawa przez organ nadzorczy | art. 19 |
| Skarga | — | Organ nadzorczy informuje najpóźniej w 90 dni | art. 53 ust. 2 |
| Milczenie | — | Po upływie 90 dni otwiera się droga sądowoadministracyjna | art. 54 |
| Kto zaglądał do akt | — | Dostęp, ujawnienie i przekazanie rejestruje się z obiema tożsamościami | art. 27 |
Artykuł 19 jest zawiasem całej ustawy. Gdy organ nie odpowiada bezpośrednio, prawo nie znika, lecz zmienia ręce: wykonuje je Pan przez organ nadzorczy, który sprawdza zamiast Pana i musi zawiadomić przynajmniej o tym, że dokonał niezbędnych weryfikacji lub nadzoru, oraz o prawie do ochrony sądowej. Akt Pan nie widzi. Dowiaduje się Pan, że zobaczył je ktoś niezależny. O istnieniu tej drogi zawiadomić musi sam organ przetwarzający (art. 19 ust. 2).
Rozdział piąty reguluje wyjście danych z kraju i dla cudzoziemca jest to część najostrzejsza. Zasada ogólna wymaga czterech przesłanek łącznie: przekazanie jest niezbędne dla celów z art. 1, odbiorcą jest organ publiczny właściwy w tych celach w innym państwie, przy danych otrzymanych z państwa członkowskiego Unii Europejskiej dalsze przekazanie poza Unię wymaga jego uprzedniej zgody, a spełniona jest jedna z podstaw z art. 38, 39 lub 40 (art. 37). Artykuł 41 buduje wyjątek. W przypadkach indywidualnych i szczególnych, gdy organ oceni, że droga przez właściwy organ państwa trzeciego nie byłaby skuteczna z powodu opóźnienia albo niemożności wykonania praw, dane mogą trafić bezpośrednio do odbiorcy prywatnego mającego siedzibę w tym państwie. Pięć przesłanek stosuje się łącznie, a przekazanie się dokumentuje. Artykuł 40 ust. 2 ciągnie w przeciwną stronę: w sprawach indywidualnych danych nie przekazuje się, jeżeli prawa i wolności podstawowe osoby przeważają nad interesem publicznym.
Czego tekst nie mówi
W tej ustawie nie ma kwoty kary. Artykuł 58 odsyła odpowiedzialność i kary do „ustawy regulującej ochronę danych osobowych, która stosuje się od dnia rozpoczęcia stosowania niniejszej ustawy". Na tym samym posiedzeniu, 4 września 2026 roku, Skupština uchwaliła także ogólną ustawę o ochronie danych osobowych, a dekret promulgacyjny podpisano 8 września 2026 roku (EPA 1164, 106 artykułów). Na dzień 12 września 2026 roku ostatnim numerem dziennika urzędowego jest 132/2026 i tej ogólnej ustawy w nim nie ma. Skoro nie została ogłoszona, jej własnych terminów nie da się obliczyć. Nie możemy więc pokazać, jaki reżim kar będzie działał 17 marca 2027 roku.
Druga luka to artykuł 20. Gdy dane znajdują się w orzeczeniu sądu albo w aktach czynności sprawdzających, śledztwa lub postępowania karnego, prawa z art. 15, 16 i 18 wykonuje się „zgodnie z przepisami szczególnymi", czyli według kodeksu postępowania karnego. Który akt ma pierwszeństwo przy rozbieżności, nie zostało zapisane. Po trzecie, artykuł 19 otwiera drogę przez organ nadzorczy, lecz nie wyznacza dla niej terminu; jedynym terminem zapisanym w ustawie jest 90 dni z artykułu 53.
Jeszcze jedna uwaga. Przypisu odsyłającego do dyrektywy Unii Europejskiej w tym tekście nie znaleźliśmy, a w tym samym numerze cztery ustawy noszą w tytule oznaczenie harmonizacji, ta zaś go nie nosi. Dlatego nie piszemy, że ustawa wdraża konkretną dyrektywę. Piszemy, co w niej stoi.
Nasze odczytanie
Po 17 marca 2027 roku wniosek składalibyśmy pisemnie, powołując się wprost na artykuł 16; skoro forma odpowiedzi idzie za formą wniosku (art. 14 ust. 2), wniosek pisemny pociąga odpowiedź pisemną. Gdy przyjdzie odmowa, proszę żądać dwóch rzeczy: pisemnego odpisu rozstrzygnięcia oraz udostępnienia organowi nadzorczemu podstaw faktycznych i prawnych utrwalonych na podstawie artykułu 17 ustęp 6. Nawet gdy powodów Panu nie ujawniono, ten zapis istnieje u organu, a nadzór może go zażądać.
Po stronie spółki pracuje się z artykułem 27. Kto zaglądał, kiedy i komu przekazał — odpowiedź jest w rejestrach i to właśnie ich zbadania żąda się od organu nadzorczego. Do tej daty droga praktyczna się nie zmienia: jeżeli Pana nazwisko jest w aktach, dostęp prowadzi przez postępowanie karne i przez obrońcę, a nie przez przepisy o ochronie danych.
Co się nie zmienia
Do 17 marca 2027 roku w obszarze danych policyjnych nie powstaje pisemna procedura dostępu; do tego czasu obowiązuje ogólna ustawa o ochronie danych osobowych z 2008 roku. Wgląd do akt karnych nadal odbywa się według kodeksu postępowania karnego, a nie według tej ustawy (art. 20). Zaświadczenie o niekaralności (uvjerenje o nekažnjavanju) to odrębna procedura i nie jest tu regulowane. Zakres także się nie poszerza: adresatami są organy przetwarzające w celach z art. 1, więc przetwarzanie przez pracodawcę czy bank nie jest przedmiotem tego tekstu. Trzy przepisy — art. 11 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 7 oraz art. 50 — nie zaczną obowiązywać również 17 marca 2027 roku; ustawa odkłada je do dnia przystąpienia Czarnogóry do Unii Europejskiej (art. 59).
Jak to sprawdzić
Tekst urzędowy jest na stronie dziennika: sluzbenilist.me/propisi/397967. Numer aktu w lewym górnym rogu pierwszej szpalty to 2261, tekst liczy 20 szpalt składu. Cały numer znajduje się w spisie treści 132/2026, gdzie jako datę ogłoszenia podano 9 września 2026 roku. Szukać należy artykułów 16 (dostęp), 17 (ograniczenie), 19 (przez organ nadzorczy), 27 (rejestry), 37-41 (przekazywanie), 53-54 (skarga i sąd) oraz 59-60 (odroczone stosowanie i wejście w życie). Numer sprawy w parlamencie to 23-3/26-13, EPA 1165 XXVIII; numer dekretu 01-009/26-1566/2.
Nowelizację kodeksu postępowania karnego z tego samego numeru, czyli prawa zatrzymanego cudzoziemca, opisaliśmy w tekście o zasadach wchodzących w życie 17 września. Gdy ogólna ustawa otrzyma numer dziennika, odnotujemy to na stronie Zmiany w prawie.
